การจัดการแหล่งพ่อพันธุ์กุ้งก้ามกรามในโรงเพาะฟักระดับอุตสาหกรรม โดยอาศัยข้อมูลวงรอบการเปลี่ยนวรรณะและลายพิมพ์ดีเอ็นเอไมโครแซทเทลไลท์

บทคัดย่อ

ธุรกิจกุ้งก้ามกรามของไทยเป็นธุรกิจขนาดใหญ่ และมีมูลค่าสูง โดยในปี 2562 พื้นที่เลี้ยงกุ้งก้ามกรามทั้งประเทศมีประมาณ 70,920 ไร่ ผลผลิตมีมูลค่า 5,172 ล้านบาท การเลี้ยงกุ้งก้ามกรามทั้งหมดใช้ลูกกุ้งจากโรงเพาะฟัก และในปัจจุบันเริ่มมีการใช้ลูกกุ้งที่มีสัดส่วนเป็นเพศผู้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ซึ่งให้จะผลผลิตดีกว่าการใช้ลูกกุ้งคละเพศตามปกติ แต่การผลิตลูกกุ้งที่มีสัดส่วนเพศผู้สูง และปลอดไวรัส MrNV ที่ก่อให้เกิดการตายของลูกกุ้งประสบปัญหาขาดแคลนพ่อพันธุ์ โครงการวิจัยนี้เป็นการสร้างข้อมูลเพื่อการวางแผนผลิตพ่อพันธุ์กุ้งในโรงเรือน เพื่อให้ปลอดไวรัส MrNV และศึกษาอิทธิพลของวรรณะพ่อพันธุ์ที่ส่งผลต่อกุ้งรุ่นลูก โดยการศึกษาวงรอบการผลัดเปลี่ยนวรรณะ และลักษณะของเนื้อเยื่อระบบสืบพันธุ์ของพ่อพันธุ์ในสภาพการเลี้ยงในที่กักขัง รวมทั้งศึกษาอิทธิพลของวรรณะของพ่อพันธุ์ที่มีต่อผลผลิตกุ้งก้ามกรามรุ่นลูก โดยนำเครื่องหมายดีเอ็นเอชนิดไมโครแซทเทลไลท์มาใช้ตรวจสอบย้อนกลับจากผลผลิตกุ้งแต่ละวรรณะ ไปยังพ่อพันธุ์ที่ให้กำเนิด การศึกษาวงรอบการผลัดเปลี่ยนวรรณะ ทำโดยนำกุ้งเพศผู้เข้าสู่ระบบเลี้ยงแบบแยกเดี่ยวในที่กักขัง แล้วติดตามวงจรการลอกคราบเพื่อเข้าสู่วรรณะต่างๆ และมีการศึกษาความสมบูรณ์เพศจากเนื้อเยื่อระบบสืบพันธุ์เป็นระยะ พบว่ากุ้งก้ามกรามเพศผู้มีวงจรการผลัดเปลี่ยนวรรณะเริ่มจาก Small Male แล้วผ่านการเป็นวรรณะ Orange Claw Male และ Strong Orange Claw Male ตามลำดับ ก่อนที่จะพัฒนาเข้าสู่วรรณะ Blue Claw male จากนั้นกุ้งเพศผู้ Blue Claw จะเข้าสู่การเปลี่ยนวรรณะโดยสลัดก้ามทิ้ง เป็น No Claw Male และเกิดการพัฒนาส่วนก้ามขึ้นมาใหม่ จึงจะสามารถกลับมาเป็นวรรณะ Blue Claw ได้อีกครั้ง ระยะเวลาของการผลัดเปลี่ยนวรรณะมีความแตกต่างกันในแต่ละวรรณะ การศึกษาลักษณะเนื้อเยื่อระบบสืบพันธุ์ พบว่าพ่อพันธุ์กุ้งแต่ละวรรณะมีลักษณะของเนื้อเยื่อระบบสืบพันธุ์ที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตามสามารถพบ spermatozoa ได้ในท่อนำน้ำเชื้อของพ่อพันธุ์ทุกวรรณะ แต่จะมีความหนาแน่นของ spermatozoa ที่แตกต่างกัน จากการนำพ่อพันธุ์แต่ละวรรณะมาผสมพันธุ์กับแม่กุ้งเพื่อผลิตลูกกุ้ง พบว่าพ่อพันธุ์ Strong Orange Claw ให้จำนวนลูกกุ้งแรกฟักสูงสุด รองลงมาเป็นการใช้พ่อพันธุ์ Blue Claw และพ่อพันธุ์ Small Male ตามลำดับ ข้อมูลนี้สามารถนำไปใช้เพื่อการวางแผนสร้างพ่อพันธุ์ปลอดโรค เพื่อให้ได้พ่อพันธุ์จำนวนเพียงพอสำหรับการนำไปใช้ผลิตลูกกุ้งในระดับอุตสาหกรรมส่วนการศึกษาอิทธิพลของวรรณะของพ่อพันธุ์ที่มีต่อผลผลิตกุ้งรุ่นลูก เป็นการนำพ่อพันธุ์ Small Male, Strong Orange Claw และ Blue Claw มาผสมพันธุ์กับเพศเมียจนได้ลูก จากนั้นนำลูกไปเลี้ยงรวมกันในบ่อดินแล้วใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอจำแนกกุ้งผลผลิต เพื่อเปรียบเทียบอัตราการเจริญเติบโตระหว่างลูกจากพ่อพันธุ์แต่ละวรรณะ ขณะนี้กำลังอยู่ในขั้นตอนการเลี้ยงลูกกุ้งที่ได้จากพ่อพันธุ์ทั้ง 3 วรรณะรวมกันในบ่อดิน การศึกษาอิทธิพลของพ่อพันธุ์ที่มีต่อผลผลิตกุ้งรุ่นลูกจะแล้วเสร็จในโครงการปีที่ 3 ซึ่งมีระยะเวลา 6 เดือน

คำสำคัญ