โครงการศึกษาภาวะโภชนาการและพัฒนาการของเด็กวัยก่อนเรียน ในเขตพื้นที่รอบมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในช่วงวัยก่อนเรียนเป็นการพัฒนาที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดเพราะเป็นรากฐานของการพัฒนาทั้งปวง สังคมไทยมีการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการบริโภคอย่างรวดเร็วและแพร่หลาย เด็กมีภาวะโภชนาการเกินและอ้วนมากขึ้นส่งผลต่อการเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในวัยผู้ใหญ่ ในขณะเดียวกันก็ยังมีปัญหาภาวะโภชนาการขาดในหลายพื้นที่ของประเทศไทย วัตถุประสงค์: ศึกษาภาวะโภชนาการและพัฒนาการของเด็กอายุ 0-6 ปีใน 6 ตำบลรอบมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และหาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะโภชนาการกับปัจจัยที่เกี่ยวข้อง วิธีการศึกษา : ศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบการสำรวจภาคตัดขวาง (cross sectional analysis study) กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กอายุ 0-6 ปี จำนวน 372 คน เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างและผู้ปกครองในระหว่างเดือนธันวาคม 2554-เมษายน 2555 โดยใช้แบบอนามัย 49 ร่วมกับแบบบันทึกการตรวจสุขภาพเด็กวิเคราะห์ข้อมูลโดย การแจกแจงความถี่ ร้อยละ และใช้ Chi-Square และ Fishers Exact Test วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรอิสระและตัวแปรตาม ผลการศึกษา: ผู้ให้ข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างร้อยละ 66.13 เป็นมารดา รองลงมาคือ ญาติ ร้อยละ 11.83 บิดา ร้อยละ 7.53 และ พี่เลี้ยง ร้อยละ 0.54 ตามลำดับ เด็กวัยก่อนเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่างเป็นเพศชาย ร้อยละ 51.61 และเป็นเพศหญิง ร้อยละ 48.39 เป็นเด็กช่วงอายุ มากกว่า 11 เดือน ถึง 6 ปี มากที่สุดร้อยละ 75.80 รองลงมา คือ 0 ถึง 6 เดือน ร้อยละ 14.25 และช่วงอายุ มากกว่า 6 ถึง 11 เดือน ร้อยละ 9.95 ด้านน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ พบความชุกของเด็กน้ำหนักน้อยกว่าและมากกว่าเกณฑ์ ร้อยละ 4.57 และ 14.78 ตามลำดับ ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุพบความชุกของภาวะเตี้ย ร้อยละ 10.48 น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูงพบความชุกของเด็กที่ผอมน้อยกว่าเด็กอ้วน (ร้อยละ 5.91 และ 10.22) พัฒนาการของเด็ก ร้อยละ 70.44 อยู่ในระดับปกติ ส่วนที่เหลือเป็นเด็กที่มีสงสัยพัฒนาการช้าด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ช้าด้านกล้ามเนื้อมัดเล็ก ช้าด้านสังคม ช้าด้านภาษา และช้ามากกว่า 2 ด้าน ร้อยละ 2.76, 9.94, 3.87, 8.56 และ 4.42 ตามลำดับ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเสี่ยงต่อภาวะทุโภชนาการ มีดังนี้ ด้านน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ ได้แก่ ช่วงอายุของเด็กในช่วงอายุ 0-6 เดือน (p=0.004) จำนวนพี่น้องห้าคน (p=0.026) ลำดับบุตรคนที่สี่ (p=0.024) ด้านส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ ได้แก่ การกินนมแม่และนมกล่อง (p=0.010) ไม่กินอาหารฟ้าสต์ฟู้ด (p=0.015) กินขนมถุง 2-4 หน่วย/สัปดาห์ (p=0.048) อายุบิดา 14-20 ปี (p=0.029) พัฒนาการของเด็ก (p=0.042) ด้านน้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง ได้แก่ เคยสูบบุหรี่ของบิดา (p=0.028) พัฒนาการของเด็ก (p=0.039) สรุปและอภิปรายผล เด็กวัยก่อนเรียนในพื้นที่ 6 ตำบลรอบมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี มีทั้งภาวะโภชนาการขาดและเกินโดยภาวะโภชนาการเกินและอ้วนมากกว่าระดับประเทศ ร่วมกับมีปัญหาด้านพัฒนาการ ดังนั้น การดูแลเด็กวัยก่อนเรียนจึงควรประเมินปัจจัยที่เกี่ยวข้องและหามาตรการส่งเสริมด้านโภชนาการและพัฒนาการเด็กให้เพียงพอและเหมาะสมโดยความร่วมมือของระบบบริการสาธารณสุข ครอบครัวและในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง คำสำคัญ : โภชนาการ เด็กวัยก่อนเรียน ความสัมพันธ์ พัฒนาการ

คำสำคัญ