การถ่ายทอดองค์ความรู้การใช้ประโยชน์จากแก่นตะวันเป็นพรีไบโอติกเสริมในอาหารเพื่อเพิ่มสมรรถนะการเจริญเติบโตและลดต้นทุนการผลิตปลานิลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ โครงการ การถ่ายทอดองค์ความรู้การใช้ประโยชน์จากแก่นตะวันเป็นพรีไบโอติกเสริมในอาหารเพื่อเพิ่มสมรรถนะการเจริญเติบโตและลดต้นทุนการผลิตปลานิลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีวัตถุประสงค์เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้การใช้ประโยชน์จากแก่นตะวันเป็น พรีไบโอติกเสริมในอาหารเพื่อเพิ่มสมรรถนะการเจริญเติบโตและลดต้นทุนการผลิตปลานิล และพัฒนาชุมชนพึ่งตนเองด้านการเลี้ยงปลานิลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำ ตำบลฝั่งแดง อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม จากการศึกษาบริบทและวิเคราะห์ปัญหาในพื้นที่ชุมชนทำให้ได้รับรู้ถึงสภาพปัญหาและความต้องการของเกษตรกรในชุมชน 2 ปัญหาหลักคือ 1) ปัญหาต้นทุนอาหารเม็ดสำเร็จรูปเลี้ยงปลานิลมีราคาแพง 2) ปัญหาขาดองค์ความรู้ในการเพิ่มมูลค่าปลานิลด้วยการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตลาดต้องการ คณะผู้วิจัยจึงได้ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้การใช้ประโยชน์จากแก่นตะวันเป็นพรีไบโอติกเสริมในอาหารเพื่อเพิ่มสมรรถนะการเจริญเติบโตและลดต้นทุนการผลิตปลานิลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง พร้อมการเพิ่มมูลค่าปลานิลด้วยการแปรรูปปลานิลแดดเดียวเสริมแก่นตะวันให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงปลานิลในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำ 50 คน จำนวน 2 ครั้ง ซึ่งผลการดำเนินโครงการพบว่า การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นสามารถช่วยเพิ่มสมรรถนะการเจริญเติบโตของปลานิลให้แก่กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงปลานิลในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำได้ โดยเกษตรกรได้ผลผลิตปลานิลเฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.78 จากเดิมเลี้ยงปลานิลได้ผลผลิตเฉลี่ย 321.51 กิโลกรัม/บ่อ/รุ่น เพิ่มเป็น 340.10 กิโลกรัม/บ่อ/รุ่น ได้กำไรสุทธิเพิ่มขึ้น 12.19 บาท/กิโลกรัม และช่วยลดต้นทุนการผลิตค่าอาหารได้ร้อยละ 25.56 จากเดิมใช้อาหารเม็ดสำเร็จรูป ราคากิโลกรัมละ 25 บาท ลดลงเหลือกิโลกรัมละ 18.61 บาท ลดต้นทุนค่าอาหารได้ 6.39 บาท/กิโลกรัม เกิดการสร้างนักวิจัยชาวบ้าน/นวัตกรชาวบ้านผู้มีความรู้ความสามารถเป็นผู้ถ่ายทอดขยายผลนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีไปสู่เกษตรกรรายอื่น ๆ ภายในชุมชนและสู่ชุมชนอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงได้จำนวน 15 คน กลุ่มเกษตรกรมีสินค้าผลผลิตและผลิตภัณฑ์ของชุมชนเพิ่มขึ้น 3 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ อาหารเม็ดเลี้ยงปลานิลเสริมแก่นตะวันต้นทุนตํ่า ปลานิลสดเนื้อแน่นปลอดสารพิษ และปลานิลแดดเดียวเสริมแก่นตะวัน และเกิดการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้แปลงสาธิตการเลี้ยงปลานิลลดต้นทุนต้นแบบพึ่งตนเองตามแนวทางพระราชดำริหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 1 ศูนย์การเรียนรู้ สามารถใช้เป็นต้นแบบสำหรับการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมและการฝึกปฏิบัติของเกษตรกรในชุมชน ก่อให้เกิดการพัฒนาชุมชนพึ่งตนเองด้านการเลี้ยงปลานิลตามแนวทางพระราชดำริหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในพื้นที่ลุ่มน้ำก่ำได้อย่างยั่งยืน คำสำคัญ: แก่นตะวัน ปลานิล ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ลุ่มน้ำก่ำ

คำสำคัญ