การคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม : กรณีศึกษาพื้นที่การปลูกทุเรียน จังหวัดนนทบุรี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่อง “การคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม : กรณีศึกษาพื้นที่การปลูกทุเรียน จังหวัดนนทบุรี” มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อวิเคราะห์ความต้องการของเกษตรกร สถานการณ์และปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการใช้พื้นที่ปลูกทุเรียนในจังหวัดนนทบุรี และแนวโน้ม 2) เพื่อศึกษานโยบายมาตรการของภาครัฐในการอนุรักษ์/ฟื้นฟู/คุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียน 3) เพื่อวิเคราะห์แนวทางและมาตรการที่เหมาะสมในการคุ้มครอง/อนุรักษ์พื้นที่ปลูกทุเรียน การศึกษานี้ใช้วีการศึกษาเชิงคุณภาพ ประชากรที่ใช้ในการศึกษาคือเกษตรกรชาวสวนทุเรียน จังหวัดนนทบุรี โดยสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ ในทุกอำเภอ จำนวน 309 ตัวอย่าง โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล รวมทั้งมีการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่เกี่ยวข้องกับการดูแลพื้นที่ทุเรียน ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการ และจัดสนทนากลุ่มย่อย รวมทั้งการศึกษาข้อมูลจากแหล่งทุติยภูมิ แล้วนำมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา วิเคราะห์ภาพแนวโน้มในอนาคต ผลการศึกษาพบว่า 1. เกษตรกรส่วนใหญ่ยังคงมีความต้องการในการอนุรักษ์การเพาะปลูกทุเรียนนนท์ แม้ว่าจะเห็นว่าการปลูกทุเรียนมิได้กำไร แต่ก็จะยังคงทำอาชีพนี้ต่อไป และยังมองว่าแนวโน้มในอนาคตของการปลูกทุเรียนมีแนวโน้มลดลง โดยปัจจัยสำคัญเกิดจาก 3 เหตุผลหลักตามลำดับ ได้แก่ เด็กรุ่นใหม่ไม่สนใจทำอาชีพนี้ ราคาที่ดินสูงจนไม่คุ้มค่าที่จะใช้ที่ดินในการปลูกทุเรียนต่อไป และขาดการส่งเสริมอย่างจริงจังจากภาครัฐ 2. มาตรการของภาครัฐในการส่งเสริมอนุรักษ์และฟื้นฟูการปลูกทุเรียนมีการดำเนินการมากขึ้นอย่างชัดเจน หลังสถานการณ์น้ำท่วมใหญ่เมื่อปี พ.ศ. 2554 ที่สำคัญคือ การดำเนินตามโครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ การดำเนินการตามภารกิจของทั้ง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และหน่วยงานท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี ร่วมกับภาคประชาชนมีการตั้งชมรมอนุรักษ์ทุเรียน ในทุกอำเภอ เป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นศูนย์กลางในการรับความช่วยเหลือและให้ข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะต่อภาครัฐทำให้การดำเนินการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียนมีความเข้มแข็งมากขึ้น 3. แนวทาง/มาตรการในการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียนอย่างเป็นรูปธรรม คือ ให้ท้องถิ่นจัดทำโครงการนำร่องจัดเขตพื้นที่ (zoning) ในการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียน โดยให้เกษตรกรเข้าร่วมโดยความสมัครใจ โดยในพื้นที่จะมีมาตรการจูงใจต่างๆ เช่น มาตรการภาษี มาตรการลดต้นทุนการผลิต เทคนิคทางวิชาการ เป็นต้น หากโครงการนี้ประสบความสำเร็จจะขยายพื้นที่ในการคุ้มครองให้มากขึ้นอีก