การพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นอาหารพื้นบ้านเป็นผลิตภัณฑ์สู่วิสาหกิจชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นอาหารพื้นบ้านเป็นผลิตภัณฑ์สู่วิสาหกิจชุมชน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาศักยภาพของผักพื้นบ้านบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่สามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชน 2) เพื่อศึกษาแนวทางการแปรรูปอาหารจากผักพื้นบ้านเป็นผลิตภัณฑ์ทางอาหารชุมชน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน และ 3) เพื่อพัฒนาต่อยอด เป็นสินค้าและผลิตภัณฑ์ทางอาหารจากผักพื้นบ้าน ทำการศึกษาวิจัยในพื้นที่คือ อำเภอเมือง อำเภอบ้านเขว้า อำเภอแก้งคร้อ และอำเภอเกษตรสมบูรณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ปราชญ์ชาวบ้าน และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน โดยมีผลการวิจัย ดังนี้ ศักยภาพของผักพื้นบ้านบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่สามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารชุมชน มีผักพื้นบ้านที่มีศักยภาพตามความเหมาะสม จำนวน 11 ชนิด ได้แก่ ย่านาง ใบหม่อน กระเจี๊ยบ ส้มป่อย สะเดา ผักแขยง ชะอม เตย ผักติ้วส้ม ยอดน้อยหน่า และ ผักโขมต้น (คะน้าเม็กชิกัน) การศึกษาแนวทางการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นจากผักพื้นบ้านเป็นผลิตภัณฑ์ทางด้านอาหารชุมชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน เลือกเฉพาะผักพื้นบ้านที่มีความเหมาะสม มาต่อยอดในการแปรรูป ได้แก่ ย่านาง หม่อน ส้มป่อย เตย และหน่อไม้ ส่วนการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เน้นการใช้วัสดุ อุปกรณ์ในท้องถิ่นในการดำเนินการ โดยทำการแปรรูป 4 ผลิตภัณฑ์ คือ 1) ผักพื้นบ้านผง 2) ผักพื้นบ้านแห้งเสริมรสอาหาร 3) หน่อไม้แห้ง และ 4) ชุดแกงหน่อไม้กึ่งสำเร็จรูป การศึกษาและพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาผักพื้นบ้าน เป็นสินค้าและผลิตภัณฑ์ทางอาหารชุมชนกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ได้พิจารณาต่อยอดมาจากผักพื้นบ้านที่มีศักยภาพและขีดความสามารถที่ดำเนินการได้ภายใต้ข้อจำกัดของกลุ่ม โดยดำเนินการเป็นผลิตภัณฑ์เสริมรสอาหารให้มีความกลมกล่อม กับผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้านกึ่งสำเร็จรูป ได้แก่ 1) ผลิตภัณฑ์ย่านางผงสำหรับประกอบอาหาร 2) ผลิตภัณฑ์ชุดแกงหน่อไม้ย่านาง 3) ผลิตภัณฑ์ผักผงปรุงรสอาหาร และ 4) ผลิตภัณฑ์ผักพื้นบ้านแห้งเสริมรสอาหาร

คำสำคัญ