การเพาะเลี้ยงเห็ดถั่งเช่าสึทองให้มีสารออกฤทธิ์ทางยาสูงและมีประสิทธิภาพในการป้องกันและหรือบำบัดรักษาโรคในเชิงพาณิชย์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อการเพาะเลี้ยงเห็ดถั่งเช่าสีทองให้มีสารออกฤทธิ์ทางยาสูงและมี ประสิทธิภาพในการป้องกันและหรือบาบัดรักษาโรคในเชิงพาณิชย์ ผลการทดลองพบว่าสภาวะที่เหมาะสมใน การกระตุ้นการเพิ่มการผลิตสารออกฤทธิ์ทางยาของดอกเห็ดถั่งเช่าสีทองคือ การใช้อาหารเสริมพิเศษที่มีผง ดักแด้และตับอบแห้ง 10 กรัมต่อลิตร ในสัดส่วน 1:1 ในสูตรอาหารที่มีข้าวกล้องหอมดอกมะลิเป็นอาหาร พื้นฐาน และการกระตุ้นด้วยแสง LED สีน้าเงินเพื่อให้เส้นใยเจริญและกระตุ้นต่อเนื่องให้สร้างดอกเห็ดถั่งเช่าสี ทองด้วยแสง LED สีขาว ซึ่งสามารถผลิตปริมาณคอร์ไดเซปินและอะดีโนซีนมากที่สุด คือ 713.33 และ 41.58 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ตามลาดับ สูงมากกว่าอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ (p < 0.05) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่ม ทดลองอื่น ๆ นอกจากนั้นยังพบว่าการผลิตเห็ดถั่งเช่าสีทองดังกล่าวนี้ สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตของดอกเห็ดถั่ง เช่าสีทองได้เร็วขึ้นประมาณ 5 – 7 วัน โดยสารสกัดหยาบด้วยน้าจากดอกเห็ดถั่งเช่าสีทองนี้มีสารออกฤทธิ์ทาง ยาคอร์ไดเซปินและอะดีโนซีนเท่ากับ 834.6 และ 308.86 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ตามลาดับ การศึกษาฤทธิ์ทาง ชีวภาพของโปรตีนสกัดจากเห็ดถั่งเช่าสีทอง โดยศึกษาระยะเวลาในการสกัดที่ 2, 4, 6 และ8 ชั่วโมง ด้วย สารละลายฟอสเฟตบัฟเฟอร์เข้มข้น 50 มิลลิโมลาร์ pH 7.4 อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส อัตราส่วนของวัตถุดิบ ต่อสารละลายเท่ากับ 1: 10 (น้าหนัก/ปริมาตร; กรัม/มิลลิลิตร) ผลการวิจัยพบว่าโปรตีนสกัดจากเห็ดถั่งเช่าสี ทองมีความสามารถในการออกฤทธิ์ทางชีวภาพโดยสามารถจับกับอนุมูลอิสระชนิด DPPH, ABTS ไฮดรอกซิล และซูเปอร์ออกไซด์ สามารถจับกับเฟอรัส สามารถรีดิวซ์เฟอริกและสามารถย่อยสลายไฟบริน ตัวอย่างที่สกัด นาน 4 ชั่วโมงมีความสามารถในการออกฤทธิ์ทางชีวภาพสูงที่สุด (p < 0.05) โพลีแซคคาไรด์จากเห็ดถั่งเช่าสี ทองมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งตับและมะเร็งลาไส้ โดยมีค่า IC50 ที่ความเข้มข้น 1,993.02 และ 3,092.90 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ตามลาดับ ทั้งนี้เมื่อนาสารสกัดโพลีแซคคาไรด์ดังกล่าวไปทดสอบประสิทธิภาพในหนูขาว โดยแบ่งการทดลองออกเป็น 6 กลุ่มคือ กลุ่มที่ 1 หนูปกติ กลุ่มที่ 2 - 6 ได้รับสาร Acetaminophen เพื่อเหนี่ยวนาให้ตับเกิดความเสียหาย โดยกลุ่มที่ 2 ทาการป้อนน้ากลั่น กลุ่มที่ 3 - 5 ทาการป้อนสารสกัด ปริมาณ 25, 50 และ 100 มิลลิกรัม/ตัว ต่อวัน เป็นระยะเวลา 7 วัน ส่วนกลุ่มที่ 6 ทาการป้อนยา Silymarin ขนาด 100 มิลลิกรัม/กิโลกรัมน้าหนักตัว ผลการศึกษาพบว่าการป้อนสารสกัดโพลีแซคคาไรด์ทุกปริมาณ มีผล ทาให้ระดับเอนไซม์ AST, ALT และ ALP มีค่าใกล้เคียงกับกลุ่มควบคุมปกติ ผลทางเนื้อเยื่อวิทยาของตับบ่งชี้ว่า ช่วยให้เซลล์ตับที่ถูกทาลายกลับมาทางานได้ใกล้เคียงกับหนูปกติ และไม่มีผลกระทบต่อการทางานของไตจาก ระดับของสาร BUN และ Creatinine ไม่แตกต่างจากหนูปกติ และสารสกัดโพลีแซคคาไรด์ทุกปริมาณจะช่วย ให้ค่าทางโลหิตวิทยาของหนูดีขึ้นเทียบเท่าหนูปกติในทุกค่าที่วัด และการป้อนสารสกัดโพลีแซคคาไรด์ทุก ปริมาณช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในหนูทดลองไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงชนิดเซลล์เม็ดเลือดขาว ผลการศึกษา ครั้งนี้สามารถสรุปได้ว่าสารสกัดในกลุ่มโปรตีนและโพลีแคคาไรด์ที่ได้จากเห็ดถั่งเช่าสีทองที่มีสารออกฤทธิ์ทาง ยาสูงนั้น มีสรรพคุณทางยาหลายประการ อาทิ เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ มีฤทธิ์ฆ่าเซลล์มะเร็ง มีคุณสมบัติช่วย ในการป้องกันการทาลายตับ และช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันให้หนูทดลองอีกด้วย คาสาคัญ : เห็ดถั่งเช่าสีทอง การเพาะเลี้ยง สารออกฤทธิ์ทางยา โพลีแซคคาไรด์ ภูมิคุ้มกัน โรคมะเร็ง

คำสำคัญ