การติดตามการดื้อยาของยุงลายพาหะนำโรคไข้เลือดออกระดับ พันธุกรรม ในสภาพการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ไข้เลือดออก DF และ DHF ซึ่งยังคงเป็นปัญหาทางสาธารณสุขในหลายๆพื้นที่ทั่วโลกรวมทั้ง ประเทศไทย และโดยที่ยังไม่มีวัคซีนป้องกันโรคนี้ การควบคุมโรคโดยการใช้สารเคมีควบคุมแมลงพาหะ จึงเป็นวิธีหนึ่งที่มีประโยชน์และมีความจ าเป็นในการน ามาใช้ แต่อย่างไรก็ตามการดื้อของยุงพาหะต่อเคมี ก าจัดแมลงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้โดยเฉพาะเคมีในกลุ่มของ pyrethroids การได้ทราบข้อมูลด้านความ ต้านทานในแต่ละพื้นที่ของประเทศจะเป็นประโยชน์ในการบริหารจัดการควบคุมแมลงและควบคุมโรค ซึ่ง การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาด้านความต้านทานต่อ pyrethroids ของยุงลาย Ae. aegypti ในระดับ พันธุกรรมที่ท าให้ทราบถึงสถานการณ์ความต้านทานของยุงลายแต่ละสายพันธุ์จากพื้นที่ต่างๆ ดังนั้น ลูกน้ ายุงลายจากพื้นที่ 74 จังหวัดในภาคต่างๆของประเทศรวมทั้งพื้นที่ที่เป็นเกาะท่องเที่ยว 3 เกาะ ได้ถูก น ามาเลี้ยงในห้องปฎิบัติการ จ ากนั้นตัวเต็มวัยถูกน ามาหาความต้านทานในระดับยีนส์ (kdr mutation) บริเวณ target site voltage-gated sodium channel gene ด้วยวิธี PCR-RFLP และได้มีการวัดพิกัด จุดที่มีการเก็บลูกน้ าโดยใช้ GPS เพื่อจัดท าเป็นแผนที่ GIS รวมทั้งได้มีการศึกษาถึงความสัมพันธ์ของ ประวัติการใช้สารเคมีกับการดื้อของยุงลายในจังหวัดนครราชสีมา ผลการศึกษาพบว่า ยุงลายจาก 47 จังหวัด และ 1 เกาะท่องเที่ยว มีอัตราการดื้อแบบ homozygous resistance (RR) ที่สูง โดยอยู่ในช่วง 40-73% ในขณะที่มี 7 จังหวัด มีค่าความต้านทาน RR อยู่ในระดับต่ าที่ 0-18 % ส่วนค่าความต้านทาน RR ในระดับปานกลาง พบใน 20 จังหวัด และ 2 เกาะท่องเที่ยว โดยมีอัตราการดื้ออยู่ในช่วง 21-39% ส าหรับแนวโน้มความต้านทานที่จะเกิดขึ้นได้แสดงค่าความต้านทาน เป็น แบบ heterozygous susceptibility (RS) ซึ่งพบว่ามีค่าสูงถึง 93% ในหนึ่งจังหวัดของประเทศ ในขณะที่ความไม่ต้านทานของ ยุงลายซึ่งแสดงผลเป็นแบบ homozygous susceptibility (SS) ได้มีการศึกษาในแต่ละจังหวัดและพบค่า SS อยู่ในช่วง 7-76% จากนั้นข้อมูลทั้งหมดได้แสดงเป็น แผนที่ GIS แสดงพื้นที่ที่ยุงลายต้านทานต่อ สารเคมี pyrethroids ในลักษณะของ RR, RS และ SS ของ 74 จังหวัดของประเทศ ส่วนการหา ความสัมพันธ์ของการใช้สารเคมีก าจัดแมลงแบบ Self protection กับความต้านทานของยุงลายในพื้นที่ จังหวัดนครราชสีมา โดยการใช้แบบสอบถามจ านวน 390 ชุด พบว่ามีความสัมพันธ์อย่างมีนัยส าคัญ ระหว่างประวัติการใช้pyrethroids กับการดื้อของยุงลาย (F=8.01; df=I,II; P?0.017)