คุณค่าทางโภชนาการ น้ำตาล กรดอินทรีย์ สารออกฤทธิ์ชีวภาพ และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของน้อยหน่าเครือ

บทคัดย่อ

น้อยหน่าเครือเป็นพืชเถาที่ยังไม่เป็นที่รู้จักของคนทั่วไป และเป็นพืชขึ้นทะเบียนที่อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ โครงการวิจัยนี้ จัดทำขึ้นเพื่อร่วมสนองพระราชดำริ ในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) เพื่อศึกษาคุณค่าทางโภชนาการ ปริมาณน้ำตาล การปลดปล่อยน้ำตาล กรดอินทรีย์ สารออกฤทธิ์ชีวภาพ และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของน้อยหน่าเครือ 2สายพันธุ์ คือ ซากรวยซา (Kadsura coccinea(Lem.) A.C. Sm.) ซึ่งเป็นพันธุ์ผลใหญ่ (3 ตัวอย่างที่มีสีแตกต่างกันจากชมพู–แดง) และมณฑาเครือ (Kadsura heteroclite(Roxb.) Craib)ซึ่งเป็นพันธุ์ผลเล็ก(2 ตัวอย่าง) การศึกษาคุณค่าทางโภชนาการพบว่าผลน้อยหน่าเครือมีใยอาหาร และวิตามินซีสูง โดยน้อยหน่าเครือพันธุ์ผลเล็กมีใยอาหารสูงกว่าพันธุ์ผลใหญ่ ในขณะที่น้อยหน่าเครือพันธุ์ผลใหญ่มีวิตามินซีสูงกว่าพันธุ์ผลเล็ก น้อยหน่าเครือทั้ง 2 สายพันธุ์มีน้ำตาลในปริมาณน้อย และการปลดปล่อยน้ำตาลช้าเมื่อทดสอบโดยการจำลองการย่อยในหลอดทดลอง กรดอินทรีย์ที่พบในน้อยหน่าเครืออยู่ในระดับปานกลางและมีกรดมาลิกเป็นกรดอินทรีย์หลัก สารออกฤทธิ์ชีวภาพที่พบได้แก่ สารในกลุ่มแอนโธไซยานินซึ่งเป็นรงควัตถุที่ให้สีในน้อยหน่าเครือและเป็นฟลาโวนอยด์ชนิดหลัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเดลฟินิดิน ไซยานิดิน และเคราไซยานินซึ่งปริมาณมีความสอดคล้องกับความเข้มของสีผล ส่วนคาโรทีนอยด์พบปริมาณน้อย สำหรับสารประกอบฟีนอลิกรวมให้ค่าในทิศทางเดียวกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ โดยน้อยหน่าเครือพันธุ์ผลใหญ่มีค่าสูงกว่าพันธุ์ผลเล็กฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่พบในน้อยหน่าเครือมีค่าใกล้เคียงกับฝรั่ง แอปเปิ้ล กู๊สเบอรี่ โกจิเบอรี่ ฟิก และเคอแรนท์ ซึ่งเป็นผลไม้ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระค่อนข้างสูงการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างเปลือก และส่วนที่กินได้ของน้อยหน่าเครือพบว่าสารในกลุ่มฟลาโวนอยด์ สารประกอบฟีนอลิกรวม และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในเปลือกหุ้มเมล็ดชั้นนอกมีค่าสูงกว่าส่วนเปลือกหุ้มเมล็ดชั้นในของน้อยหน่าเครือ นอกจากนี้ ยังพบว่าการแช่แข็ง และพื้นที่การปลูกมีผลต่อสารต่างๆ และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าน้อยหน่าเครือเป็นผลไม้ที่มีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์จึงควรส่งเสริมให้มีการวิจัยต่อเนื่อง และสมบูรณ์ พร้อมไปกับการอนุรักษ์ และขยายการปลูกให้เพียงพอ ก่อนที่จะเผยแพร่ และนำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ ต่อไป

คำสำคัญ