โครงการการบริหารจัดการสายโซ่คุณค่ามะม่วงน้ำดอกไม้สีทองและทุเรียนหมอนทอง

บทคัดย่อ

การระบาดทั่วโลกของไวรัสโควิด-19 มีผลกระทบรุนแรงต่ออุตสาหกรรมการขนส่งสินค้าทางอากาศ ทำให้บริการขนส่งผลไม้สดต้องขาดแคลนและหยุดชะงักไปด้วย ผู้ประกอบการส่งออกจึงต้องการทางเลือกอื่นในการขนส่งที่ยังคงความสดและคุณภาพของผลไม้ไว้ได้ รวมไปถึงการมองหาตลาดใหม่ที่มีศักยภาพเพื่อการส่งออกผลไม้ในอนาคต คณะผู้วิจัยได้ตระหนักถึงความสำคัญและวิธีบรรเทาปัญหาดังกล่าวด้วยการใช้เทคนิคการบริหารจัดการก่อนและหลังการเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมกับผลไม้ 2 ชนิด เพื่อยืดอายุมะม่วงที่ส่งทางเรือไปยังเมืองดูไบ ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และยืดอายุทุเรียนแกะพูพร้อมรับประทานสำหรับการส่งทางอากาศ การทดลองมี 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 การยืดอายุมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองด้วย 1-methylcyclopropene (1-MCP) การส่งมะม่วงเชิงพานิชย์ด้วยตู้คอนเทนเนอร์ควบคุมบรรยากาศ (Controlled Atmosphere Storage; CA storage) และการจำลองการขนส่งมะม่วงด้วยตู้คอนเทนเนอร์ร่วมกับการเก็บรักษาแบบดัดแปลงสภาพบรรยากาศ (Modified Atmosphere Packaging) เพื่อการส่งออกทางเรือ ส่วนที่ 2 การตรวจสอบคุณภาพความสุกแก่ของผลทุเรียนและการยืดอายุการเก็บรักษาทุเรียนแกะพูพร้อมบริโภคเพื่อการส่งออกทางอากาศ ส่วนที่ 3 การประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของการส่งมะม่วงทางเรือด้วยตู้คอนเทนเนอร์ควบคุมบรรยากาศ ผลการศึกษา ในส่วนที่ 1 พบว่ามะม่วงน้ำดอกไม้สีทองที่จำลองการขนส่ง 13-15 องศาเซลเซียส ร่วมกับการยืดอายุการเก็บรักษาด้วย 1-MCP ความเข้มข้น 1,200 ppm สามารถรักษาความแน่นเนื้อได้ดี ชะลอการเปลี่ยนแปลงสีผลและปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ รวมไปถึงอัตราการหายใจและเอทิลีนต่ำเมื่อเปรียบเทียบกับชุดควบคุม โดยมีอายุเก็บรักษาได้นาน 21 วัน การขนส่งมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองทางเรือด้วย CA storage ไปดูไบ ใช้ระยะเวลาขนส่ง 28 วัน สามารถชะลอการเปลี่ยนแปลงสีผลและปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ มีความแน่นเนื้อปานกลางและลดอัตราการเน่าเสียภายหลังการขนส่ง โดยยืดอายุเก็บรักษาได้นาน 31-33 วัน (นับจากวันคัดบรรจุมะม่วง) ส่วนมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองที่จำลองการขนส่งทางเรือร่วมกับการดัดแปลงสภาพบรรยากาศโดยใช้ถุง White Ethylene-absorbing Bag (WEB) สามารถยืดอายุได้นาน 27 วัน ในส่วนที่ 2 พบว่า การตรวจสอบความสุกแก่ของผลทุเรียนหมอนทองด้วยเทคนิคเนียร์อินฟาเรดสเปกโตรสโกปี สามารถคัดเกรดทุเรียนหมอนทองได้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง มีความแม่นยำสูงและเชื่อถือได้ ส่วนเนื้อทุเรียนแกะพูที่ยืดอายุด้วย 1-MCP ความเข้มข้น 1,200 ppm สามารถรักษาความแน่นเนื้อได้ดี ชะลอการเปลี่ยนแปลงทางลักษณะทางเคมีและกายภาพ และมีอายุเก็บรักษา 20 วัน ในส่วนที่ 3 การประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจภายหลังการส่งมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองไปดูไบ พบว่า การขนส่งทางเรือด้วยตู้ควบคุมบรรยากาศมีต้นทุนต่อกล่องต่ำกว่าการขนส่งทางเครื่องบินอย่างมีนัยสำคัญ และผลกำไรจะขึ้นกับเปอร์เซ็นต์การเน่าเสียของมะม่วงและปริมาณมะม่วงที่ส่งออก หากการเน่าเสียสูงสุดคิดที่ 30% ผู้นำเข้าจะเริ่มมีผลตอบแทนการลงทุนอยู่ที่ 11% เมื่อมีการขนส่งตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป หากการเน่าเสียต่ำสุดคิดที่ 10% ผู้นำเข้าจะมีผลตอบแทนการลงทุนอยู่ที่ 7% และ 43% เมื่อมีการขนส่งมะม่วงตั้งแต่สามและห้าตันตามลำดับ ซึ่งถือว่าน่าสนใจในการเปิดตลาดใหม่ด้วยการขนส่งทางเรือ และเป็นแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สั่งมะม่วงจากประเทศไทยมากขึ้น ดังนั้น การส่งออกมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองผลสดทางเรือไปยังสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และการยืดอายุส่งออกทุเรียนแกะพูพร้อมบริโภคสำหรับการขนส่งทางอากาศ จึงเป็นทางเลือกที่ให้โอกาสในการส่งออกที่สามารถรักษาคุณภาพของมะม่วงและทุเรียนไว้ได้เป็นอย่างดี เป็นการเพิ่มศักยภาพและเพิ่มขีดความสามารถในการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งจะส่งผลดีต่อการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ

คำสำคัญ