การส่งเสริมและพัฒนาการแปรรูปปลานิลของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเขื่อนลำปะทาว

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การส่งเสริมและพัฒนาการแปรรูปปลานิลของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเขื่อนลำปะทาวมีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความต้องการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลานิล 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการแปรรูปปลานิลเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชนที่หลากหลาย 3) เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้นวัตกรรมและเทคโนโลยีการแปรรูปอาหารจากปลานิลให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และเกษตรกรที่สนใจในการแปรรูปผลิตภัณฑ์ และ 4) เพื่อติดตามและประเมินผลการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนการแปรรูปปลานิลเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชน เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพที่ผสมผสานการวิจัยแบบมีส่วนร่วม กับการวิจัยเชิงปฏิบัติการ เพื่อได้มาซึ่งองค์ความรู้ใหม่ในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน โดยเจาะจงเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญและกลุ่มเป้าหมายในการวิจัย ประกอบด้วย ผู้นำชุมชน กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงปลานิลกระซังและกลุ่มแม่บ้านของบ้านท่ากอก หมู่ที่ 3 ตำบลเก่าย่าดี อำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก การสัมภาษณ์กลุ่ม การประชุมเชิงปฏิบัติการ การอบรมและสาธิต และการสนทนากลุ่มย่อย ตามผลการวิจัยดังนี้การจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลานิลเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชน ทำการศึกษาปัญหาและความต้องการของเกษตรกรพบปัญหาจากราคาปลาไม่แน่นอน ทำให้รายได้ไม่มั่นคงและในบางสถานการณ์ขายปลาไม่ได้ เกษตรกรมีความต้องการตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพื่อแปรรูปอาหารจากปลานิลในพื้นที่ จากการศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยภายในที่เป็นจุดแข็งของกลุ่มคือ เกษตรกรมีความสามัคคีมีอุดมการณ์ร่วมกันที่จะพัฒนา มีแหล่งวัตถุดิบในพื้นที่ ผู้นำชุมชนมีวิสัยทัศน์ในการพัฒนา และชุมชนให้การสนับสนุน ส่วนจุดอ่อนพบว่าเกษตรกรขาดความรู้ ขาดทักษะและขาดเงินทุนในการดำเนินการส่วนในด้านโอกาส พบว่าสอดกับแผนการพัฒนาของจังหวัดชัยภูมิ เกี่ยวกับการแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตรและอาหาร การเพิ่มมูลค่าผลิตผลทางการเกษตร ตลอดจนการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวที่อยู่ใกล้กับที่ตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชน สำหรับอุปสรรคคือคู่แข่งทางการตลาดและมาตรฐานผลิตภัณฑ์การพัฒนารูปแบบการแปรรูปปลานิลเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชนที่หลากหลาย โดยการประชุมเชิงปฏิบัติการ และมีวิทยากรที่เชี่ยวชาญมาแนะนำทำให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีความสามารถในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์และสามารถจำหน่ายในตลาดชุมชนได้แก่ ปลานิลแดดเดียว ปลาส้มห่อและปลาส้มปลานิลการถ่ายทอดองค์ความรู้ นวัตกรรมและเทคโนโลยีการแปรรูปอาหารจากปลานิลให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และเกษตรกรที่สนใจในการแปรรูปผลิตภัณฑ์ เพื่อคืนความรู้และถ่ายทอดนวัตกรรมและเทคโนโลยี ตลอดจนแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ความคิดเห็นของกลุ่มและผู้ที่สนใจ ผลจากกิจกรรมนี้ทำให้เกิดแนวทางในการพัฒนาต่อยอดจากคำแนะนำ โดยพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายยิ่งขึ้น พัฒนาสถานที่ผลิตและผลิตภัณฑ์ให้ถูกหลักสุขลักษณะและสุขอนามัย พัฒนาผลิตภัณฑ์ไปสู่มาตรฐานการยอมรับการติดตามและประเมินผลการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนการแปรรูปปลานิลเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชน พบว่ากลุ่มวิสาหกิจชุมชนยังดำเนินกิจการภายในชุมชน ทำการแปรรูปอาหารและจำหน่ายตามยอดสั่งทำ ไม่มีการขยายการตลาด ปัญหามาจากการขาดเงินทุนหมุนเวียน ขาดการประชาสัมพันธ์สินค้า รูปลักษณ์สินค้าและพบว่าสมาชิกกลุ่มจะเป็นแม่บ้านที่มีอายุมาก ไม่มีทักษะใน ใช้สื่อประชาสัมพันธ์

คำสำคัญ