วิธี CDC Bottle bioassay ทางเลือกใหม่ในการติดตามระดับความต้านทานของยุงลายบ้านต่อสารเคมีกำจัดแมลง

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้ได้ทำการเปรียบเทียบวิธี CDC bottle bioassay และ WHO susceptibility การทดสอบความต้านทานของยุงลายบ้านตัวเต็มวัยต่อสารเคมี DDT, Malathion, Bendiocarb และ Deltamethrin เก็บตัวอย่างลูกน้ำยุงลายบ้าน จากการคัดเลือกพื้นที่แบบเจาะจง (purposive sampling) คือคัดเลือกอำเภอที่มีอัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกสูงที่สุด 3 อันดับ ของจังหวัดเชียงใหม่ ได้แก่ อำเภอเมือง อำเภอฮอด และอำเภอดอยสะเก็ด การศึกษาความต้านทานของยุงลายบ้านต่อสารเคมีกำจัดแมลง 4 ชนิด ได้แก่สารเคมี 3 ชนิดคือ สารเคมี Malathion, Bendiocarb และ Deltamethrin ยกเว้นสารเคมี DDT ที่นำมาทดสอบทั้ง 2 วิธี (WHO, CDC) พบว่ายุงลายมีระดับความไวต่อสารเคมีไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p> 0.05) โดยยุงลายเริ่มพัฒนาการต้านทานต่อสารเคมี Malathion, Bendiocarb และ Deltamethrin ตามลำดับ สรุปว่าการศึกษาทดสอบความไวของยุงลายฯ ต่อสารเคมีกำจัดแมลง สามารถใช้ได้ทั้งวิธีมาตรฐาน WHO และวิธี CDC bottle bioassay (comparable) เนื่องจากข้อจำกัดของวิธี WHO ซึ่งผู้ศึกษาจะต้องซื้ออุปกรณ์ และกระดาษทดสอบจาก มหาวิทยาลัย Sains Malaysia เพียงแห่งเดียว และ WHO ผลิตกระดาษทดสอบสารเคมีบางชนิดเท่านั้น อนึ่งหน่วยงานที่มีบทบาทหน้าที่ในการควบคุมยุงพาหะนำโรคฯ ประเทศไทยมีการใช้สารเคมีกำจัดแมลงหลากหลายชนิดและยังไม่มีมาตรฐานการควบคุมกำกับ ดังนั้นแนะนำให้ทำการศึกษาเพื่อติดตามระดับความต้านทานของยุงลายอย่างต่อเนื่องโดยสามารถเลือกใช้ได้ทั้งวิธี CDC bottle bioassay หรือ WHO susceptibility คำสำคัญ: การทดสอบวิธี CDC bottle bioassay ,การทดสอบวิธี WHO, ความต้านทาน

คำสำคัญ