การศึกษาสารออกฤทธิ์ในเม่าหลวงต่อกลไกการตายของเซลล์มะเร็ง

บทคัดย่อ

โรคมะเร็งท่อน้ำดีมีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับแบบเรื้อรัง เป็นปัญหาสำคัญทางด้านสาธารณสุขที่สำคัญ มีอุบัติการณ์สูงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เช่น จังหวัดนครพนม ขอนแก่น และสกลนคร ปัจจุบันได้มีการส่งเสริมการนำพืช สมุนไพรมาใช้ ในการป้องกันการเกิดโรคต่าง ๆ มากมาย จังหวัดสกลนครเป็นแหล่งปลูกเม่า และแปรรูปเม่าที่สำคัญ ซึ่งผลเม่าสุกมีรายงานว่ามีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสารออกฤทธิ์เบื้องต้นในเม่าหลวงด้วยวิธี Thin layer chromatography และศึกษากลไกที่เกี่ยวข้องกับการยับยั้งเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีด้วยวิธี western blot ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า สารสกัดผลเม่าหลวงมีค่า Rf = 0.43 ตรงกับสารมาตรฐาน cyanidin-3-o-glycosides การทดสอบการเป็นพิษของสารสกัดเม่าต่อเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี พบว่าสารสกัดเม่าผลดิบที่ยับยั้งการมีชีวิตหรือทำให้เซลล์ตายได้ 50% (Lethal concentration, IC50) ที่เวลา 24, 48 และ 72 ชั่วโมง เท่ากับ 87.39?9.8, 74.52?9.34 และ 73.92?17.8 ?g/ml สารสกัดเม่าผลสุก ที่ยับยั้งการมีชีวิตหรือทำให้เซลล์ตายได้ 50% (Lethal concentration, IC50) ที่เวลา 24, 48 และ 72 ชั่วโมง เท่ากับ 1468.399?241.69, 69.61?19.45 และ 37.75?16.95 ?g/ml ตามลำดับ ส่วนในการศึกษาเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีในหลอดทดลองพบว่าสารสกัดเม่าสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี โดยผ่านวัฏจักรเซลล์ มีการยับยั้งการเพิ่มจำนวนของเซลล์ที่ระยะ G1 และสารสกัดเม่าสามารถลดการแสดงออกของโปรตีน CDK, Cyclin D และ p21 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งการแสดงออกที่ลดลงของโปรตีนเหล่านี้ส่งผลในกลไกการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี การศึกษาครั้งนี้พบว่าสารสกัดจากเม่าหลวง พบ cyanidin-3-o-glycosides ที่มีฤทธิ์ยับยั้งอนุมลอิสระ พบว่าสารสกัดเม่าหลวงยับยั้งเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีผ่านกลไก CDK, Cyclin D และ p21 ซึ่งทำให้เกิดการหยุดชะงักที่ระยะ G1 ผลการศึกษาครั้งนี้อาจนำไปใช้เป็นยาทางเลือกใหม่ในการช่วยรักษาโรคมะเร็งท่อน้ำดีได้ คำสำคัญ: เม่าหลวง, มะเร็งท่อน้ำดี, กลไก, การยับยั้งวัฏจักเซลล์

คำสำคัญ