การพัฒนาศักยภาพเกษตรกรและเพิ่มมูลค่าข้าวพญาลืมแกงอำเภอน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูก ข้าวพญาลืมแกง (2). เพื่อวิเคราะห์ตันทุนและผลตอบแทนการผสิตข้าวพญาลืมแก่ง (3). เพื่อพัฒนา ผลิตภัณฑ์ข้าวพญาลืมแกง (4). เพื่อพัฒนากระบวนการผลิตข้าวฮางจากข้าวพญาลืมแกงและ วิเคราะห์ปริมาณสารประกอบฟินอสิกทั้งหมดและสารต้านอนุมูลอิสระในข้าวฮางงอกพญาลืมแกง (5). เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ที่ได้จากกระบวนการวิจัยสู่เกษตรกรเพื่อนำไปใช้จริง โดยมีพื้นที่วิจัยคือ อำเภอน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง คือ เกษตรกรผู้ปลูกข้าวพญาลืมแกง ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. การพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าวพญาลืมแกง พบว่า มีการ รวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน จำนวน 2 กลุ่ม คือ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มข้าวเหนียวพญาลืมแกง และ กลุ่มวิสาหกิจวิสาหกิจชุมชนข้าวหลามน้ำหนาว ซึ่งมีจำนวนสมาชิก 15 คน และ 13 คน ตามลำดับ นอกนั้นไม่ได้มีการรวมกลุ่มกัน สำหรับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มข้าวเหนียวพญาลืมแกง ผลิตข้าวพญา ลืมแกงไว้กินในครอบครัว และขายทั่วไป ไม่มีการแปรรูปให้เป็นผสิตภัณฑ์ต่างๆ ส่วนกลุ่มวิสาหกิจ ชุมชนกลุ่มข้าวเหนียวพญาลืมแกง มีการแปรรูปเป็นข้วหลาม ซึ่งมีการวางจำหน่ายทางแยกเข้า อำเภอนำหนาว และจำหน่ายตามงานต่างๆ ในจังหวัด ได้แก่ งานมะขามหวาน งานอุ้มพระดำน้ำ งาน ออกร้านต่ำางๆ และต่างจังหวัดทั่งประเทศ โดยเฉพาะกรุงเทพมหานครที่มีการจัดงานโอท็อป นอกจากการนำข้าวพญาลืมแกงมาแปรรูปเป็นข้าวหลามแล้ว เกษตรกรไม่มีความรู้ที่จะแปรรูปเป็น ผลิตภัณฑ์อื่นๆ รวมทั้งไม่มีความรู้ทางด้านการตลาด ไม่รู้จักการบรรจุภัณฑ์ที่ทันสมัย สะอาด ปลอดภัยต่อการบริโภค ยังไม่มีการตั้งชื่อสินค้า ไม่รู้จักช่องทางการจัดจำหน่าย ทางด้านการผสิต พบว่ามีปัญหาด้านตันทุนการผลิตที่สูง เช่น ปุ้ย สารกำจัดวัชพืช แมลง รวมทั้งไม่มีเงินทุนที่จะพัฒนา เครื่องมือที่ใช้ในการผลิต 2. การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนการผสิตข้าวพญาลืมแกง พบว่า เกษตรกรไม่มี ความรู้ในการคำนวณตันทุน ซึ่งสามารถจำแนกตันทุนและผลตอบแทน ขนาดพื้นที่ 1-5ไร่ ไม่เช่าพื้นที่ ตันทุนรวมเฉลี่ยต่อไร่ 4,395.47 บาท เช่าพื้นที่ตันทุนรวมเฉสี่ยต่อไร่ 4,72261 บาท 6-10 ไร่ ไม่เช่า และไม่กู้ต้นทุนรวมเฉลี่ย 4,188.97 บาท ไม่เช่าและกู้เงินต้นทุน 4,234.36 บาท เข่าพื้นที่และไม่กู้เงิน มาลงทุน 4,516.11 บาท เช่าพื้นที่และกู้ 4,589.74 บาท 11-15 ไร่ ไม่เช่าและไม่กู้แต่มีรถไถนาเดินตาม 4,220.58 บาท ไม่เช่าและไม่กู้ มีรถไถนั่งขับ มีต้นทุน 4,260.58 บาท เกษตรกรไม่เช่าและกู้เงิน มีรถไถ นาเดินตาม มีตันทุน 4,236.10 บาท เช่าพื้นที่และไม่กู้เงินมีรถไถนั่งขับ มีต้นทุน 4,587.72 บาท เข่า พื้นที่และกู้เงินเกษตรกรมีรถไถนั่งขับ มีต้นทุน 4,603.24 บาท 16 ไร่ขึ้นไป ไม่เช่าพื้นที่เพาะปลูกและไม่กู้เงินมีรถไถนั่งชับ มีตันทุน 4,248.48 บาท ไม่เช่าพื้นที่และกู้เงินมีรถไถนั่งชับ มีต้นทุนไร่ 4,290.98 บาท เขาพื้นที่และไม่กู้เงินแต่มีรถไถนั่งขับ มีต้นทุน 4,575.62 บาท 3. การพัฒนาผลิตภัณฑ์ข้าวพญาลืมแกง สำรวจความต้องการของผู้บริโภค นักท่องเที่ยว ใน เชตจังหวัดเพชรบูรณ์ผลการสำรวจข้อมูลเกี่ยวกับผู้บริโภค พบว่าผู้บริโภค ให้คะแนนความชอบเรียง ตามลำดับความชอบจากมากไปหาน้อยที่สุด ได้ตังนี้ คือ ลำดับที่ 1 ไรซ์ป๊อปคาราเมลคะแนน ความชอบ 704 คะแนน ลำดับที่ 2 โอนีแปะก็วยคะแนนความชอบ 689 ลำดับที่ 3 ข้าวพองสมุนไพร คะแนนความชอบ 670 ลำดับที่ 4 ข้าวพองเคลือบเนย คะแนนความชอบ 632 ลำดับที่ 5 ข้าวเหนียว แก้ว คะแนนความชอบ 562 ลำดับที่ 6คุกกี้ข้าวพอง คะแนนความชอบ 528 ลำดับที่ 7 ข้าวเหนียวถั่ว แดง คะแนนความชอบ 465 ลำดับที่ 8 ข้าวพองอัดแห่ง คะแนนความชอบ 457 ลำดับที่ 9 ข้าว แต้นปรุงรสคะแนนความชอบ 387 และสำตับที่ 10 ข้าวพองเคลือบเนย คะแนนความชอบ 376 ตามลำดับ 4. การพัฒนากระบวนการผสิตข้าวฮางจากข้าวพญาลืมแกงและวิเคราะห์ปริมาณ สารประกอบฟืนอลิกทั้งหมดและสารต้านอนุมูลอิสระในข้าวฮางงอกพญาลืมแกง ศึกษากระบวนการ ผลิตข้าวฮางงอกพญาลืมแกง สภาวะที่เหมาะสมในการแช่ข้าว ระยะเวลาต่างๆ เพื่อหาระยะเวลาที่ เหมาะสมในการทำข้าวฮางงอกพญาลืมแกงที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและปริมาณสารประกอบฟินอสิก สูงที่สุด เปรียบเทียบผลของการงอกข้าวพญาลืมแกงต่อปริมาณสารประกอบฟีนอลสิกทั้งหมด และฤทธิ์สารต้านอนุมูลอิสร: โดยการเตรียมตัวอย่างจากการนนำข้าวพญาลืมแกง 3 ช่วงการเก็บ เกี่ยว คือ ระยะน้ำนม (MIlk Stage) ระยะแป้งอ่อน หรือระยะข้าวเม้า (Dough Stage) และระยะ ข้าวเต็มเมล็ด (Mature Stage) โดยทำการแช่น้ำเป็นเวลา 12 24 36 และ48 ชั่วโมง และการบ่มข้าว เป็นระยะเวลา 12 24 36 และ 48 ชั่วโมง จากนั้นทำการเตรียมสารสกัดโดยใช้ข้าวฮางงอกพญาลืม แกงที่บดเป็นผง 10 กรัม สกัดด้วยตัวทำละลายเอทานอลและนำไปทำการวิเคราะห์ความสามารถใน การต้านอนุมูลอิสระและสารประกอบฟินอลิกทั้งหมด 5. การถ่ยทอดองค์ความรู้ที่ใด้จากกระบวนการวิจัยสู่กษตรกรเพื่อนำไปใช้จริง การ ถ่ายทอดเทคโนโลยีการบริหารจัดการ การคำนวณต้นทุนและผลตอบแทน การผสิตผลิตภัณฑ์ข้าว พญาลืมแกงสู่กลุ่มแปรรูปข้าวพญาลืมแกง กระบวนการผสิตข้าวฮางกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าวพญาลืม แกง อำเภอน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์เมื่อวันที่ 5 และ 12 กันยายน พ.ศ.2558

คำสำคัญ