การศึกษาความหลากหลายของวิถีชีวิตและภูมิปัญญาการเลี้ยงไก่พื้นเมืองไทยในจังหวัดพิษณุโลก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายของวิถีชีวิต และภูมิปัญญาในการเลี้ยงพื้นเมือง และแนวทางการใช้ประโยชน์ไก่พื้นเมืองไทยในจังหวัดพิษณุโลก เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก จากกลุ่มตัวอย่างประชากร 400 ครัวเรือน โดยการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจงใน 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอบางกระทุ่ม และอำเภอนครไทย สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และค่าร้อยละ ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 77.25) อายุเฉลี่ย 52.15 ปี และสำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษา เกษตรกรประกอบอาชีพทำการเกษตรเป็นหลัก (ร้อยละ 66.75) เลี้ยงไก่พื้นเมืองเฉลี่ย 54.15 ? 7.42 ตัวต่อครัวเรือน โดยส่วนใหญ่เลี้ยงไก่พื้นเมืองสายพันธุ์พม่า (ร้อยละ 36.36) เกษตรกรมีประสบการณ์เลี้ยงไก่พื้นเมืองอยู่ในช่วง 1-10 ปี (ร้อยละ 46.25) และมีรายได้จากการเลี้ยงไก่พื้นเมือง อยู่ระหว่าง 1-5,000 บาทต่อปี (ร้อยละ 60.75) เกษตรกรมีการให้อาหารสำเร็จรูป (ร้อยละ 58.00) วัตถุดิบในท้องถิ่น (ร้อยละ 100.00) และเศษอาหาร (ร้อยละ 69.50) เป็นอาหารไก่พื้นเมืองไก่พื้นเมือง เกษตรกรเลี้ยงไก่แบบกึ่งขังกึ่งปล่อย (ร้อยละ 67.75) รูปแบบโรงเรือนเป็นแบบเพิงหมาแหงน (ร้อยละ 71.67) เกษตรกรส่วนใหญ่ไม่ทำวัคซีน (ร้อยละ 66.25) และเมื่อไก่ป่วยเป็นโรคเกษตรกรส่วนใหญ่จะรักษาโรค (ร้อยละ 65.25) ทั้งนี้เกษตรกรมีวัตถุประสงค์หลักของการเลี้ยงไก่พื้นเมืองคือเพื่อจำหน่าย (ร้อยละ 40.90) สำหรับวิถีชีวิต และภูมิปัญญาของเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมือง พบว่าไก่พื้นเมืองมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของเกษตรกร โดยเกษตรกรใช้ผลผลิตทางการเกษตรเป็นอาหารของไก่พื้นเมือง ขณะที่ไก่พื้นเมืองถูก จำหน่ายเป็นรายได้ และถูกบริโภคเป็นอาหาร นอกจากนี้ ไก่พื้นเมืองยังถูกใช้ประโยชน์ทางความเชื่อ และพิธีกรรมต่าง ๆ สำหรับภูมิปัญญาของเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองในการศึกษาครั้งนี้พบว่าเกษตรกรมีการใช้ภูมิปัญญาในทุกขั้นตอนของการเลี้ยงไก่พื้นเมือง โดยสามารถแบ่งภูมิปัญญาออกได้เป็น 6 ด้าน ได้แก่ ภูมิปัญญาด้านสายพันธุ์ และการคัดเลือกสายพันธุ์ไก่พื้นเมือง ภูมิปัญญาด้านอาหาร และการให้อาหารไก่พื้นเมือง ภูมิปัญญาด้านการดูแลสุขภาพ การป้องกัน และการรักษาโรคไก่พื้นเมือง ภูมิปัญญาด้านการจัดการเลี้ยงดูไก่พื้นเมือง ภูมิปัญญาด้านไก่สำหรับเกมกีฬา (ไก่ชน) และภูมิปัญญาด้านพิธีกรรม และความเชื่อ