สัณฐานวิทยาและลักษณะประจำพันธุ์ของข้าวพันธุ์พื้นเมือง ในถิ่นฐานที่ปลูกในจังหวัดเลย

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะสัณฐานวิทยา กายวิภาคของเนื้อเยื่อข้าวพื้นเมือง ลักษณะประจำพันธุ์ ลักษณะพันธุกรรม และการเจริญเติบโต ผลผลิต และคุณภาพเมล็ดพันธุ์ของข้าวพื้นเมืองที่ปลูกในอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ผลการศึกษาพบว่าเกษตรกรปลูกข้าวพื้นเมืองจำนวน 15 พันธุ์ ในเขตอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ประกอบด้วย ข้าวเหนียว 11 พันธุ์ (ข้าวเหนียวลืมผัว ซิวน้อย ซิวเกลี้ยง ข้าวเหนียวก่ำ ข้าวก่ำโบราณ พญาลืมแกง เล็บช้าง เหลืองบุญมา/อีเหลือง ข้าวเหนียวดำเปลือกขาว ข้าวเหนียวขาวเปลือกแดง และข้าวเหนียวดำเปลือกดำ และข้าวเจ้า 4 พันธุ์ (ข้าวหอมไร่ ข้าวเจ้าเปลือกขาว ข้าวเจ้าเปลือกดำ ข้าวเจ้าเปลือกแดง) ด้านการเจริญเติบโตของข้าวพันธุ์พื้นเมือง องค์ประกอบผลผลิต คุณภาพทางกายภาพของเมล็ดพันธุ์ และคุณภาพด้านอื่นๆ แตกต่างกันตามปัจจัย สายพันธุ์ การดูแลรักษา ปริมาณความชื้น และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวของเกษตรกรด้านลักษณะทางสัณฐานวิทยา กายวิภาค และลักษณะทางพันธุกรรมของข้าวพื้นเมืองที่ปลูกในอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย มีความแตกต่างตามสายพันธุ์ ลักษณะกายวิภาคของตัวแทนข้าวพื้นเมืองพันธุ์ซิวเกลี้ยง ข้าวหอมไร่ และเหลืองบุญมา มีจำนวนท่อน้ำ ความหนาของชั้น epidermis และจำนวนขนรากมากกว่าพันธุ์ควบคุม กข.6 ด้านลักษณะทางพันธุกรรมของข้าวพื้นเมืองที่ปลูกในอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ถูกตรวจสอบด้วยเทคนิค High Annealing Temperature RAPD โดยเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอด้วยปฎิกิริยา PCR ด้วยไพรเมอร์แบบสุ่ม จำนวน 8 ไพรเมอร์ ได้แถบดีเอ็นเอทั้งหมด 61 แถบ มีค่าเฉลี่ย 7.63 แถบต่อไพรเมอร์ และมีค่าเฉลี่ยแถบดีเอ็นเอที่แสดงความแตกต่างกัน (Polymorphic) ร้อยละ 87.68 ไพรเมอร์ OPAD-07 ได้จำนวนแถบ Polymorphic มากที่สุด 11 แถบ มีค่า Polymorphic ของแถบดีเอ็นเอ ร้อยละ 81.82

คำสำคัญ