รายงานฉบับสมบูรณ์พ.ศ. 2559

ความหลากหลายของผักพื้นบ้านภาคเหนือในชุมชนย้ายถิ่นถาวรจากล้านนา จังหวัดกำแพงเพชร

พิรฎา ทองประเสริฐ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร พ.ศ. 2559

ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อรวบรวมความหลากหลายของผักพื้นบ้านภาคเหนือและศึกษา บริบทชุมชน ของชุมชนที่มีการย้ายถิ่นถาวรจากล้านนายังจังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 3 ชุมชน ได้แก่ บ้านหนองปิ้งไก่-บ้านสร้อยสุวรรณ บ้านแม่นารี และบ้านใหม่สุวรรณภูมิ โดยใช้เทคโนโลยีภูมิ สารสนเทศและกระบวนการสำรวจข้อมูลอย่างมีส่วนร่วม ผลการศึกษา พบว่า ชุมชนดังกล่าวส่วนใหญ่ มีการย้ายถิ่นมาจากจังหวัดลำปาง เมื่อประมาณ 60 ปีที่ผ่านมา มีความโดดเด่นด้านการจัดการน้ำ มี การรับประทานอาหารเหนือ มีการใช้ภาษาเหนือ และมีภูมิปัญญาของคนเหนือ จากการสำรวจชุมชน พบว่มีผักพื้นบ้านภาคเหนือทั้งหมด 43 วงศ์ 77 สกุล 94 ชนิด ที่สำคัญ ได้แก่ มะรุม (Moringa oleifera Lam.) เพกา (Oroxylum indicum (L.) Benth. ex Kurz) แคบ้าน (Sesbania grandijflora (L.) Poir.) ผักเลือดหรือผักเฮือด (Ficus virens Aiton) ส้มป้อย (Acacia concina (Willd.) DC.)ดีปลาช่อน (Phlogacanthus pulcherrimus T. Anderson) ดอกงิ้ว (Bombax ceiba L.) ผักหนาม (Lasia spinosa (L.) Thwaites) wลูคาวหรือคาวตอง (Houttuynia cordata Thunb.) สันพร้าหอม (Eupatorium chinense L.) และเกี๋ยงพาข้างหรือเกี๋ยงพาลาU (Blumea lanceolaria(Roxb.)Druce)การศึกษาดังกล่าวได้นำไปสู่การจัดทำข้อมูลระบบสารสนเทศ ภูมิศาสตร์ด้านภูมิปัญญา จุดเรียนรู้ และตำแหน่งผักพื้นบ้าน รวมทั้งจัดทำหนังสือเล่มเล็กเรื่อง "เรียนรู้ ชุมชน เรียนรู้ความหลากหลายผักพื้นบ้านภาคเหนือในท้องถิ่น: บ้านหนองปิ้งไก่-บ้านสร้อยสุวรรณ บ้านแม่นารึ บ้านใหม่สุวรรณภูมิ" การคืนความรู้จากชุมชนสู่ชุมชน นำไปสู่ข้อเสนอแนะแนวทางใน การอนุรักษ์ความหลากหลายของผักพื้นบ้านโดยการ "เก็บไว้ในอาหาร-เก็บไว้เป็นชุดอาหาร-เก็บไว้ใน สวนครัว-เก็บไว้ในชุมชน-ส่งต่อภูมิปัญญา และเผยแพรให้ลูกหลาน"

คำสำคัญ

Local WisdomBiodiversityภูมิปัญญาความหลากหลายทางชีวภาพล้านนาLannaผักพื้นบ้านTacit knowledgeIndigenous vegetablesความรู้ฝังลึก

งานวิจัยในหัวข้อใกล้เคียง

ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง ตำบลทองมงคล อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

วิวรณ์ วงศ์อรุณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ พ.ศ. 2559

ความหลากหลายของผักพื้นบ้านในมิติของการใช้ประโยชน์ และภูมิปัญญาของชุมชน กรณีศึกษาบ้านซะซอม อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี

อุไรวรรณ กะนะหาวงศ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี พ.ศ. 2562

การศึกษาความหลากหลายของพืชผักพื้นบ้านและภูมิปัญญาอาหารในท้องถิ่น ตำบลคลองกระจัง อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์

สุกัญญา แก้วนิ่ม พ.ศ. 2558

โครงการความหลากหลายของผักพื้นบ้านและอาหารพื้นเมืองกับ ความมั่นคงทางอาหารของชุมชนริมฝั่งแม่น้ำโขงในจังหวัดเชียงรายและแขวงหลวงพระบาง

จุฬาลักษณ์ ลาเกิด มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย พ.ศ. 2558

การศึกษาความหลากหลายของพืชอาหารและการใช้ประโยชน์ของชาวลัวะในหมู่บ้านปางเกาะทราย อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย

เพ็ญศรี มลิทอง มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย พ.ศ. 2559

ความหลากหลายของผักพื้นบ้านในมิติของการใช้ประโยชน์ และภูมิปัญญาของชุมชน กรณีศึกษาบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียมจังหวัดอุบลราชธานี

อุไรวรรณ กะนะหาวงศ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี พ.ศ. 2560

ผักพื้นบ้านกับการพัฒนาชุมชนเกษตรกรรมในเขตชานเมือง

ยิ่งยง ไพสุขศานติวัฒนา ภาควิชาพืชสวน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2551

กระบวนการถ่ายทอดความรู้ท้องถิ่นสู่คนรุ่นใหม่ กรณีศึกษาการถ่ายทอดความรู้เรื่องผักพื้นบ้านของชุมชนในภาคตะวันออกของประเทศไทย

ลั่นทม จอนจวบทรง มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ พ.ศ. 2552

การศึกษาความหลากหลายภูมิรู้พืชสมุนไพรในท้องถิ่นต่อการผลิตไก่พื้นเมืองในจังหวัดสุรินทร์เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน

ณัฏฐวรรณ สมนึก มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ พ.ศ. 2558

งานวิจัยและสร้างนวัตกรรมการผลิตและเพิ่มมูลค่าพืชผักโดยชุมชนมีส่วนร่วมในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ