การศึกษาสภาวะที่เหมาะสมในการอบแห้งข้าวแตน เพื่อพัฒนาศักยภาพการผลิตของวิสาหกิจชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มศักยภาพของกระบวนการอบแห้งข้าวแตน สำหรับผลิตเป็นวิสาหกิจชุมชนในท้องถิ่นจังหวัดมหาสารคาม โดยได้ทำการศึกษา (1) จลนพลศาสตร์การอบแห้งข้าวแตน (2) อิทธิพลของอุณหภูมิการอบแห้ง และปริมาณความชื้นหลังการอบแห้งที่มีต่อลักษณะทางกายภาพของข้าวแตน และ (3) ประเมินสมรรถนะของเครื่องอบแห้ง และการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์ ในการศึกษาทำการอบแห้งข้าวแตนด้วยเครื่องอบแห้งแบบลมร้อนที่อุณหภูมิ 50, 60, 70 และ 80 องศาเซลเซียส และเครื่องอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ประเภทรับรังสีอาทิตย์แบบผสม ทุกการทดลองทำการอบจนกระทั่งข้าวแตนเหลือความชื้นสุดท้ายเท่ากับ 10, 15 และ 20 เปอร์เซ็นต์มาตรฐานแห้ง จากการทดลอง พบว่า แบบจำลองของ Midilli–Kucuk สามารถอธิบายจลนพลศาสตร์ของการอบแห้งได้ดีที่สุดทุกเงื่อนไขการทดลอง ด้านลักษณะทางกายภาพของข้าวแตนหลังการทอด พบว่า ที่อุณหภูมิอบแห้ง 70 และ 80 องศาองศาเซลเซียส ปริมาณความชื้นสุดท้ายเท่ากับ 10 เปอร์เซ็นต์มาตรฐานแห้ง ข้าวแตนมีอัตราส่วนพองตัวจากการทอดได้สูงที่สุด การทดสอบสมรรถนะเครื่องอบแห้งแบบลมร้อนทดลองอบข้าวแตนจำนวน 20 กิโลกรัม พบว่า อุณหภูมิอบแห้ง 70 องศาเซลเซียส มีความสิ้นเปลืองพลังงานจำเพาะน้อยที่สุด ( 4.52 เมกะจูลต่อกิโลกรัมน้ำระเหย) ส่วนเครื่องอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ ที่ทดลองข้าวแตนจำนวน 7 กิโลกรัม มีความสิ้นเปลืองพลังงานจำเพาะเท่ากับ 1.48 เมกะจูลต่อกิโลกรัมน้ำระเหย ประสิทธิภาพเชิงความร้อนของการอบแห้งเท่ากับ 18.55 เปอร์เซ็นต์ และเมื่อวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์ของการอบแห้งด้วยเครื่องอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ เครื่องอบแห้งลมร้อน และวิธีดั้งเดิม มีระยะเวลาคืนทุนเท่ากับ 0.46, 0.53 และ 1.38 ปี ตามลำดับ อัตราผลตอบแทนเท่ากับ 219, 190 และ 72 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ โดยสรุปการอบแห้งข้าวแตนด้วยเครื่องอบแบบลมร้อนที่อุณหภูมิ 70 องศาเซลเซียส ความชื้นข้าวแตนหลังการอบแห้งเท่ากับ 10 เปอร์เซ็นต์มาตรฐานแห้ง มีความเหมาะสมในการผลิต และเครื่องอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์เป็นแนวทางเลือกหนึ่งในกระบวนการผลิตข้าวแตนระดับวิสาหกิจชุมชนได้

คำสำคัญ