ความเสี่ยงของเชื้อ Decapod Iridescent Virus 1 (DIV1) ในการเลี้ยงกุ้งก้ามกรามในประเทศไทย (ปีที่ 2)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การส่งเสริมให้ผู้ประกอบกิจการโรงเพาะฟักกุ้งก้ามกราม 4 รายได้แก่ ฟาร์มวชิรนนท์ จังหวัดสุพรรณบุรี ฟาร์มกุ้งบัดดี้ จังหวัดกาญจนบุรี ฟาร์มลูกกุ้งเศรษฐี 1และ ฟาร์มลูกกุ้งเศรษฐี 2 จังหวัดฉะเชิงเทราให้เป็นฟาร์มต้นแบบในการผลิตพ่อแม่พันธุ์และลูกพันธุ์กุ้งก้ามกรามปลอดโรคไวรัส 5 ชนิด ได้แก่ ไวรัส DIV1 (Decapod iridescent virus 1) ;ไวรัสดวงขาว (White spot syndrome virus; WSSV) ; ไวรัสหัวเหลือง (Yellow head virus; YHV); ไวรัสโนด้าทั้ง Macrobrachium rosenbergii nodavirus (MrNV) และ Extra small virus (XSV) สำเร็จตามเป้าหมายโดยทั้ง 4 ฟาร์มสามารถผลิต พ่อแม่พันธุ์กุ้งก้ามกรามที่ปลอดโรคไวรัสทั้ง 5 ชนิด จำนวน 50,500 ตัว และสามารถนำไปผลิตลูกกุ้งก้ามกรามระยะคว่ำส่งต่อให้ฟาร์มเลี้ยงได้ประมาณ 100-115 ล้านตัวต่อเดือน (หรือประมาณ 1,300 ล้านตัวต่อปี)สำหรับการศึกษาปัจจัยที่มีผลเกี่ยวข้องต่อความรุนแรงของโรค DIV1 ในห้องปฏิบัติการพบว่าปริมาณออกซิเจนที่ละลายน้ำน้อยกว่า 5 ppm และ ปริมาณแอมโมเนียรวมที่สูงกว่า 5 ppm ล้วนมีผลต่อความรุนแรงของเชื้อไวรัส DIV 1 นอกจากนี้ยังพบว่าปริมาณไวรัสที่มากจนถึงระดับ 105 Copies/g shrimp เป็นปริมาณที่สามารถก่อให้เกิดโรค DIV1 ในกุ้งก้ามกรามได้ไม่ว่าจะเลี้ยงกุ้งในสภาพแวดล้อมใด การศึกษาผลกระทบของเชื้อ DIV1 แต่ละสายพันธุ์ต่อการก่อโรคในกุ้งขาวและกุ้งก้ามกราม เมื่อฉีดเชื้อไวรัส DIV1 เข้าไปในกุ้งทั้งสองชนิด พบว่าไวรัสสามารถก่อโรคทั้งในกุ้งขาวและกุ้งก้ามกรามในประเทศไทยได้ โดยลักษณะอาการภายนอกที่พบคือ อาการตับฝ่อและซีด เมื่อตรวจดูพยาธิสภาพของกุ้งที่ได้รับเชื้อ DIV1 พบลักษณะ basophilic cytoplasmic inclusion ที่จำเพาะในอวัยวะเป้าหมายหลัก คือ Haematopoietic tissue (HPT) เซลล์ที่อยู่ใน interstitial spaces รอบๆท่อตับและตับอ่อน และ เซลล์ในเหงือก การศึกษาโดยการเลี้ยงร่วมกันระหว่างกุ้งที่เหนี่ยวนำให้ติดเชื้อและกุ้งปกติ พบว่าเชื้อไวรัส DIV1 มีการถ่ายทอดแบบ horizontal transmission ได้ เนื่องจากการศึกษาครั้งนี้พบการติดเชื้อ DIV1 แบบไม่แสดงอาการของโรคด้วยอีกทั้งผลการวิเคราะห์จีโนมของกุ้งกุลาดำและกุ้งขาวที่มีรายงานในฐานข้อมูลจีโนมสาธารณะ พบชิ้นส่วนของไวรัส DIV1 ในทั้ง 6 จีโนมของกุ้งที่ไม่มีอาการดังกล่าวจึงเป็นไปได้ว่าเชื้อ DIV1 ที่พบในประเทศไทยน่าจะมีมากกว่า 1 สายพันธุ์ ในขณะที่การศึกษากลไกการถ่ายทอดเชื้อไวรัส DIV1 จากพ่อแม่พันธุ์ไปยังลูกกุ้งไม่พบรอยโรคของเชื้อ DIV1 ทั้งในพ่อแม่พันธุ์และไข่ที่อยู่หน้าท้องของแม่พันธุ์ จึงไม่สามารถสรุปการถ่ายทอดเชื้อในระดับ Vertical transmission ได้ ในขณะที่ผลการศึกษาประสิทธิภาพของสารเคมีในการออกฤทธิ์ต่อเชื้อ DIV1 พบว่า Povidone iodine, Hydrogen peroxide, Calcium hypochlorite, Benzalkonium chloride และ Formalin ที่ความเข้มข้นต่ำสุด 3, 8.75, 16.25, 20 และ 25 ppm ของ active ingredient ตามลำดับสามารถกำจัดเชื้อไวรัส DIV1 ได้ 100% ภายใน 12-24 ชั่วโมง คำสำคัญ: Decapod Iridescent Virus 1, กุ้งก้ามกราม, กุ้งขาวแวนนาไม , พ่อแม่พันธุ์