การศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านปงถ้ำ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้ความหลากหลาย ทางชีวภาพของพืช วัฒนธรรมประเพณี และภูมิปัญญาของชุมชนบ้านปงถ้ำ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลการท่องเที่ยวแบบมีส่วนร่วมของชุมชน และ 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนจากฐานทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนบ้านปงถ้ำ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง การดำเนินการวิจัย มี 4 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 สำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของพืชและพรรณไม้บริเวณภูเขาพุทธอุทยานชุมชนบ้านปงถ้ำ สำรวจวัฒนธรรมประเพณี และภูมิปัญญาของชุมชนบ้านปงถ้ำ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ขั้นที่ 2 สังเคราะห์องค์ความรู้จากการสำรวจแล้วนำมาจัดทำฐานข้อมูลการท่องเที่ยวแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ขั้นที่ 3 เลือกทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนบ้านปงถ้ำที่โดดเด่นมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ ขั้นที่ 4 นำผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาไปขอรับการรับรองมาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า ความหลากหลายทางชีวภาพของพืชและพรรณไม้บริเวณภูเขาพุทธอุทยานชุมชนบ้านปงถ้ำ มีทั้งหมด 123 ชนิด 68 วงศ์ วงศ์ที่พบมากที่สุด ได้แก่วงศ์ Fabaceae จำนวน 11 ชนิด รองลงไปได้แก่วงศ์ Moraceae และวงศ์ Euphorbiaceae จำนวนวงศ์ละ 7 ชนิดเท่ากัน วัฒนธรรมประเพณีที่สำคัญของหมู่บ้านใน 12 เดือน ได้แก่ เดือน 1 กินข้าวสลาก เดือน 2 วันลอยกระทง กินข้าวสลาก เดือน 3 วันพ่อ ทำบุญตักบาตรเทโว ปลูกต้นไม้ ทำความสะอาดหมู่บ้าน ทำบุญส่งท้ายปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ เดือน 4 ตานข้าวใหม่ ข้าวหลาม ตักบาตร จี๊กองไฟ (จุดกองไฟ) ถวายพระพุทธเจ้า เวลาตี 1-2 เดือน 5และเดือน 9 เลี้ยงเจ้าพ่อหัวขะโจ๋มหัวคำเดือน 7 วันที่ 13-16 สงกรานต์ รดน้ำดำหัว สรงน้ำพระ ส่งเคราะห์บ้าน เดือน 8 สรงน้ำพระธาตุรอยพระบาท จุดบั้งไฟขอฟ้าขอฝน ประเพณีวันแปดเปิง เดือน 10 วันเข้าพรรษา เดือน 11 วันแม่ ทำบุญตักบาตรเทโว ปลูกต้นไม้ ทำความสะอาดหมู่บ้าน เดือน 12 หลังทำนาว่าง รวมกลุ่มทำอาชีพ ทำปู หน่อไม้ การแปรรูปอาหาร หน่อไม้สวรรค์ ภูมิปัญญาที่สำคัญของชุมชน ได้แก่ หมอสมุนไพร การจักสาน หมอถอนพิษหนอนบุ้ง การทำหน่อไม้สวรรค์ ชุมชนบ้านปงถ้ำมีทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนบ้านปงถ้ำที่โดดเด่นได้แก่น้ำผึ้งโพรงดินคณะนักวิจัยจึงนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ได้ 6 ชนิด ได้แก่ สบู่น้ำผึ้งโพรงดินผสมขมิ้น ลิปปาล์มน้ำผึ้งโพรงดิน แชมพูสระผมน้ำผึ้งโพรงดินผสมสมุนไพร ครีมบำรุงผิวหน้าน้ำผึ้งโพรงดิน ครีมบำรุงผิวกายน้ำผึ้งโพรงดิน และครีมขัดผิวน้ำผึ้งโพรงดินผสมมะขาม ผลิตภัณฑ์ทั้งหมดได้รับการรับรองมาตรฐานและขึ้นทะเบียนกับกระทรวงสาธารณสุข ได้เลขจดแจ้ง เลขที่ 50-1-5091190 , 50-1-5091191, 50-1-5091192, 50-1-5091193, 50-1-5091194 และ 50-1-5091195 ตามลำดับ