การศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมและประเมินศักยภาพของไก่พื้นเมืองไทยในจังหวัดน่านเพื่อการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างไก่พื้นเมืองกับวิถีชีวิต คนเมืองน่าน เพื่อศึกษาความหลากหลายทางกายวิภาคและลักษณะรูปพรรณสัณฐาน (Morphology) ของไก่พื้นเมืองในจังหวัดน่าน 3) เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของ ไก่พื้นเมืองจังหวัดน่าน โดยการใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์แบบเจาะจงถึงความเกี่ยวข้อง ระหว่างไก่พื้นเมืองกับความเป็นอยู่ของเกษตรกร ศึกษาน้ำหนักสัดส่วนร่างกาย และลักษณะปรากฎ ภายนอก ได้แก่ หงอน ใบหน้า ลำตัว และแข้ง ศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของไก่พื้นเมือง โดยใช้เทคนิคไมโครแซทเทลไลท์ดีเอ็นเอ ผลการศึกษาครั้งนี้พบว่ไก่พื้นเมือง มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของเกษตรกรจังหวัดน่านทั้งที่ อยู่บนพื้นที่สูงและพื้นราบ โดยไก่พื้นเมืองถูกนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมต่างๆ ได้แก่ พิธีการแต่งงาน การขึ้นบ้านใหม่ ขึ้นปีใหม่ การเรียกขวัญ การบนบาน การทำนายโชคชะตา แม้กระทั่งเวลาตาย ไก่พื้นเมือง ก็ถูกนำไปประกอบพิธีกรรมเพื่อนำตวงวิญญาณไปสู่สุขคติ ลักษณะปรากฏภายนอกของไก่พื้นเมือง มีความหลากหลายสูงในทุกลักษณะ ดังนี้ หงอนพบ 3 ชนิด คือ หงอนจักร หงอนกุหลาบ และหงอนถั่ว มีสีแดง ดำ และสีดำแดง ใบหน้าพบสีดำ สีดำแดง และสีแดง เช่นเดียวกับสีตุ้มหู และเหนียงคอ ปากพบสีเหลืองและสีดำ แข้งพบสีเขียว สีเหลือง และสีดำ ส่วนสีขนสร้อยคอพบสีแดง สีเหลือง และสีเหลืองแซมดำ สีขาวแชมดำ สีส้มแชมดำ และสีเทาแชมดำ จากการวิเคราะห์ ข้อมูลพันธุกรรมด้วยไมโครแซทเทลไลท์จำนวน 8 โลไช พบว่า มีแถบแบนดีเอ็นเอเกิดขึ้น 5-8 อัลลีล ต่อโลกัส โดยมีขนาดและความถี่แตกต่างกันไป รวมเป็น 55 อัลลีล และเมื่อพิจารณาข้อมูลจากไมโครแซทเทลไลท์ทั้ง 8 โลไซ พบว่าไพรเมอร์ที่ ใช้ในการศึกษาส่วนมากจะมีบางอัลลีลไม่เกิด แถบดีเอ็นเอในบางกลุ่มประชากรของไก่พื้นเมือง และ มีไพรเมอร์บางส่วนที่เกิดทุกอัลลีลในประชากร ทั้ง 3 กลุ่มประชากร และพบว่าจำนวนอัลลีลเฉลี่ย ในแต่ละโลกัสในประชากรแต่ละกลุ่มมีค่าเท่ากับ 6.38 ในไก่พื้นเมือง อ.ทุ่งช้าง มีค่าเท่ากับ 6.13 ในไก่พื้นเมือง อ.เวียงสา และมีคำเท่ากับ 5.75 ในไก่พื้นเมือง อ.ภูเพียง แสดงให้เห็นว่าไพรเมอร์

คำสำคัญ