ความเสี่ยง การเตรียมความพร้อมรับมือและการปรับตัวต่อเหตุการณ์ไม่ปกติของเกษตรกรไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
แม้ว่าภาคเกษตรของไทยจะมีความสำคัญในด้านต่างๆ เป็นอย่างมาก แต่เกษตรกรไทยโดยส่วนใหญ่ยังมีรายได้น้อย นอกจากนี้ปัญหาสำคัญประการหนึ่งที่เกษตรกรไทยต้องเผชิญคือความเสี่ยงต่อเหตุการณ์ไม่ปกติต่างๆ ในขณะที่การศึกษาที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงที่เกษตรกรเผชิญยังมีไม่มากนัก งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์หลักในการศึกษามุมมองของเกษตรกรที่มีต่อความเสี่ยงที่ตนเองเผชิญ การเตรียมความพร้อมในการเผชิญหน้า การปรับตัว ปัญหาและอุปสรรค และปัจจัยที่ส่งผลต่อการปรับตัวและการฟื้นตัวของเกษตรกรงานวิจัยนี้ศึกษาเกษตรกรผู้ปลูกมะม่วงและทุเรียนเป็นหลัก เนื่องจากเป็นไม้ผลที่ผลผลิตออกสู่ตลาดในช่วงมาตรการล็อคดาวน์ภายใต้การระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทั้งกลุ่มมะม่วงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มทุเรียนภาคตะวันออกและภาคใต้ โดยรวบรวมข้อมูลทั้งจากข้อมูลทุติยภูมิ การสัมภาษณ์เชิงลึกเกษตรกรผู้นำและการสำรวจข้อมูลเกษตรกร 180 ครัวเรือน และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ข้อมูลทั้งการสรุปข้อมูลแบบง่ายการเปรียบเทียบทางสถิติ และการหาความสัมพันธ์ด้วยเครื่องมือทางเศรษฐมิติผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า เกษตรกรเผชิญความเสี่ยงและมีทัศนคติหรือความกังวลที่แตกต่างกันไปในภาพรวมเกษตรกรทั้งที่ปลูกมะม่วงและทุเรียนจะมีความกังวลกับความเสี่ยงด้านภัยธรรมชาติที่ส่งผลให้ผลผลิตเสียหาย เช่น โรคพืชโรคแมลง ลมแรง นอกจากนี้เกษตรกรบางส่วนยังมีความกังวลในด้านการตลาด เช่นราคาตกต่ำผันผวนและไม่มีพ่อค้ารับซื้อ (มะม่วง) และการทำผลผลิตคุณภาพต่ำออกสู่ตลาด (ทุเรียน) เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น เกษตรกรใช้ความพยายามอย่างมากในการดูแลรักษาช่วงติดดอกออกผลรวมทั้งใช้ปุ๋ยและสารเคมีมาก ส่วนหนึ่งพยายามทำผลผลิตนอกฤดูกาลหรือการขายผลผลิตในตลาดต่างประเทศเพื่อหลีกเลี่ยงความผันผวนของราคา และเมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่ปกติขึ้น ปัจจัยส่วนตัวของเกษตรกร(การศึกษา ประสบการณ์) และปัจจัยด้านการตลาด (การกระจายช่องทางการขาย และการขายตลาดต่างประเทศ) จะมีส่วนช่วยในการฟื้นตัวของเกษตรกร นอกจากนี้ ประเด็นความเสี่ยงในอนาคตที่น่าสนใจที่เกษตรกรอาจจะยังไม่ตระหนักมากนักได้แก่ ความเสี่ยงที่มะม่วงน้ำดอกไม้จะเผชิญจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้ผลผลิตอาจจะเสียหายง่ายขึ้น และความเสี่ยงจากการทุ่มตลาดและผูกขาดของล้งทุเรียนที่อาจจะเกิดขึ้นหากไม่มีการควบคุมดูแลงานวิจัยนี้เสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในภาพรวม ให้รัฐปรับปรุงและพัฒนากลไกการประกันภัยพืชผลและการเยียวยาความเสียหายจากภัยธรรมชาติให้เหมาะสมกับเกษตรกรไม้ผลมากขึ้น พัฒนาและถ่ายทอดเทคนิคในการดูแลผลผลิตให้กับเกษตรกรในลักษณะเชิงรุก ส่งเสริมให้เกษตรกรเข้าถึงเงินลงทุนเพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ส่งเสริมให้มีการแข่งขันของผู้รับซื้อในพื้นที่และป้องกันการทุ่มตลาดของผู้รวบรวมรายใหญ่ ขยายตลาดต่างประเทศและส่งเสริมเกษตรกรให้พัฒนาคุณภาพสินค้าให้ได้มาตรฐาน