การผลิตเซลล์ภูมิคุ้มกันเด็นไดรติคที่สามารถโปรแกรมตัวเอง (เซลล์เด็นไดรติคอัจฉริยะ) เพื่อต้านเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี

บทคัดย่อ

มะเร็งท่อน้ำดี หรือ Cholangiocarcinoma (CCA) เป็นโรคมะเร็งที่ร้ายแรง เนื่องจากอาการของโรคในระยะแรกมักไม่ปรากฎชัดเจนดังนั้นผู้ป่วยส่วนมากจึงได้รับการวินิจฉัยเมื่ออยู่ระยะท้ายของโรค จึงมีเพียงหนึ่งในสามของผู้ป่วยเท่านั้นที่สามารถได้รับการผ่าตัด ส่วนผู้ป่วยที่ไม่สามารุผ่าตัดได้และผู้ป่วยในระยะแพร่กระจายใช้การรักษาด้วยเคมีบำบัดแต่ไม่ประสบผลดีเท่าที่ควร มีอัตราการรอดชีวิตที่ต่ำ ด้วยเหตุนี้การพัฒนาวิธีการรักษาแบบใหม่จึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคมะเร็งท่อน้ำดี ในปัจจุบันการรักษาด้วย adoptive T cell เป็นที่ยอมรับมากขึ้น ด้วยวิธีนี้สามารถกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันให้มีความจำเพาะและมีประสิทธิภาพมากขึ้นในการทำลายเซลล์มะเร็ง การศึกษาวิจัยนี้จึงมุ่งพัฒนาระบบเพื่อสร้างเซลล์เด็นไดรติคอัจฉริยะ (Smart DC) ที่ผลิตจากเซลล์โมโนไซต์ คณะผู้วิจัยทำการสร้างไวรัสเลนติที่ควบคุมการแสดงออกของโปรตีนที่สำคัญต่อการพัฒนาการของเซลล์เด็นไดรติค กล่าวคือ granulocyte–macrophage colony-stimulating factor (GM-CSF) และ interleukin-4 (IL4) รวมทั้งแอนติเจนจากเซลล์มะเร็ง คือ cAMP-dependent protein kinase type I-alpha regulatory subunit (PRKAR1A) เพื่อใช้ในการเหนี่ยวนำให้เกิดการสร้างโปรตีนดังกล่าวในเซลล์โมโนไซต์ หลังจากนั้นจึงทดสอบการพัฒนาของเซลล์ โดยพบว่าเซลล์ที่ได้รับไวรัสนั้นสามารถพัฒนาการเป็นเซลล์เด็นไดรติค โดยมีระดับการแสดงออกของ CD14, CD11c, CD83, CD86, CD40 และ HLA-DR ไม่ต่างเซลล์ที่ผลิตโดยใช้ระบบการผลิตมาตรฐาน (conventional method) เมื่อนำเซลล์นั้นไปกระตุ้น autoogous T cell พบว่า T cells ที่กระตุ้นด้วย Smart DC สามารถทำลายเซลล์มะเร็งในระดับที่สูงกว่า T cell ที่กระตุ้นด้วยเซลล์เด็นไดรติคที่เตรียมโดยวิธีมาตรฐาน โดยสามารถทำลายเซลล์มะเร็งได้มากกว่า 60% เมื่อใช้อัตราส่วนลิมโฟไซต์: เซลล์เป้าหมาย เท่ากับ 15:1 นอกจากนั้นแล้วคณะผู้วิจัย ได้ทดสอบการเพิ่มขีดความสามารถของเซลล์เด็นไดรติคโดยการยับยั้งการส่งสัญญาณของโปรตีนไซโตไคน์ 2 ชนิด คือ interleukin-10 (IL10) และ transform growth factor beta (TGFb) ซึ่งมีรายงานว่าสามารถกดการทำงานเซลล์เด็นไดรติค การยับยั้งการส่งสัญญาณทำโดยการลดระดับโปรตีนตัวรับในเซลล์เด็นไดรติคโดยใช้ shRNA เมื่อทดสอบการใช้ Smart DC ร่วมกับ shRNA พบว่าระดับการแสดงออกของโปรตีนตัวรับทั้งสองลดลงโดยไม่มีผลกระทบกับการพัฒนาการของเซลล์ จากการศึกษาคุณสมบัติของเซลล์เด็นไดรติคในการกระตุ้น T cell พบว่า T cell ที่กระตุ้นจากเซลลฺเด็นไดรติคที่ได้รับ shRNA สามารถทำลายเซลล์มะเร็งได้ในระดับดี โดยให้ผลดีกว่าเซลล์ที่ไม่ได้รับ shRNA นอกจากนี้เซลล์ที่ได้รับ shRNA เพื่อกดการแสดงออกโปรตีนตัวรับทั้งสองร่วมกันจะให้ผลการกระตุ้นที่ดีที่สุด โดย T cell ที่กระตุ้นด้วยเซลล์เด็นไดรติคนี้สามารถทำลายเซลล์มะเร็งได้มากกว่า 40% เมื่อใช้อัตราส่วนลิมโฟไซต์: เซลล์เป้าหมาย เท่ากับ 5:1 จากผลการศึกษานี้คาดหวังว่าจะสามารถต่อยอดพัฒนาภูมิคุ้มกันบำบัดเพื่อรักษาโรคมะเร็งท่อน้ำดีได้ในอนาคตอันใกล้

คำสำคัญ