การกำจัดเงื่อนไขการเกิดยุงลายเพื่อป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกของชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ การสำรวจยุงลายพาหะนำโรคไข้เลือดออก ซึ่งจะเน้นที่ยุงลาย Aedes aegypti เป็นมาตรการ การเฝ้าระวังยุงพาหะเพื่อนำข้อมูลมาใช้สนับสนุนงานควบคุม ทำให้ทราบถึงสถานการณ์ด้านต่าง ๆ ของยุง ได้แก่ ความชุกชุม การเปลี่ยนแปลงประชากรและการแพร่กระจาย การดำเนินการสำรวจและเก็บข้อมูล ควรจะได้ดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ซึ่งผลที่ได้คือ ทำให้ทราบถึงสถานที่ที่เสี่ยงต่อการระบาด ระดับและการเปลี่ยนแปลงของประชากร รวมทั้งแหล่งเพาะพันธุ์ที่สำคัญของยุง เพื่อใช้สำหรับดำเนินการควบคุมและ ประเมินผลทั้งก่อนและหลังการควบคุมที่ได้ดำเนินการไปในแต่ละพื้นที่หรือหมู่ บ้านได้อย่างถูกต้อง เงื่อนไขที่ทำให้เกิดการแพร่หลายไข้เลือดออกในชุมชน คือ การที่ยังคงมีหลายชุกชุม โดยยุงลายเป็นพาหะนำเชื้อโรคไข้เลือดออกไปสู่คน และการที่ยังคงมียุงลายชุกชุมดังกล่าวก็เนื่องจากเงื่อนไขที่สำคัญ 2 ประการ คือการที่ชุมชนยังมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการแพร่พันธุ์ยุงลายและการที่คนในชุมชนยังมีพฤติกรรมที่เอื้อต่อการแพร่พันธุ์ยุงลายและการถูกยุงลายกัด โดยด้านสภาพบ้านเรือนที่อยู่อาศัย ทางด้านระบบสาธารณูปโภค พบว่า มีไฟฟ้า มีระบบน้ำประปา แต่ในบางพื้นที่มีน้ำบ่อในบ้าน และน้ำฝน หากเดินสำรวจเข้าไปในชุมชนก็จะพบว่า มีตุ่มสำหรับเก็บน้ำดื่มน้ำใช้อยู่ในบ้าน ในบางพื้นที่ของชุมชนจะเต็มไปด้วยขยะและสิ่งปฏิกูลจากชุมชน ขยะที่สะสมอยู่ในบางพื้นที่กลายเป็นแหล่งคละเน่าเหม็น กลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเป็นอย่างดี เมื่อถึงฤดูฝนน้ำไหลเอ่อท้นขึ้นมายังพื้นที่ของชุมชนและท่วมขังแหล่งขยะที่มีอยู่ทั่วไปในชุมชน หลังจากดำเนินการในชุมชนทั้ง100ครัวเรือน ทำให้ทราบค่ากำหนดดัชนีความเสี่ยงการแพร่ระบาดไข้เลือดออก ได้แก่ ค่า HI, CI, BI,SI ของทั้งชุมชนมีค่าไม่มีค่าเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดโรคไข้เลือดออกเพราะมีค่าลดลงจากก่อนมีการดำเนินการกำจัดเงื่อนไขการเกิดยุงลายโดยใช้ เทคนิค PAR มีความคล้ายคลึงกับเทคนิคการสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participant Observation) ซึ่งนักวิจัยต้องเข้าอาศัยอยู่ในชุมชน มีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ ในชุมชน และเน้นการศึกษาชุมชนโดยมองคนในฐานะสมาชิกชุมชน และพฤติกรรมของคนจะถูกกำหนดโดยสภาพแวดล้อมทางกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม การเมือง เป็นต้น เน้นการสังเกต การสัมภาษณ์ รวมถึงการใช้ในชีวิตในชุมชนเพื่อได้ข้อมูลเฉพาะเรื่องอย่างลึกซึ้ง มีการประยุกต์ความรู้ทางมนุษยวิทยามาประยุกต์ใช้ในการพัฒนา ทำให้เกิดกำจัดเงื่อนไขการเกิดยุงลายที่เป็นพาหะในโรคไข้เลือดออกลดลงและมีความเสี่ยงในพื้นที่ลดลงรวมทั้งมีอัตราการเข้ากัด Net Index คือ 1.02 ตัว/คน/ชั่วโมง และค่า House Density Index คือ 1.2 ตัว/คน/ชั่วโมง ทราบถึงพฤติกรรมการกัดของยุงลายตั้งแต่ช่วงเวลา 7.00 - 19.00น. และจะมีการกัดสูงสุดช่วง 16.00 - 17.00น. ในชุมชน ซึ่งการวิจัยเรื่องนี้จะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันการแพร่ระบาดโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ ได้อย่างแท้จริงและสามารถควบคุมได้ทันเวลา