การพัฒนาศักยภาพการผลิต เชื่อมโยงการตลาดสินค้า “ข้าวไร่ลืมผัว” ในระบบเกษตรอินทรีย์ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจจังหวัดเพชรบูรณ์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนากระบวนการผลิต “ข้าวไร่ลืมผัว” ในระบบเกษตร อินทรีย์ เพื่อการแข่งขันและพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน จังหวัดเพชรบูรณ์ เพื่อเพิ่มมูลค่า “ข้าวไร่ลืมผัว” ด้านผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพ และผลิตภัณฑ์เวชสำอาง สู่การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืนจังหวัดเพชรบูรณ์ และเพื่อบริหารจัดการตลาด “ข้าวไร่ลืมผัว” สู่การดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืนจังหวัดเพชรบูรณ์ โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิง ปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเครื่องมือวิจัย คือแบบสัมภาษณ์การเสวนากลุ่ม และการจัดเวทีชุมชน และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ และสรุปผลการวิจัย ประชากร คือ กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าวไร่ลืมผัว อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 3 กลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการผลิต “ข้าวไร่ลืมผัว” ในระบบเกษตรอินทรีย์ มีแนวทางการผลิต การผลิตข้าวอินทรีย์ ที่อาศัยระบบนิเวศทางการเกษตรของชุมชน มีการเพิ่มอินทรียวัตถุต่าง ๆ ให้แก่ดินโดยใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และธาตุพืชอาหารในแปลงข้าวของเกษตร ด้านการป้องกันกำจัดศัตรูพืชจะเน้นกระบวนการป้องกันมากกว่าการกำจัด ซึ่งจะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศของแปลงข้าว และมีมาตรการสำหรับป้องกันการปนเปื้อนจากสารเคมี และมลพิษต่าง ๆ รวมไปถึงการแปรรูปที่ต้องใช้เฉพาะวิธีทางชีวภาพ และกายภาพเท่านั้น โดยการเปลี่ยนแปลงสู่ระบบอินทรีย์เกษตกรจะต้องมีความรู้ความเข้าใจ ความเชื่อมั่นในการทำเกษตรอินทรีย์ ปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ศักยภาพของพื้นที่สำหรับการผลิตภัณฑ์ข้าวไร่อินทรีย์นั้น เกษตกรจะได้รับอนุญาตให้ใช้ตราเกษตรอินทรีย์นั้น จะต้องมีการปฏิบัติตามมาตรฐานการทำเกษตรอินทรีย์อย่างต่อเนื่องในระยะเวลาประมาณ 12 เดือน การเพิ่มมูลค่า “ข้าวไร่ลืมผัว” ด้านผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพ จำนวน 7 ชนิด มีคุณภาพ เป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน และเป็นที่พึงพอใจทางประสาทสัมผัสโดยรวมในระดับชอบถึงชอบมาก การเพิ่มมูลค่า “ข้าวไร่ลืมผัว” ด้านการทำผลิตภัณฑ์เวชสำอาง จำนวน 5 ชนิด ผลการทดสอบคุณสมบัติทางกายภาพ ทางเคมีพบว่าเป็นไปตามเกณฑ์มาตราฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน และจากการประเมินความพึ่งพอใจของผู้ใช้ พบว่า ความชอบโดยรวมมีคะแนนเฉลี่ย อยู่ในระดับความพึงพอใจปานกลาง ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ที่ผู้ใช้ยอมรับ และได้ทำการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์โดยการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ มีการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ ส่งเสริมแหล่งเรียนรู้บุคคลด้านการทำผลิตภัณฑ์ และการนำเข้าร่วมแสดงในกิจกรรมต่าง ๆ การติดตามการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยไปใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งจากผลงานวิจัยมีการนำไปทำผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพข้าวฮางงอก “ข้าวไร่ลืมผัว” จำหน่ายในจังหวัดเพชรบูรณ์ และจังหวัดพิจิตร การนำไปเสริมธุรกิจโฮมสเตย์ของชุมชน มีการจดทะเบียนผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพข้าวฮางงอกเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP และการนำไปจัดกิจกรรมบริการวิชาการแก่ชุมชน นับได้ว่าเป็นการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพข้าวฮางงอก และเวชสำอาง “ข้าวไร่ลืมผัว” และเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน