การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านอีสาน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ (1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ที่หมอพื้นบ้านใช้ สภาพการรักษาพยาบาลและการให้บริการของหมอพื้นบ้าน การยอมรับ วิธีการรักษาของหมอพื้นบ้านในจังหวัดเลย และ( 2) เพื่อพัฒนารูปแบบในการส่งเสริมสุขภาพชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านอีสานด้านสมุนไพรโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีที่เกี่ยวข้อง การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพ เชิงปริมาณใช้การสำรวจ ส่วนเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เจาะลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและ การสนทนากลุ่ม กลุ่มเป้าหมายที่ศึกษาครั้งนี้ประกอบด้วย หมอพื้นบ้านที่ได้ขึ้นทะเบียนหมอพื้นบ้านไว้และยังคงรักษาผู้ป่วยในจังหวัดเลยจำนวน 14 อำเภอ และผู้ใช้บริการเป็นคนที่อยู่ในชุมชน หรือ ผู้ที่เคยมารับบริการจากหมอพื้นบ้าน และ กลุ่มผู้อาวุโสในพื้นที่ กลุ่มนักวิชาการด้านแพทย์แผนไทย ผลการวิจัย มีดังนี้ 1. หมอพื้นบ้านทุกคน บำบัดรักษาตามอาการของโรคต่าง ๆ ตามระบบของร่างกาย สภาพการรักษาของหมอพื้นบ้านนั้นมีความสัมพันธ์กับความเชื่อต่างๆ ตามวิถีวัฒนธรรมของท้องถิ่น ซึ่งหมอพื้นบ้านมีความเชื่อในการรักษาพยาบาลดังนี้ (1) ความเชื่อเกี่ยวกับสาเหตุแห่งความเจ็บป่วย (2)ความเชื่อเกี่ยวกับธาตุสี่ขันธ์ห้า(3) ความเชื่อเกี่ยวกับโหราศาสตร์ ตามดวงชะตาราศี (4) ความเชื่อเกี่ยวกับโหราศาสตร์เกี่ยวกับสมุฏฐานการเกิดโรค (5) ความเชื่อเกี่ยวกับธาตุสี่(6) ความเชื่อเกี่ยวกับพิธีกรรมการแพทย์แผนไทย (7) ความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับสมุนไพร(8) ความเชื่อเกี่ยวกับยากลางบ้านและการปัดเป่ารักษาไข้ การยอมรับการรักษาวิธีการรักษาของหมอพื้นบ้านในจังหวัดเลย ผู้ป่วยและญาติมีความพึงพอใจในผลการรักษาเพราะอาการต่างๆที่เจ็บป่วยหายไป บางคนหายเป็นปกติ แต่ผู้ป่วยทุกคนสามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ สามารถประกอบอาชีพ ทำงานต่างๆ ที่เคยทำได้ตามปกติ 2. ผลการพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมในการส่งเสริมสุขภาพชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านอีสานด้านสมุนไพรโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีที่เกี่ยวข้อง ได้ 3 รูปแบบคือ รูปแบบที่ 1 กิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพในชุมชน มีการดำเนินกิจกรรม ได้แก่ 1) การจัดกิจกรรมสุขศึกษาเกี่ยวกับการส่งเสริมการเรียนรูให้กับเยาวชนในโรงเรียนชุมชน 2).การจัดสวนสมุนไพรในโรงเรียน และ3)การใช้ยาสมุนไพรไทยในการรักษาขั้นพื้นฐานในโรงเรียนแทนยาแผนปัจจุบันรูปแบบที่ 2 การจัดทำสื่อการเรียนรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน โดยการจัดทำหนังสือ และซีดีเรื่อง สมุนไพรในจังหวัดเลย และเรื่องตำรับสมุนไพรพื้นบ้านอีสาน และรูปแบบที่ 3 การเผยแพร่องค์ความรู้หมอพื้นบ้านสู่ประชาชนโดยดำเนินโครงการคาราวานหมอพื้นบ้าน สืบสานภูมิปัญญา พัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพชุมชน การประเมินผลกิจกรรมทั้ง 3 รูปแบบโดยวิธีการสังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม การสัมภาษณ์ความพึงพอใจและประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรม คำสำคัญ ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน สุขภาพชุมชน การส่งเสริมสุขภาพ การส่งเสริมสุขภาพชุมชน