การพัฒนาสูตรอาหารไก่จากภูมิปัญญาท้องถิ่น ตำบลจันทเขลม อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องการพัฒนาสูตรอาหารไก่จากภูมิปัญญาท้องถิ่น ตำบลจันทเขลม อำเภอเขาคิชฌกูฎ จังหวัดจันทบุรี เป็นงานวิจัยแบบผสมผสานระหว่างงานวิจัยเชิงคุณภาพและงานวิจัยแบบปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผลการศึกษาตามวัตถุประสงค์ มีดังนี้ วัตถุประสงค์ข้อ 1 การรวบรวมองค์ความรู้และภูมิปัญญาสูตรอาหารไก่ของกลุ่มผู้เลี้ยงไก่ในชุมชนจันทเขลม พบว่า พื้นที่ตำบลจันทเขลมมีกลุ่มชาติพันธุ์ชอง ซึ่งภูมิปัญญาเกี่ยวกับำองค์ความรู้ด้านสมุนไพรในการรักษาโรค ทำให้ชาวบ้านในชุมชนบางส่วนมีองค์ความรู้ในด้านสมุนไพรพื้นบ้าน ทั้งยังนำมาปรับประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต ทั้งการทำอาหาร การเลี้ยงสัตว์ด้วย วัตถุประสงค์ข้อ 2 การทดลองและพัฒนาอาหารไก่อัดเม็ดที่มีคุณค่าตามหลักโภชนาการด้วยองค์ความรู้และภูมิปัญญาของชุมชน พบว่า สูตรอาหารไก่จากภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลจันทเขลมทั้ง 10 รายการ คือ ปลายข้าว ข้าวโพด รำละเอียด กากถั่วเหลือง น้ำตาลทรา น้ำมันพืช ตะไคร้ กระเพรา หญ้าหวาน และใบกล้วย ในการทำอาหารไก่หนึ่งครั้ง 30 กิโลกรัม มีต้นทุนวัตถุดิบ 300 บาท ต่อ 1 กระสอบ, ค่าแรง 20 บาท ต่อ 1 กระสอบ และค่าไฟฟ้า 1.75 บาท ต่อ 1 กระสอบ รวมค่าใช้จ่ายในการผลิตอาหารไก่ 1 กระสอบ หรือ 30 กิโลกรัม เท่ากับ 321.75 บาท เมื่อเปรียบต้นทุนอาหารไก่อัดเม็ดสูตรภูมิปัญญาท้องถิ่นกับอาหารไก่อัดเม็ดจากตลาด พบว่า อาหารไก่อัดเม็ดจากตลาดมีราคาอยู่ 645 บาท เมื่อคำนวณต้นทุนต่อหนึ่งกระสอบจะเห็นว่าราคาต้นทุนอาหารไก่อัดเม็ดสูตรภูมิปัญญาท้องถิ่นถูกกว่า 323.25 บาท ในด้านโภชนาการอาหารไก่ จากการทดลองให้อาหารกับไก่สายพันธุ์ไก่ดำภูพาน เป็นเวลา 8 สัปดาห์ โดยแบ่งกลุ่มอาหารเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่ม 1 ใช้อาหารเม็ดสำเร็จรูปจากสูตรอาหารไก่จากภูมิปัญญาท้องถิ่น กลุ่มที่ 2 ใช้สูตรอาหารชาวบ้านแบบดั้งเดิมที่เป็นการผสมระหว่างอาหารเม็ดสำเร็จรูปจากตลาดกับวัตถุดิบในท้องถิ่น และกลุ่มที่ ใช้อาหารเม็ดสำเร็จรูปจากตลาดทั้งหมด พบว่า อาหารไก่อัดเม็ดสูตรภูมิปัญญาท้องถิ่นให้น้ำหนักตัวมากที่ ส่วนในด้านการออกไข่ยังน้อยกว่าอาหารเม็ดสำเร็จรูปจากตลาด วัตถุประสงค์ข้อ 3 การสร้างนักวิจัยจากคนในชุมชน โครงการวิจัยชิ้นนี้ ได้มีชาวบ้านซึ่งเป็นนักวิจัยท้องถิ่นจำนวน 10 คน เข้าร่วม โดยนักวิจัยได้นำความรู้ประสบการณ์ที่ตัวเองมีมาผสมกับความรู้ทางวิชาการทำให้มีความรู้ความเข้าใจในวัตถุดิบในท้องถิ่นมากยิ่งขึ้น และยังได้ฝึกคิดวิเคราะห์ในการคำนวณองค์ประกอบอาหารไก่ การคำนวณต้นทุนอาหารไก่ และการสังเกตุและการจดบันทึกการทดลองให้อาหาร

คำสำคัญ