การศึกษาสภาพการเลี้ยงและความหลากหลายของไก่พื้นเมืองในจังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปของเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นเมือง ข้อมูลทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และเทคนิคในการเลี้ยงไก่พื้นเมืองของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์จำนวน 450 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรมีอายุเฉลี่ย 52.34 ปี จบการศึกษาสูงสุดระดับประถมศึกษา ร้อยละ 72.70 ทำนาเป็นอาชีพหลัก มีพื้นที่ถือครองเป็นของตนเอง ร้อยละ 93.30 เฉลี่ย 15.09 ไร่ / คน สมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 3.79 คน แหล่งเงินทุนในการเลี้ยงส่วนใหญ่เป็นของตนเอง ร้อยละ 58.30 ประสบการณ์เลี้ยงไก่พื้นเมืองเฉลี่ย 8.13 ปี เลี้ยงเป็นอาชีพอิสระ เพื่อไว้รับประทานในครัวเรือน ร้อยละ 84.70 จำนวนไก่ที่เลี้ยงโดยเฉลี่ย 10 - 30 ตัว หลากหลายสายพันธุ์ทั้งไก่ไทย พม่า ก๋อย และอื่น ๆ พ่อแม่พันธุ์ได้มาจากคนรู้จัก และญาติพี่น้อง หลักการคัดเลือกพันธุ์ไก่ดูจากลักษณะปรากฏภายนอก ปล่อยผสมพันธุ์ด้วยวิธีธรรมชาติเลี้ยงแบบปล่อยลาน กึ่งขังกึ่งปล่อย อาหารส่วนใหญ่ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติข้าวเปลือก ปลายข้าว เศษอาหาร โดยใส่ในภาชนะ การให้วัคซีนพื้นฐานที่ใช้ในไก่ โดยทำการให้ด้วยตนเอง แต่ไม่ครบทุกตัว การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของไก่พื้นเมืองในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ด้วยการใช้ลำดับนิวคลีโอไทด์ของไมโตคอนเดรียดีเอ็นเอบริเวณไซโตโครมบี โดยทำการเก็บตัวอย่างเลือดจากไก่พื้นเมืองทั้งหมด 54 ตัวจาก 9 อำเภอ จากนั้นทำการสกัดดีเอ็นเอ และเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอบริเวณไซโตโครมบีด้วยเทคนิค PCR พบว่าลำดับ นิวคลีโอไทด์ของ ไมโตคอนเดรียดีเอ็นเอบริเวณไซโตโครมบีของไก่พื้นเมืองมีความยาว ประมาณ 560 คู่เบส และทำการวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยการสร้าง phylogenetic tree เปรียบเทียบกับไก่พื้นเมืองจากแหล่งอื่น ๆ จากฐานข้อมูล GenBank พบว่า ไก่พื้นเมืองจัดอยู่ในกลุ่ม Gallus gallus มีความใกล้ชิดกับไก่พื้นเมือง G. g. spadiceus (ของประเทศจีน ลาว และประเทศไทย) G. g.gallus (ของประเทศเวียดนาม จีน อินเดีย ญี่ปุ่น และอียิปต์) G. g. bankiva G.g. domesticus และ G.g. jabouilei (ของประเทศอินโดนีเซีย) และเมื่อพิจารณาเฉพาะไก่พื้นเมืองจากการศึกษาในครั้งนี้พบความหลากหลายทางพันธุกรรมของไก่พื้นเมืองในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ แต่การวิเคราะห์การเรียงลำดับนิวคลีโอไทด์ในบริเวณไซโตโครมบีไม่เพียงพอต่อการใช้แยกความแตกต่างระหว่างไก่พื้นเมืองในครั้งนี้กับไก่พื้นเมืองสายพันธุ์อื่น ๆ ดังนั้นการศึกษาในครั้งนี้จึงเป็นเพียงข้อมูลพื้นฐานทางพันธุกรรมที่จะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนการอนุรักษ์ และปรับปรุงพันธุ์ไก่พื้นเมืองของจังหวัดอุตรดิตถ์ต่อไป