การศึกษาผลของปัจจัยภายในและภายนอกเซลล์ต่อการเป็นเซลล์ต้นกำเนิดของมะเร็งท่อน้ำดี เพื่อการพัฒนาต่อยอดสู่การค้นหาดัชนีชี้วัดทางชีวภาพและแนวทางในการรักษา

บทคัดย่อ

โรคมะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma, CCA) ) จัดเป็นโรคร้ายแรงที่เป็นปัญหาสุขภาพสำคัญในประเทศไทยมานานหลายทศวรรษ ปัญหาส่วนหนึ่งมาจากการขาดวิธีรักษาที่ได้ผลชัดเจนทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากเสียชีวิตภายในหนึ่งปีหลังได้รับการวินิจฉัย ดังนั้นการค้นหาแนวทางใหม่เพื่อต่อสู้กับโรคมะเร็งชนิดนี้จึงเป็นเรื่องจำเป็นอย่างเร่งด่วน แนวคิดเรื่องการมีอยู่ของเซลล์มะเร็งต้นกำเนิด (cancer stem cells) ที่เป็นตัวการในการสร้างก้อนมะเร็งและการดื้อต่อยาเคมี ทำให้กลุ่มเซลล์มะเร็งชนิดนี้มีแนวโน้มจะเป็นเป้าหมายสำคัญในการรักษาโรคมะเร็งแบบยั่งยืน โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาปัจจัยที่ส่งเสริมการมีอยู่หรือเพิ่มขึ้นของเซลล์มะเร็งต้นกำเนิดนี้ในเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี โดยข้อเสนอโครงการนี้แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ส่วนแรก เพื่อพัฒนาโมเดลสำหรับการศึกษาเซลล์มะเร็งต้นกำเนิดประสิทธิภาพสูง (In vitro, high-throughput Cancer Stem Cell model) ส่วนที่สอง ผู้วิจัยจะทำการค้นหากลุ่มยีนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเป็นเซลล์ต้นกำเนิดมะเร็งท่อน้ำดี โดยการวิเคราะห์ฐานข้อมูลการแสดงออกของยีนส์จากคนไข้โรคมะเร็งท่อน้ำดี (computational approach) และการใช้สารยับยั้งการส่งสัญญาณของโมเลกุลในเซลล์ (pathway-inhibitor screening approach) ก่อนจะตรวจสอบความแน่ชัดของโมเลกุลเป้าหมายด้วยวิธีควบคุมการแสดงออกของยีน (gene silencing) ส่วนที่สาม ผู้วิจัยจะทำการศึกษาปัจจัยภายนอกเซลล์มะเร็งที่ส่งผลต่อเซลล์ต้นกำเนิดมะเร็งท่อน้ำดี โดยมุ่งเน้นไปที่องค์ประกอบภายในสภาวะแวดล้อมรอบเซลล์มะเร็ง (tumor microenvironment) และ สารก่อมะเร็งที่พบได้ในสิ่งแวดล้อม (environmental carcinogens) ผลสำเร็จจากงานวิจัยนี้จะทำให้ได้โมเดลสำหรับการศึกษาเซลล์มะเร็งต้นกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูงสามารถนำไปใช้กับงานวิจัยอื่นได้ และยังช่วยเพิ่มองค์ความรู้พื้นฐานทางด้านปัจจัยภายในและภายนอกเซลล์ที่มีผลต่อเซลล์ต้นกำเนิดมะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดเพื่อพัฒนาแนวทางรักษาจำเพาะ (targeted therapy) และเป็นดัชนีชี้วัดทางชีวภาพ (biomarker) ต่อการลุกลามของโรคมะเร็งชนิดนี้

คำสำคัญ