การส่งเสริมชุมชนพึ่งตนเองด้วยเทคโนโลยีการผลิตข้าวใหม่ปลามันในพื้นที่อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมชุมชนในการปรับใช้เทคโนโลยีการผลิตข้าวอินทรีย์ร่วมกับการเลี้ยงปลาให้เกษตรกรสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงผ่านแปลงต้นแบบและการจัดการความรู้ ดำเนินการในพื้นที่บ้านผาคับ และบ้านนาคอก ตำบลบ่อเกลือใต้ อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ผลการดำเนินกิจกรรม พบว่า เกษตรกรในชุมชนจำนวน 28 ราย ทำการผลิตข้าวอินทรีย์ในพื้นที่รวม 103 ไร่ เข้ารับการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตข้าวใหม่ปลามัน หลังอบรมมีความรู้มากร้อยละ 89 และมีความพึงพอใจต่อการอบรมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดร้อยละ 90 จากการดำเนินการจัดทำแปลงต้นแบบการใช้เทคโนโลยีการผลิตข้าวใหม่ปลามัน 5 แปลง พบว่า ผลผลิตข้าวแปลงที่มีการเลี้ยงปลาให้ผลผลิตเฉลี่ยสูงกว่าแปลงที่ปลูกข้าวเพียงอย่างเดียวร้อยละ 5 โดยมีต้นทุนการผลิตข้าวเฉลี่ย 3,555 บาทต่อไร่ และมีมูลค่าผลผลิตข้าวเป็นกำไรเฉลี่ย 6,482 บาทต่อไร่ การใช้เทคโนโลยีการผลิตข้าวใหม่ปลามันมีกำไรสูงถึงร้อยละ 82 และต้นทุนที่เพิ่มมาจากการเลี้ยงปลา 890-1,500 บาท ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มหลังใช้เทคโนโลยีนี้เฉลี่ย 1 เท่าตัว อย่างไรก็ตามในการใช้เทคโนโลยีนี้เกษตรกรมีข้อคิดเห็นในการเลือกพันธุ์ข้าวที่ปลูกเป็นเรื่องสำคัญ พันธุ์ข้าวที่ปลูกจะต้องเป็นที่ต้องการของตลาด เช่น ก่ำล้านนา และกข43 เป็นต้น ในการดูแลรักษาปลาจำเป็นต้องดูแลแปลง ระดับน้ำ และให้อาหารอย่างสม่ำเสมอ เพื่อจะได้ผลผลิตปลาที่เพิ่มมากขึ้นการส่งเสริมและสนับสนุนเทคโนโลยีการผลิตข้าวใหม่ปลามันที่นำไปในชุมชนได้รับความสนใจ และเกิดความร่วมมือของกลุ่มขึ้นในชุมชน ช่วยสร้างแหล่งอาหารที่ได้ทั้งปลาและข้าวในการดำรงชีวิตต่อไป นำมาซึ่งรายได้และการรักษาสภาพแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนได้

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ