การสร้างฐานข้อมูลอาหารท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
อาหารแต่ละท้องถิ่นมีลักษณะเฉพาะในด้านรูปร่าง รสชาติ และคุณค่าทางอาหาร อันเนื่องมาจากลักษณะภูมิประเทศและภูมิอากาศที่แตกต่างกัน ดังนั้นอาหารท้องถิ่น จึงเป็นพืชผลทางเศรษฐกิจของท้องถิ่น การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบท คุณค่า วัฒนธรรมอาหารท้องถิ่น การเพิ่มมูลค่าผลิตผลทางการเกษตร รวมถึงการส่งเสริมอาชีพชุมชน และรวบรวมองค์ความรู้ด้านอาหารท้องถิ่น ไว้ในรูปแบบของฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ งานวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) ทำการศึกษาในพื้นที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ประกอบด้วย ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตัวแทนเทศบาล ตัวแทนชุมชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน เครื่องมือการวิจัย ประกอบด้วย แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการอบบรมเชิงปฏิบัติการ ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนเชียงคานรับประทานข้าวเหนียวเป็นหลัก เมนูอาหารท้องถิ่นจึงมีรสจัด เช่น รสเผ็ด รสเค็ม รสเปรี้ยว มีน้ำน้อย รับประทานโดยการปั้นนข้าวเหนียวจิ้มกับอาหาร อย่างเช่น หมก เอาะ ซั๊ว ป่น แจ่ว ซุป หลาม เป็นต้น วัตถุดิบในการประกอบอาหารส่วนใหญ่หาได้ตามฤดูกาล เช่น หน่อไม้ ไข่มดแดง ผักหวาน เห็ดต่างๆ ปลาแม่น้ำเลย และปลาแม่น้ำโขง เป็นต้น นอกจากนี้ชุมชนยังสืบทอดวัฒนธรรมการรับประทานอาหารแบบดั้งเดิมคือ กินข้าวซุมกัน สมาชิกในครอบครัวจะรับประทานอาหารร่วมกัน และบ่อยครั้งที่รับประทานร่วมกับเพื่อนบ้านใกล้เคียงด้วย เนื่องจากลักษณะที่อยู่อาศัยเป็นห้องแถวไม้ตั้งอยู่ติดๆกัน และนิยมรับประทานข้าวปุ้นน้ำแจ่ว ร้านข้าวปุ้นน้ำแจ่วจึงเป็นแหล่งพูดคุยแลกเปลี่ยน ปรึกษาหารือในประเด็นต่างๆของคนในชุมชน ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้คนในชุมชนมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน มีความรักใคร่สามัคคี มีความช่วยเหลือเกื้อกูลกัน สำหรับการเพิ่มมูลค่าผลผลิตทางการเกษตร ผลผลิตของชุมชนที่ผลิตได้มาก คือ กล้วย ข้าวโพด มะม่วง ขนุน เงาะ ลำไย และหน่อไม้ที่หาได้จากป่า โดยนิยมขายเหมาสวนให้พ่อค้าคนกลาง ซึ่งได้ราคาถูก ชุมชนจึงมีความต้องการแปรรูปสำหรับไว้รับประทานเอง และจำหน่ายให้กับนักท่องเที่ยว ส่วนการส่งเสริมอาชีพของชุมชนโดยการเชื่อมโยงกับการท่องเที่ยว โดยจัดเมนูอาหารสำหรับนักท่องเที่ยว เช่น เมนูอาหารสุขภาพ เมนูอาหารท้องถิ่น อบรมเชิงปฏิบัติการการแปรรูปอาหาร และการให้บริการอาหารที่ถูกสุขลักษณะ และจัดเทศกาลอาหารเชียงคานริมฝั่งโขง ผลจากการเก็บรวบรวบข้อมูลวัตถุดิบและเมนูอาหารท้องถิ่นอำเภอเชียงคาน ผู้วิจัยได้นำมาเก็บรวบรวมในลักษณะของฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ที่สนใจหรือผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถนำองค์ความรู้ด้านอาหารท้องถิ่นไปใช้ในการพัฒนาชุมชนเชียงคานเช่น สร้างบทเรียนอาหารท้องถิ่น จัดหาพื้นที่สำหรับจำหน่ายเฉพาะอาหารท้องถิ่นสำหรับนักท่องเที่ยว