การสังเคราะห์วรรณกรรมและสื่อพื้นบ้านของจังหวัดเลย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่อง การสังเคราะห์วรรณกรรมและสื่อพื้นบ้านจังหวัดเลย มีวัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อ 1) เพื่อวิเคราะห์วรรณกรรมและสื่อพื้นบ้านในจังหวัดเลย 2) เพื่อสังเคราะห์เนื้อหาเกี่ยวกับคุณธรรม จริยธรรม วรรณกรรมและสื่อพื้นบ้านในจังหวัดเลย เก็บรวบรวมข้อมูลเอกสารและข้อมูลภาคสนามในพื้นที่ 5 อาเภอ ได้แก่ อาเภอเมืองเลย อาเภอวังสะพุง อาเภอเชียงคาน อาเภอด่านซ้าย และอาเภอภูหลวง จังหวัดเลย ประชากรและกลุ่มเป้าหมาย ปราชญ์ท้องถิ่น พระสงฆ์ รวม 15 คน โดยใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้แนวคิดวรรณกรรมท้องถิ่น แนวคิดสื่อพื้นบ้านและแนวคิดคุณธรรมจริยธรรม นาเสนอผลการวิจัยแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1. วรรณกรรมที่พบในจังหวัดเลย จานวน 63 เรื่อง สามารถจาแนกได้ 8 ประเภท คือ 1) นิทานมหัศจรรย์ จานวน 9 เรื่อง 2) นิทานชีวิต จานวน 4 เรื่อง 3) นิทานและตานานประจาถิ่น จานวน 10 เรื่อง 4) นิทานอธิบายเหตุ 2 เรื่อง 5) นิทานมุขตลก จานวน 11 เรื่อง 6) นิทานสัตว์ จานวน 4 เรื่อง 7) นิทานคติธรรม จานวน 17 เรื่อง 8) นิทานเรื่องผี จานวน 6 เรื่อง 2. ผลการศึกษาสื่อพื้นบ้านจังหวัดเลย สามารถจาแนกได้ 5 ประเภท คือ 1) ประเพณีและพิธีกรรม ได้แก่ ประเพณีบวงสรวงพญาช้าง-นางผมหอม พิธีกรรมผาสาดลอยเคราะห์ พิธีกรรมสักการะเจ้าฟ้าร่มขาว พิธีกรรมสรงน้ารอยพระพุทธบาทภูควายเงิน งานนมัสการเจดีย์ศรีสองรัก ประเพณีไหว้ภูอังลังและภูผาแดด ประเพณีผีตาโขน และประเพณีผีขนน้า 2) การละเล่น ได้แก่ การละเล่นของชาวไทดา เช่น การละเล่นไม้แจงแจ๊ะ การเล่นเสี่ยงทาย และแซปาง แมงตับเต่าไทเลย (หมอลาไทเลย) 3) การแต่งกาย ได้แก่ เครื่องแต่งกายของชาวไทดา 4) ของใช้และหัตถกรรม ได้แก่ ตุ้มของชาวไทดา และ 5) จิตรกรรมฝาผนัง ได้แก่ จิตรกรรมฝาผนังวัดมหาธาตุ วัดท่าคก วัดศรีคุณเมือง อาเภอเชียงคาน วัดโพนชัย และวัดเนรมิตวิปัสสนา อาเภอด่านซ้าย 3. คุณธรรมจริยธรรมในนิทานพื้นบ้าน สามารถจาแนกได้ 13 ประเภท คือ 1) ความเมตตากรุณา ไม่เบียดเบียนผู้อื่น 2) ความกตัญญูกตเวทีและความซื่อสัตย์ 3) ความมีสัจจะหรือวาจาสัตย์ และพูดจาไพเราะ 4) ความมีวินัย 5) ความเสียสละ ให้ทาน และ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ 6) ความสามัคคีและการช่วยเหลือเกื้อกูล 7) ความพยายาม มานะ และอดทน 8) ความยุติธรรม 9) ความขยัน สัมมาชีพ และรับผิดชอบ 10) ความโลภ 11) ความกล้าหาญและเชาวน์ปัญญา 12) หลักการครองเรือน 13) การทาดีได้ดี และ 14) การให้อภัย 4. คุณธรรมจริยธรรมในสื่อพื้นบ้าน สามารถจาแนกได้ 5 ประเภท คือ 1) คุณธรรมจริยธรรมในประเพณีและพิธีกรรม ได้แก่ ความรับผิดชอบ ความสามัคคี ความเสียสละ ความซื่อสัตย์ ความจงรักภักดี ระเบียบวินัย และความเชื่อและศรัทธา 2) คุณธรรมและจริยธรรมในการละเล่น ได้แก่ ความเชื่อและศรัทธา ความสามัคคี 3) คุณธรรมและจริยธรรมในเครื่องแต่งกาย เสื้อผ้าของชาวไทดา ได้แก่ ความขยันหมั่นเพียร ความรับผิดชอบ ระเบียบวินัย ความอดทน 4) คุณธรรมและจริยธรรมในของใช้และหัตถกรรม ได้แก่ ความขยันหมั่นเพรียร ความรับผิดชอบ ความเชื่อและศรัทธา และ คุณธรรมและจริยธรรมในจิตรกรรมฝาผนัง ได้แก่ พระเจ้าสิบชาติ (บาเพ็ญธรรม 10 ประการ) พระเวสสันดรชาดก (ทานบารมี) พระมาลัยคาหลวง (ทาดี-ทาชั่ว) คุณธรรมจริยธรรมในวรรณกรรมและสื่อพื้นบ้านดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงคุณค่าที่คนรุ่นหลังควรอนุรักษ์ สืบสาน และนามาถ่ายทอดเพื่อปลูกฝังเด็กและเยาวชนของชาวจังหวัดเลยในรูปแบบต่างๆ ที่สอดคล้องกับบริบทที่กาลังเปลี่ยนแปลงไปในสังคมปัจจุบัน