แนวโน้มการสร้างความต้านทานต่อชีวินทรีย์กลุ่มแบคทีเรียในประชากรยุงลาย

บทคัดย่อ

Bacillus thuringiensis subsp. israelensis (Bti) เป็นแบคทีเรียที่มีประสิทธิภาพในการกำจัดลูกน้ำยุงลาย แต่การใช้ Bti เป็นระยะเวลานานๆ จะมีโอกาสทำให้ลูกน้ำสร้างความต้านทานต่อ Bti ขึ้นได้ การศึกษาครั้งนี้จึงจัดทำขึ้นเพื่อวัดระดับความต้านทานของลูกน้ำยุงลาย โดยให้ลูกน้ำสัมผัสกับ Bti ในระดับที่มีผลทำให้มีอัตรารอดร้อยละ 10 เพื่อกระตุ้นให้ลูกน้ำยุงลายต้านต่อ Bti ในรุ่นต่อไป และวัดระดับความต้านทานของลูกน้ำยุงลายสายพันธุ์ที่ได้จากแหล่งเพาะพันธุ์ในประเทศไทยต่อ Bti โดยใช้ Standard Bti 2-06 เป็นแบคทีเรียมาตรฐาน พบว่าหลังจากกระตุ้นด้วย Bti จำนวน 25 รุ่นลูกน้ำ และวัดความต้านทานจากค่าความเข้มข้นที่ทำให้เกิดการตายร้อยละ 50 ลูกน้ำยุงลายบางรุ่นมีระดับความต้านทานคงที่ บางรุ่นมีความต้านทานเพิ่มขึ้น เมื่อกระตุ้นถึงรุ่นที่ 25 ลูกน้ำยุงลายสร้างความต้านทานต่อ Bti เพิ่มขึ้น 5 เท่าเทียบกับก่อนกระตุ้น ซึ่งถือว่าเป็นระดับความต้านทานที่ต่ำ ส่วนการวัดระดับความต้านทานของลูกน้ำยุงลายสายพันธุ์จากจังหวัดต่างๆ ในทุกภาคของประเทศไทย พบว่าลูกน้ำจากทุกภาคมีระดับความต้านทานต่อ Bti น้อยมาก โดยลูกน้ำจากจังหวัดปทุมธานี มีค่าระดับความต้านทานสูงสุดที่ 2.04 และลูกน้ำจากจังหวัดนนทบุรีมีค่าระดับความต้านทานต่ำสุดที่ 0.86 ในการศึกษาครั้งนี้จึงสรุปได้ว่า Bti ยังมีศักยภาพในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย เนื่องจากโอกาสที่ลูกน้ำจะสร้างความต้านทานต่อแบคทีเรียชนิดนี้เกิดขึ้นน้อยมาก

คำสำคัญ