นวัตกรรมการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพจากภูมิปัญญาฐานรากสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์โดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) จัดการความรู้ภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรบำบัดของชุมชนบ้านม่วงคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย 2) พัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ และ 3) ถ่ายทอดองค์ความรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ ดำเนินการวิจัยเป็น 3 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 จัดการความรู้ภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรบำบัดของชุมชนบ้านม่วงคำ ระยะที่ 2 พัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ และ ระยะที่ 3 ถ่ายทอดองค์ความรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนบ้านม่วงคำมีการใช้สมุนไพรและพืชในท้องถิ่นเพื่อการรักษาและดูแลสุขภาพจำนวน 24 ชนิด และมีองค์ความรู้ในการแปรรูปสุมนไพรเพื่อใช้ในครัวเรือนและการจำหน่ายจำนวน 6 ผลิตภัณฑ์ โดยนักวิจัยได้พัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์สมุนไพรจำนวน 3 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ น้ำมันเหลืองหญ้าเอ็นยืด ดินสมุนไพรพอกเข่า และสมุนไพรแช่เท้า ซึ่งผลิตภัณฑ์ต้นแบบดังกล่าวได้ถูกพัฒนาขึ้นจากผลสำรวจความต้องการซื้อและการใช้บริการ (Demand) ของผู้ใช้บริการและนักท่องเที่ยว จากนั้นดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสุขภาพ 6 หลักสูตรให้แก่ชุมชน ได้แก่ หลักสูตรการแปรรูปสมุนไพรเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ หลักสูตรการพัฒนาผลิตภัณฑ์ หลักสูตรการออกแบบบรรจุภัณฑ์ หลักสูตรการนวดตอกเส้น หลักสูตรการทานอาหารตามธาตุเจ้าเรือน และหลักสูตรการคำนวณต้นทุนและราคาขาย โดยมีผู้เข้าร่วมการถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งสิ้น 135 คน โดยชุมชนควรมีการขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชนอย่างต่อเนื่อง อบรมด้านการเป็นมัคคุเทศก์ท้องถิ่นเพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้นำชมหรือมัคคุเทศก์ของชุมชนให้มีความพร้อมในการต้อนรับนักท่องเที่ยว ประสานงานและสร้างเครือข่ายในการดำเนินงานด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชนร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคีด้านการท่องเที่ยวระดับท้องถิ่นและระดับจังหวัดเพื่อเสริมสร้างศักยภาพและความเข้มแข็งของชุมชน และปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ให้มีความสวยงามสร้างความประทับใจให้แก่นักท่องเที่ยวหรือผู้คนที่มาเยี่ยมชม

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ