<p class="p1">ผลของโปรแกรมการออกกำลังกายหลายองค์ประกอบต่อสมรรถภาพทางกาย ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ และคุณภาพชีวิตในผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง</p>

บทคัดย่อ

ที่มาและปัญหา: ประเทศต่างๆ ทั่วโลก มีสัดส่วนของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ในขณะที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ในผู้สูงอายุมีการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดคือ การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของร่างกาย ซึ่งนำไปสู่การลดลงของสมรรถภาพทางกาย การเพิ่มขึ้นของการอักเสบในร่างกาย มีโรคร่วมต่างๆ เพิ่มมากขึ้น นำไปสู่การเกิดภาวะเปราะบางได้ ซึ่งภาวะเปราะบางเป็นหนึ่งในกลุ่มอาการสูงอายุ ที่เกี่ยวข้องกับพลังงานสำรอง และความสามารถในการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นของร่างกายลดลง ส่งผลให้เกิดความไม่สมดุลของร่างกาย ไปไปสู่ภาวะเสี่ยงทางร่างกาย เช่น พิการ หกล้ม การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และการเสียชีวิต วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกของภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุในชุมชน และ ศึกษาผลของโปรแกรมการออกกำลังกายหลายองค์ประกอบต่อสมรรถภาพทางกาย ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ และคุณภาพชีวิตในผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง วิธีการวิจัย: ระยะที่ 1 ใช้รูปแบบการศึกษาทางระบาดวิทยาแบบภาคตัดขวาง (a cross-sectional study) โดยศึกษาความชุก จำนวน 1,208 คน อายุ 65 ปีขึ้นไปและอาศัยอยู่ในพื้นที่ตั้งแต่ 1 ปี ขึ้นไป เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์และประเมินภาวะเปราะบาง ในผู้สูงอายุ เครื่องมือที่ใช้ ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปและสุขภาพ แบบคัดกรองภาวะเปราะบาง ของ Fried phenotype 5 ข้อ และแบบสอบถามคุณภาพชีวิต (SF-36) และระยะที่ 2 ใช้รูปแบบการศึกษาแบบทดลอง (randomized control trail) กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบางในระยะที่ 1 จำนวน 64 คน ใช้วิธี block randomization แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 32 คน และกลุ่มควบคุม 32 คน เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการออกกำลังกายหลายองค์ประกอบต่อสมรรถภาพทางกาย ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ และคุณภาพชีวิต ในผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง จำนวน 36 ครั้ง ระยะ 12 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 ครั้งๆ ละ 1 ชั่วโมง การวัดผลลัพธ์ก่อนทำกิจกรรม หลังทำกิจกรรม 12 สัปดาห์ และติดตามผลอีก 12 สัปดาห์ ประกอบด้วย การวัดความแข็งแรง การทรงตัว อัตราการใช้ออกซิเจนสูงสุด การวัดระดับการอักเสบ และคุณภาพชีวิต ผลการวิจัย: พบความชุกของภาวะเปราะบางอยูที่ 37.4% (171 จาก 457) ภาวะก่อนเปราะบาง 54% (257 จาก 457) อายุเฉลี่ยของผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบางอยู่ที่ 77.78 ? 7.24 เพศหญิงพบภาวะเปราะบาง (60.9%) มากกว่าเพศชาย ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะเปราะบางคือ อายุ (OR = 2.77, 95% CI 1.18-6.52), รายได้ (OR = 5.46, 95% CI 1.44-20.70), และ การมีโรคร่วม (OR = 3.86, 95% CI 1.33-11.17). ผู้สูงอายุเปราะบางที่ได้รับโปรแกรมการออกกำลังกายหลายองค์ประกอบ จำนวน 3 วันต่อสัปดาห์ ทั้งหมด 12 สัปดาห์ มีการเพิ่มขึ้นของสมรรถภาพทางกายในด้านความแข็งแรง และการทรงตัว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <0.001) และมีระดับตัวบ่งชี้การอักเสบและภาวะเปราะบาง ลดลงในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรม ในสัปดาห์ที่ 12 และสัปดาห์ที่ 24 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.005) เมื่อเปรียบเทียบระหว่าง 2 กลุ่ม มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในทางที่ดีขึ้นในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรม บทสรุป:ความชุกของภาวะเปราะบางในผู้สุงอายุที่อยู่ในชนบทมีระดับที่สูง อาจเนื่องมาจากอายุ การศึกษา รายได้ และการมีโรคร่วม การใช้โปรแกรมการออกกำลังกายหลายองค์ประกอบ มีประสิทธิภาพในการช่วยเพิ่มความแข็งแรง การทรงตัว ลดการอักเสบในร่างกาย และยังช่วยให้ผู้ที่มีภาวะเปราะบางกลับมาสู่ภาวะร่างกายปกติได้ และโปรแกรมนี้สามารถนำไปทดลองใช้ในชุมชน ซึ่งเป็นโปรแกรมที่มีความปลอดภัยและเหมาะกับผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง