การพัฒนาการรวมกลุ่มของเกษตรกรในการผลิตข้าวแบบครบวงจรในพื้นที่ตำบลโพรงอากาศ อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัจจุบันและค้นหาแนวทางในการพัฒนา การผลิตข้าวแบบครบวงจรของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตพันธุ์ข้าวคลองบ้านใหม่ ตำบลโพรงอากาศ อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการพัฒนาคัดเลือกจากความสมัครใจ โดยมีสมาชิกกลุ่มเข้าร่วมการพัฒนา จำนวน 32 คน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ใช้การวิจัยฐานชุมชน (Community based research) เป็นแนวทางในการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยเน้นให้ความสำคัญกับศักยภาพและวิธีคิดของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนฯ ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตพันธุ์ข้าวคลองบ้านใหม่ มีแนวทางในการบริหารจัดการ ดังนี้ 1) ด้านการวางแผนการผลิต มีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวไว้ใช้เอง 2) ด้านการจัดการผลผลิต มีการนำข้าวมาแปรรูปเป็นข้าวสารและข้าวกล้องเพื่อจัดจำหน่าย โดยมีการทำบรรจุภัณฑ์ขนาด 1 กิโลกรัม 5 กิโลกรัม 10 กิโลกรัม และ 50 กิโลกรัม (1 กระสอบ) เนื่องจากกลุ่มฯ มีโรงสีข้าวเป็นของตนเอง 3) ด้านการตลาด ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มฯ ส่วนใหญ่จำหน่ายให้แก่สมาชิกและบุคคลทั่วไปภายในชุมชน 4) ด้านเทคโนโลยีและเครื่องมือที่ใช้ในการผลิต มีรถแทรกเตอร์ในการเตรียมแปลงเพาะปลูก เครื่องมือในการอัดฟางข้าว ลานตากข้าว โรงสีข้าว รถตักข้าวล้อยาง เครื่องชั่งน้ำหนักรองรับข้าวได้ครั้งละประมาณ 30 ตัน และโกดังเก็บข้าว โดยได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐผ่านโครงการต่างๆ สำหรับแนวทางในการพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตพันธุ์ข้าวคลองบ้านใหม่ ได้แก่ 1) แนวทางในการลดต้นทุนการผลิต (ต้นน้ำ) ได้แก่ 1.1) ด้านเมล็ดพันธุ์ ผลิตเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพไว้ใช้เอง 1.2) ด้านปุ๋ยเคมีและยาฆ่าแมลง รวมกลุ่มสมาชิกในการซื้อปุ๋ยเคมีและยาฆ่าแมลง 1.3) ด้านการผลิตปุ๋ยไว้ใช้เอง รวมกลุ่มสมาชิกในการผสมปุ๋ยไว้ใช้เองจากแม่ปุ๋ย(ปุ๋ยสั่งตัด) แทนการซื้อปุ๋ยสูตรที่มีวางจำหน่ายในท้องตลาด หรือผลิตปุ๋ยอินทรีย์ไว้ใช้เอง โดยใช้วัตถุดิบที่มีในพื้นที่ ได้แก่ ฟางข้าว แกลบ ขี้วัว เศษวัชพืชต่างๆ เป็นต้น และ 1.4) การไถกลบตอซังทดแทนการเผา นอกจากจะเป็นการช่วยลดการใช้ปุ๋ย ยังช่วยลดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม 2) แนวทางในการแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม (กลางน้ำ) ได้แก่ 2.1) นำข้าวเปลือกมาแปรรูปเป็นข้าวสาร และ 2.2) นำข้าวมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ โดยเฉพาะข้าวแข็ง ที่เป็นผลผลิตหลักของกลุ่มฯ เช่น ทำเส้นขนมจีน เป็นต้น และ 3) แนวทางในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของกลุ่มฯ (ปลายน้ำ) ได้แก่ เพิ่มช่องทางการประชาสัมพันธ์และการตลาดให้หลากหลาย ทั้งในระดับชุมชน ระดับอำเภอ และระดับจังหวัด ทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชน และสถานประกอบการที่ใช้ข้าวเป็นวัตถุดิบในการผลิต รวมทั้งช่องทางออนไลน์ ทั้งนี้แนวทางการสร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตพันธุ์ข้าวคลองบ้านใหม่ ตำบลโพรงอากาศ อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา จำเป็นจะต้องดำเนินการควบคู่กันไปทั้งการลดรายจ่ายโดยการลดต้นทุนการผลิต และการหารายได้เพิ่มโดยการนำข้าวมาแปรรูปและเพิ่มช่องทางการประชาสัมพันธ์และการตลาดให้หลากหลายคำสำคัญ : การบริหารจัดการกลุ่ม การพัฒนาการรวมกลุ่ม กลุ่มผลิตพันธุ์ข้าวคลองบ้านใหม่

คำสำคัญ