รูปแบบการอนุรักษ์วัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตและวัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย 2) เพื่อศึกษากระบวนการอนุรักษ์วัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย 3) เพื่อเสริมสร้างผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย และ 4) เพื่อสร้างเครือข่ายทางวัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) โดยเป็นการศึกษาเอกสาร (Documentary Research) และเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์ (Interview) ผลการวิจัย 1. การเรียนรู้ความเป็นวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำ และการสร้างความเป็นวิถีพหุทางวัฒนธรรมร่วมกับชุมชนท้องถิ่น เป็นสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงการดำรงอยู่ของวิถีชีวิตและวัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำบ้านนาป่าหนาดนี้ ซึ่งปัจจุบันเป็นสิ่งที่ท้าทาย หากไม่มีการปรับเปลี่ยนตามกระแสสังคมเพื่อสร้างแรงดึงดูดของผู้คนที่เป็นนักท่องเที่ยวได้เข้ามาเรียนรู้และสัมผัสกับกลิ่นอายของความเป็นวิถีไทดำที่มีอัตลักษณ์ของตนเอง ก็ยิ่งจะทำให้ความเป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมไม่เป็นที่สนใจอีกต่อไป ด้วยปัจจุบันวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย 2. กระบวนการอนุรักษ์วัฒนธรรมวิถีพุทธของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำในจังหวัดเลย มี ๓ ขั้นตอน ขั้นตอนที่ ๑ การสร้างความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักร่วมกันในการอนุรักษ์ รักษา ฟื้นฟูวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ชาวไทดำบ้านนาป่าหนาดได้รวมตัวกันเพื่อศึกษา รวบรวมทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่อาจจะสูญหายตามกาลเวลา นำมาอนุรักษ์ไว้ในรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ผ่านศูนย์เรียนรู้ภายในหมู่บ้าน ขั้นตอนที่ ๒ การพัฒนากิจกรรมการอนุรักษ์ด้วยวิธีการต่าง ๆ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรมของชาวไทยดำบ้านนาป่าหนาด นำเสนอวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของตนผ่านการท่องเที่ยว ขั้นตอนที่ ๓ การควบคุมกิจกรรมเพื่อเพิ่มสมรรถนะด้านการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทดำบ้านนาป่าหนาดให้ยั่งยืน วางกฎเกณฑ์การใช้ประโยชน์ร่วมกันทั้งในด้านเวลาและสถานที่ เผยแผ่ประชาสัมพันธ์กิจกรรมแหล่งเที่ยวผ่านสื่อสังคมโซเซียล และสร้างเครือข่ายวัฒนธรรมไทดำ 3. ผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำบ้านนาป่าหนาด ที่สามารถนำเอามาผสมผสานเชื่อมโยงกับแนวคิดทางพระพุทธศาสนา พบว่าผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำบ้านนาป่าหนาดมีอยู่หลายสิ่งหลายอย่างที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับวิถีชีวิตวัฒนธรรมกับความเชื่อทางศาสนาอื่น ซึ่งนับว่าเป็นสิ่งที่จะช่วยให้ชุมชนไทดำกับชาวบ้านในละแวกใกล้เคียงกันที่แม้แต่จะมีรูปแบบการดำเนินชีวิต ความเชื่อและศาสนาที่แตกต่างกัน ก็ไม่ได้เป็นสิ่งกีดกันการไปมาหาสู่กันแต่อย่างใด กลับสร้างความหลากหลายและอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุข 4. การจัดการเครือข่ายทางวัฒนธรรมวิถีพุทธของแหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมไทดำชุมชนหมู่บ้านบ้านนาป่าหนาด มีโครงสร้างการทำงานอย่างชัดเจน โดย นายเพชรตะบอง ไพศูนย์ ประธานชมรมบ้านพิพิธภัณฑ์ไทดำ กล่าวว่า มีการมารวมตัวเป็นกลุ่มทำงาน แบ่งงานกันทำตามความถนัดใครช่วยในส่วนไหนได้ก็ช่วยกันไม่มีจัดตั้ง เป็นคณะกรรมการบริหารงาน เป็นเพียงสัญญาทางใจที่รับรู้ในการทำงานร่วมกัน มีสำนึกในความเป็นพวกพ้องเดียวกัน เป็นคนในชุมชนเดียวกัน เป็นเครือญาติกัน ถือเป็นแรงจูงใจในการทำงานร่วมกัน ระหว่างการทำงานมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากการปฏิบัติงานร่วมกัน ก่อนทำงานหรือทำกิจกรรมร่วมกันต้องประชุมปรึกษาหารือก่อนทุกครั้ง เพื่อวางแผนการทำงานร่วมกัน ทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ

ระดับความพร้อมของโครงการ