การเพิ่มผลผลิตถั่งเช่าสีทองด้วยข้าวหักอินทรีย์

บทคัดย่อ

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการเตรียมข้าวและสัดส่วนข้าวที่เหมาะสมส าหรับอาหารเพาะ ดอกถั่งเช่าสีทอง และศึกษาเปรียบเทียบแหล่งไนโตรเจนจากธัญพืชชนิดต่างๆ ที่เติมในสูตรอาหาร เพาะเลี้ยงถั่งเช่าสีทองที่มีผลต่อผลผลิต ปริมาณสารคอร์ไดเซปิน (3?-deoxyadenosine) อะดีโนซีน ฟลา โวนอยด์ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ต้านเชื้อจุลินทรีย์ ผลการศึกษาพบว่า เห็ดถั่งเช่าสีทองที่เพาะเลี้ยงโดยใช้ข้าวมันปูเป็นแหล่งคาร์บอน ดักแด้ไหมเป็น แหล่งโปรตีนหลัก และเสริมโปรตีนจากธัญพืชรวมทุกชนิดให้ปริมาณสารคอร์ไดเซปินสูงที่สุด (11.27 mg/g น้ าหนักแห้ง) ขณะที่การเติมถั่วเหลืองเป็นแหล่งโปรตีนท าให้ได้ปริมาณสารอะดีโนซีนสูงกว่าธัญพืช นิดอื่นๆ (5.77 mg/g น้ าหนักแห้ง) อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติ (p ? 0.05) นอกจากนี้การเติมธัญพืชรวม ยังให้ปริมาณ rutin และผลรวมฟลาโวนอยด์สูงที่สุดเท่ากับ 12.82 และ 519.96 mg/100g น้ าหนักแห้ง ตามล าดับ เมื่อพิจารณาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระพบว่าการเติมธัญพืชรวมเป็นแหล่งโปรตีนเสริม ดอกถั่งเช่าที่ ได้มีฤทธิ์ในการก าจัดอนุมูลอิสระ DPPH สูงที่สุด (80.43%) ถั่งเช่าสีทองที่เพาะเลี้ยงด้วยข้าวฟ่างไม้กวาด (มิลเลท) มีความสามารถในการคีเลทไอออนเหล็กสูงที่สุด (192.88 mg Fe (II)/g น้ าหนักแห้ง) สารสกัด จากเห็ดถั่งเช่าสีทองที่เพาะเลี้ยงโดยใช้ข้าวมันปูเป็นแหล่งคาร์บอน ดักแด้ไหมเป็นแหล่งโปรตีนหลัก และ เสริมโปรตีนจากธัญพืชรวมทุกชนิดมีฤทธิ์ในการต้านเชื้อแบคทีเรีย ได้แก่ Bacillus cesreus, Staphylococcus aureus, Listeria monocytogenes, Escherichia coli, Salmonalla typhimurium และ Pseudomonsa aeruginosa ในกรณีของเชื้อ Pseudomonas aeruginosa และ Salmonella typhimurium สารสกัดจากถั่งเช่าสีทองมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวสูงกว่ายา ปฏิชีวนะชนิดคลอแรมฟินิคอล ดังนั้นถั่งเช่าสีทองจึงถือเป็นเห็ดสมุนไพรที่อุดมไปด้วยสารออกฤทธิ์ทาง ชีวภาพที่สามารถยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียสูง เนื่องจากข้าวสีมีชั้นเคลือบเมล็ดหนาซึ่งยากต่อการย่อยด้วยเอนไซม์ของถั่งเช่าสีทองจึงจ าเป็นต้องมี การหุงให้สุกอย่างดี การแช่ข้าวก่อนหุงจะช่วยลดระยะเวลาในการหุง ลดต้นทุน และลดการสูญเสียสาร ออกฤทธิ์ส าคัญในระหว่างกระบวนการหุงได้ วิธีการเตรียมข้าวที่เหมาะสมคือการแช่ข้าวมันปู 8 ชั่วโมง ก่อนหุงและนึ่งฆ่าเชื้อให้ผลผลิตดอกเห็ดสูงกว่า (5.86 g ดอกเห็ด/ขวด) เมื่อเทียบกับข้าวเจ้าหอมมะลิและ ข้าวไรซ์เบอร์รี นอกจากนี้ยังได้ปริมาณสารคอร์ไดเซปินและปริมาณฟีโนลิกทั้งหมดสูงที่สุดเท่ากับ 6.77 mg/g น้ าหนักแห้ง และ 37.64 mg GAE/g น้ าหนักแห้ง ตามล าดับ เพื่อคัดเลือกชนิดและสัดส่วนของข้าวส าหรับใช้เตรียมเป็นอาหารเพาะเลี้ยงเพื่อผลิตดอกถั่งเช่าได้ ศึกษาการใช้ข้าวผสมระหว่างข้าวหอมมะลิต่อข้าวมันปู และข้าวหอมมะลิต่อข้าวไรซ์เบอร์รี่ทั้งหมด 5 สัดส่วน ได้แก่ 0 : 100 , 25 : 75 , 50 : 50 , 75 : 25 และ 100 : 0 ที่มีผลต่อผลผลิตดอกเห็ด สารออก ฤทธิ์ส าคัญ ฤทธิ์ต้านออกซิเดชัน และฤทธิ์ต้านเชื้อจุลินทรีย์ พบว่าทุกสัดส่วนข้าวให้ปริมาณผลผลิตดอก เห็ดอยู่ในช่วง 21.33-32.89 g น้ าหนักสด/ขวด ตัวอย่างถั่งเช่าสีทองที่เพาะเลี้ยงด้วยสูตรข้าวหอมมะลิ : มันปู สัดส่วนข้าว 25 : 75 ได้ปริมาณคอร์ไดเซปินสูง (5.32 mg/g น้ าหนักแห้ง) อะดีโนซีน (1.39 mg/g น้ าหนักแห้ง) อิพิคาร์ทิชิน (101.79 mg/100g น้ าหนักแห้ง) และปริมาณฟีโนลิกทั้งหมด (28.63 mg GAE/g น้ าหนักแห้ง) ซึ่งสูงกว่าสัดส่วนอื่นอย่างมีนัยส าคัญ (p < 0.05) นอกจากนี้ถั่งเช่าที่เพาะเลี้ยงด้วย สัดส่วนข้าวดังกล่าวยังมีความสามารถในการรีดิวซ์เหล็กสูง (162.81 mg Fe (II)/g น้ าหนักแห้ง) และต้าน เชื้อแบคทีเรียสูงด้วย

คำสำคัญ