การพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพของไก่เขียวพาลีสัตว์ประจำถิ่นของจังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันบนฐานการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการวิจัยการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพของไก่เขียวพาลีสัตว์ประจำถิ่นของจังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันบนฐานการอนุรักษ์และ ใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) บ่งชี้ลักษณะปรากฏและพันธุกรรมที่เฉพาะเจาะจงไก่เขียวพาลี และยกระดับมาตรฐานฟาร์มไก่เขียวพาลีสู่ความปลอดภัยทางชีวภาพ (2) ศึกษาและพัฒนารูปแบบการจัดการโซ่อุปทานธุรกิจของไก่เขียวพาลี และเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของเกษตรกรและผู้ประกอบการไก่เขียวพาลี (3) สร้างการรับรู้เกี่ยวกับอัตลักษณ์ไก่เขียวพาลีด้วยนวัตกรรมการสื่อสารสาธารณะ และ(4) สังเคราะห์รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพของไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์บนฐานการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยนี้ได้แก่ เกษตรกรรายย่อย ผู้ประกอบการธุรกิจไก่เขียวพาลี ศูนย์การเรียนรู้ไก่เขียวพลาลี และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ มีระยะเวลาดำเนินการรวม 15 เดือน ผลการวิจัยพบว่า ลักษณะปรากฏที่เฉพาะเจาะจงของไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์มีลักษณะเป็นหงอนหิน ตุ้มหูมีสีแดงสด ตาสีเขียวอมดำ ปาก ฝาปิดจมูก แข้ง เดือย และเล็บ ส่วนใหญ่เป็นสีเขียวอมดำ สร้อยคอ สร้อยหลัง สร้อยปีก พื้นขน หางพัด และหางกะลวย มีสีเขียวอมดำ และลักษณะทางพันธุกรรมของไก่เขียวพาลีเปรียบเทียบกับลำดับนิวคลีโอไทด์ของไก่พื้นเมืองในฐานข้อมูลพันธุกรรม สามารถแบ่งกลุ่มของไก่สายพันธุ์ต่างๆ ออกได้เป็น 2 กลุ่ม ซึ่งไก่เขียวพาลีจากการศึกษาในครั้งนี้จัดอยู่ทั้งสองกลุ่มสาขา และประชากรไก่เขียวพาลีมีความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการใกล้ชิดกับไก่จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (จีน พม่า อินโดนีเซีย ลาว) อินเดีย และญี่ปุ่น ขณะที่การประเมินมาตรฐานฟาร์มภายใต้ระบบป้องกันโรคและการเลี้ยงสัตว์ที่เหมาะสม ผลการวิจัยพบว่า ฟาร์มผู้ประกอบการสามารถดำเนินการตามมาตรฐาน ได้ร้อยละ 93.34 ฟาร์มของเกษตรกรรายย่อย ร้อยละ 86.67 และฟาร์มศูนย์การเรียนรู้ ร้อยละ 83.33 ตามลำดับ ส่วนผลดำเนินการด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ ฟาร์มไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์สามารถลดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ ในมิติการแยกสัตว์ การควบคุมการสัญจร และสุขอนามัย ตามลำดับ สำหรับผลการวิจัยการเพิ่ม ขีดความสามารถทางการแข่งขันของเกษตรกรและผู้ประกอบการไก่เขียวพาลีพบว่า ขีดความสามารถที่จำเป็น ในการประกอบการมีจำนวน 6 ด้าน ได้แก่ ลักษณะปรากฎและพันธุกรรม การเลี้ยงไก่ มาตรฐานฟาร์ม การจัดการธุรกิจ การจัดการความรู้ การสร้างเครือข่ายและการประกอบการทางสังคม และจากผลการประเมินก่อนการพัฒนาพบว่า เกษตรกรและผู้ประกอบการไก่เขียวพาลีมีขีดความสามารถในการประกอบการ ร้อยละ 58.7 และเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 64.5 เมื่อได้ดำเนินการพัฒนาขีดความสามารถผ่านวิธีการอบรมเชิงปฏิบัติการ สร้างความรู้และทักษะ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การศึกษาดูงาน ตามลำดับ ในส่วนของผลการวิจัยเพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการโซ่อุปทานธุรกิจของไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์พบว่า การประกอบธุรกิจให้ประสบความสำเร็จ ประกอบด้วย กิจกรรมหลักคือ การผลิต การตลาด การเงินการบัญชีและการจัดการ กิจกรรมสนับสนุนที่จะช่วยให้ธุรกิจเกิดความคล่องตัว เช่น เครือข่ายผู้เลี้ยงไก่ คนกลางทางการตลาด หรือระบบขนส่ง นอกจากนั้นผลการวิเคราะห์การลงทุนการเลี้ยงไก่เขียวพาลีในฟาร์มของผู้ประกอบการขนาดกลางพบว่า มีระยะเวลาคืนทุน เท่ากับ 3 ปี 8 เดือน 4 วัน มีมูลค่าปัจจุบันสุทธิ เท่ากับ 254,249.74 บาท และอัตราผลตอบแทนที่แท้จริง ร้อยละ 31 ทั้งนี้ภายใต้ผลการวิเคราะห์โมเดลการสร้างเศรษฐกิจฐานชีวภาพของเกษตรกรรายย่อยหรือเกษตรกรรุ่นใหม่นั้น สามารถลงทุนเริ่มต้นโดยมีค่าใช้จ่ายดำเนินงานไม่เกิน 80,000 บาท โดยมีระยะเวลาคืนทุน 1 ปี 5 เดือน 21 วัน และผลตอบแทนจะมากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับการเลี้ยงไก่พื้นเมืองทั่วไปหรือจากดอกเบี้ยเงินฝากธนาคารในจำนวนเงินลงทุนที่เท่ากัน สำหรับการสื่อสารอัตลักษณ์ไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์ ผลการวิจัยพบว่า การสร้างการรับรู้อัตลักษณ์ไก่เขียวพาลีจังหวัดอุตรดิตถ์ทำได้ใน (1) มิติเชิงกายภาพตามลักษณะอุดมทัศนีย์ของไก่เขียวพาลี และ (2) มิติเชิงสัญญวิทยาของไก่เขียวพาลี นอกจากนั้นผลการวิจัยรูปแบบการสื่อสารด้วยกระบวนการสร้างเนื้อหาผ่านการเล่าเรื่องข้ามสื่อกับกลุ่มเป้าหมาย สามารถดำเนินการได้ทั้งชุดกิจกรรมการสื่อสารสร้างการรับรู้อัตลักษณ์ไก่เขียวพาลี และการสื่อสารสาธารณะผ่านเครื่องมือการเรียนรู้ชนิดต่างๆ โดยกลุ่มเป้าหมายนั้นจะเกิดการรับรู้ทั้งในระดับที่เป็นผู้รับสารแบบตั้งรับและผู้แสวงหาข่าวสาร ตามลำดับ ทั้งนี้รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพของไก่เขียวพาลี จังหวัดอุตรดิตถ์ ได้นำสู่การกำหนดนโยบายสาธารณะระดับจังหวัด โดยได้ดำเนินการผ่านกิจกรรมการประกวดไก่เขียวพาลีด้วยเกณฑ์มาตรฐานจากงานวิจัย รวมทั้งการประกาศใช้ลักษณะอุดมทัศนีย์ของไก่เขียวพาลีพระยาพิชัยดาบหัก ทางด้านการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์ไก่เขียวพาลี ดำเนินการผ่านกลไกการส่งเสริมอาชีพของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดอุตรดิตถ์ โดยขยายผลการใช้โมเดลธุรกิจในการประกอบการของเกษตรกรรุ่นใหม่ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพของพื้นที่เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในการพัฒนาต่อไปคำสำคัญ : เศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพ ไก่เขียวพาลี จังหวัดอุตรดิตถ์ การอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน