การเพิ่มศักยภาพการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ของจังหวัดบุรีรัมย์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ไก่พื้นเมืองจัดเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่สามารถสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกร เนื่องจากเลี้ยงง่าย ใช้อาหารในไร่นาหรือผลพลอยได้ทางการเกษตรกรได้ดี ถึงแม้จะโตช้ากว่าไก่เนื้อสายพันทางการค้ามาก เป็นที่นิยมของผู้บริโภค เนื่องจากเนื้อเหนียวนุ่ม มีไขมันน้อย และรสชาติอร่อย การเลี้ยงไก่พื้นเมืองสามารถพัฒนาสู่มาตรฐานปศุสัตว์อินทรีย์ได้ โดยจะต้องมีการปรับเปลี่ยนกระบวนการเลี้ยงที่เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ ทั้งนี้ ผลผลิตจากการเลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์จะเป็นแหล่งอาหารที่ปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค และสามารถสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงได้วัตถุประสงค์1. เพื่อพัฒนากระบวนการผลิตไก่พื้นเมืองแบบดั้งเดิมให้เป็นการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์ เชิงพาณิชย์2. เพื่อพัฒนาศักยภาพเกษตรกรผู้ผลิตไก่พื้นเมืองให้เป็นผู้เชี่ยวชาญ (Smart farmer) ในการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์3. เพื่อสร้างเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ในพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์4. เพื่อพัฒนาชุมชนต้นแบบการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ของจังหวัดบุรีรัมย์5. เพื่อขยายผลการพัฒนาการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ไปยังพื้นที่อื่นๆ ของจังหวัดระเบียบวิธีวิจัยการดำเนินกิจกรรมการเพิ่มศักยภาพการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ของจังหวัดบุรีรัมย์ เริ่มจากการศึกษาข้อมูล บริบทชุมชนเป้าหมาย จัดกิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบัติการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการเลี้ยง การจัดการฟาร์มตามข้อกำหนดการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ของปศุสัตว์อินทรีย์ เล่ม 2-2554 การศึกษาดูงานฟาร์มที่ประสบความสำเร็จในการเลี้ยงไก่อินทรีย์ การนำความรู้สู่การปฏิบัติในฟาร์มของตนเอง การติดตามประเมินผล การถอดบทเรียนและการจัดการความรู้ การสร้างเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ และการขยายผลสู่ชุมชนอื่น ๆผลการดำเนินงาน1. การพัฒนากระบวนการผลิตไก่พื้นเมืองแบบดั้งเดิมให้เป็นการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์ เชิงพาณิชย์ และการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรผู้ผลิตไก่พื้นเมืองให้เป็นผู้เชี่ยวชาญในการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ ด้วยการพัฒนาทักษะเกษตรกรในการเลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ของเกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย จาก 4 ชุมชน คือ ชุมชนบ้านสวายสอ ตำบลสะแกโพรง อำเภอเมือง ชุมชนบ้านเกษตรบูรณะ ตำบลสะแกโพรง อำเภอเมือง ชุมชนบ้านคลองม่วง ตำบลบ้านจาน อำเภอพุทไธสง และชุมชนบ้านกะนัง ตำบลบ้านปรือ อำเภอกระสัง และผู้ที่สนใจทั่วไป รวมเป็น 265 คน ด้วยกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในการเลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ ประกอบด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการ การศึกษาดูงาน และการติดตามประเมินผลการนำความรู้ไปใช้ในการปฏิบัติในฟาร์มของเกษตรกร การถอดบทเรียน การจัดการความรู้ และการสัมมนาสร้างเครือข่าย ผลที่เกิดขึ้น คือ เกษตรกรมีความเข้าใจเกี่ยวกับมาตรฐานไก่พื้นเมืองอินทรีย์มากขึ้น และนำไปปรับปรุงฟาร์มของตนเอง โดยเฉพาะในเรื่องของระยะเวลาในการปรับเปลี่ยนการเลี้ยงในระบบอินทรีย์ ในเรื่องของสภาพทั่วไปของโรงเรือน คอกพักสัตว์ป่วย แนวกันชนรอบฟาร์ม แปลงพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ แหล่งน้ำสะอาดที่ใช้ สถานที่เก็บอาหารสัตว์ สถานที่เก็บผลผลิตหรือผลิตภัณฑ์ ระบบการฆ่าเชื้อก่อนเข้าฟาร์ม สถานที่ทำลายซากและขยะมูลฝอยต่าง ๆให้เป็นไปตามมาตรฐานไก่พื้นเมืองอินทรีย์ ซึ่งเป็นกระบวนการรับรองปศุสัตว์อินทรีย์ มีเกษตรกรที่สมัครใจขอรับรองปศุสัตว์อินทรีย์ จำนวน 6 ราย ที่เตรียมพร้อมยื่นคำร้องขอรับรองปศุสัตว์อินทรีย์ได้ที่สำนักงานปศุสัตว์อำเภอ หรือ ปศุสัตว์จังหวัด และมีผลการประเมินความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมาก2. การสร้างเครือข่ายการเชื่อมโยงเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ในพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ ด้วยกิจกรรมสัมมนาแลกเปลี่ยนความรู้ การถอดบทเรียน และการจัดการความรู้ ทำให้เกิดเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์ในพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ จำนวน 1 เครือข่าย จากเกษตรกร 4 ชุมชน ที่สามารถแบ่งปันข้อมูลกัน และมีการพัฒนาช่องทางการตลาดผ่านโปรแกรมเฟสบุคที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลการผลิตไก่พื้นเมืองระหว่างกลุ่มเกษตรกรและบุคคลภายนอกได้3. การพัฒนาชุมชนต้นแบบการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ของจังหวัดบุรีรัมย์ เป็นผลมาจากการคัดเลือกชุมชนหรือกลุ่มเกษตรกรที่มีการปฏิบัติที่ดีสอดคล้องกับข้อกำหนดของมาตรฐานปศุสัตว์อินทรีย์ และสามารถผลิตไก่พื้นเมืองแบบพึ่งพาตนเองและสามารถเป็นแหล่งความรู้ด้านการเลี้ยงไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ในชุมชนและภายนอกชุมชนได้ ทำให้เกิดชุมชนต้นแบบจำนวน 2 ชุมชน คือ วิรุฬห์ฟาร์มของนายวิรุฬห์ พวงพันธ์ ประธานกลุ่มผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองบ้านสวายสอ ตำบลสะแกโพรง อำเภอเมือง มีสมาชิกภายในกลุ่ม 10 ราย และฉัฐกานต์ฟาร์มของนางฉัฐกานต์ ศรีมหาพรม บ้านคลองม่วง ตำบลบ้านจาน อำเภอพุทไธสง มีสมาชิกภายในกลุ่ม 12 ราย4. การขยายผลการพัฒนาการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ไปยังพื้นที่อื่น ๆ ของจังหวัด เป็นการขยายผลจากการจัดการความรู้และถอดบทเรียนการผลิตไก่พื้นเมืองอินทรีย์เชิงพาณิชย์ไปยังเกษตรกรในพื้นที่ที่มีการเลี้ยงไก่พื้นเมือง และเป็นพื้นที่ที่ทำนาอินทรีย์ของจังหวัดบุรีรัมย์ 2 แห่ง คือ ตำบลบ้านจาน อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ และ ชุมชนบ้านหนองปรือ-โคกเพชร ตำบลสะแกโพรง อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์