การป้องกันโรคอุบัติใหม่และโรคติดต่อที่ระบาดต่อเนื่องและโรคเรื้อรังที่มี ผลกระทบต่อเศรษฐกิจสังคมและครอบครัว
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
แผนงานวิจัย “การป้องกันโรคอุบัติใหม่และโรคติดต่อที่ระบาดต่อเนื่อง และโรคเรื้อรังที่มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจ สังคม และครอบครัว” นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานิเวศวิทยาของยุงลาย จัดทำระบบฐานข้อมูลออนไลน์เพื่อประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออก สร้างตัวแบบการกระจายเชิงพื้นที่ของแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและตัวแบบการกระจายเชิงพื้นที่ของผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกในตำบลเคร็ง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช ทำการศึกษาในครัวเรือนของประชาชนและพื้นที่ป่าพรุควนเคร็ง ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิโดยกำหนดตำบลเป็น 11 ชั้นภูมิ เก็บลูกน้ำยุงจากแหล่งกักขังน้ำที่พบและสัมภาษณ์ข้อมูลลักษณะบ้านจากเจ้าของบ้าน นำลูกน้ำยุงทุกตัวเข้าสู่ห้องปฏิบัติการเพื่อตรวจระบุสายพันธุ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา แสดงการกระจายของยุงโดยใช้กราฟ จัดทำระบบฐานข้อมูลออนไลน์เพื่อประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออก กำหนดตัวแบบการกระจายเชิงพื้นที่ของแหล่งเพาะพันธุ์ยุงและผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก ผลการศึกษาพบว่าแหล่งกักขังน้ำเป็นนิเวศวิทยาของยุงที่แสดงความสัมพันธ์ของยุงกับแหล่งที่อยู่และสภาพแวดล้อมที่มีผลต่อการอยู่รอดของยุง ด้านจำนวนและชนิดของยุง แหล่งกักขังน้ำส่วนใหญ่มีสีเข้ม ความชื้นรอบแหล่งกักขังน้ำมีค่าเฉลี่ย 67.65 เปอร์เซ็นต์ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 11.67 เปอร์เซ็นต์ อุณหภูมิน้ำในแหล่งกักขังน้ำที่พบมีค่าเฉลี่ย 26.91 ?C ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.80 ?C ฐานนิยม (mode) ของค่าพี-เอช ของน้ำเป็น 8.91 มีพิสัยในช่วง 7.45-10.64 แหล่งกักขังน้ำที่พบทั้งหมดมีสภาพเป็นเบสหรือด่าง ยุงลายมีความสัมพันธ์เชิงบวกระดับปานกลางกับยุงก้นปล่องยุงรำคาญ และยุงอื่น อย่างมีนัยสำคัญ และมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความชื้นแต่สัมพันธ์เชิงลบกับอุณหภูมิและค่าพี-เอช เมื่อพิจารณาพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออกในตำบลเคร็งด้วยค่าดัชนีลูกน้ำยุง BI ปรากฏว่าตำบลเคร็งเป็นพื้นที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออก (BI=73.61>50) ในระดับหมู่บ้าน มี 5 หมู่บ้านที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออกสูง ได้แก่ หมู่ที่ 1 บ้านควนป้อม หมู่ที่ 3 บ้านควนยาว หมู่ที่ 4 บ้านควนเคร็ง หมู่ที่ 5 บ้านทุ่งใคร และหมู่ที่ 6 บ้านควนราบ สำหรับการประเมินความพึงพอใจต่อระบบระบบฐานข้อมูลออนไลน์เพื่อประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออก พบว่าผู้ใช้มีความพึงพอใจมาก สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเป็นสื่อเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร แต่ในส่วนของการออกแบบและการจัดรูปแบบเว็บไซต์ยังไม่ตรงตามความต้องการของผู้ใช้งาน ผู้พัฒนาจึงเพิ่มลำดับการใช้งานเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว และนำข้อเสนอแนะต่าง ๆ ไปปรับปรุงต่อไป ในขณะที่ระบบสารสนเทศเชิงภูมิศาสตร์ ทำให้สามารถระบุจุดพิกัดหรือตำแหน่งที่พบผู้ป่วย แหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้ชัดเจน ทำให้เกิดความสะดวกในการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ ซึ่งจะนำไปสู่การป้องกันและควบคุมการเกิดใหม่หรือการเกิดซ้ำของโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ได้ อย่างไรก็ตามผลการศึกษาที่เป็นประโยชน์ที่ได้รับจากแผนงานวิจัยนี้ จะเป็นสารสนเทศที่สำคัญในการเฝ้าระวังการเกิด การแพร่กระจายของยุงลายและโรคไข้เลือดออกในพื้นที่นี้และพื้นที่ใกล้เคียง เป็นข้อมูลพื้นฐานให้กับสมาชิกในชุมชนในการดูแลแหล่งกักขังน้ำและปรับพฤติกรรมครัวเรือนที่อาจจะเป็นแนวทางที่จำเป็นและมีความเป็นไปได้ในการควบคุมยุงพาหะนำโรคให้ลดลง หยุดการแพร่กระจาย ลดจำนวนผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก อันจะนำไปสู่การลดการระบาดต่อเนื่อง ลดผลกระทบต่อเศรษฐกิจ สังคม และครอบครัวในพื้นที่นี้