การจัดการตนเองของชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหารและสร้างภูมิคุ้มกันสุขภาพด้วยสมุนไพร ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลกาบิน อำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัดอุบลราชธานี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรในพื้นที่ป่าสาธารณะ ที่สัมพันธ์กับอาหารท้องถิ่นและการใช้สมุนไพรตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ค้นหาองค์ความรู้ภูมิปัญญา ประเพณีที่สัมพันธ์กับอาหารท้องถิ่น การดูแลตนเองด้วยสมุนไพรและแสวงหาแนวทางในการฟื้นฟูปรับประยุกต์ให้เหมาะสมกับสภาพปัจจุบันและเพื่อเสริมสร้างความสามารถของประชาชนในการจัดการตนเองเพื่อความมั่นคงทางอาหารและสร้างภูมิคุ้นกันให้ตนเองด้วยสมุนไพร กลุ่มเป้าหมายคือ พระสงฆ์ ผู้นำชุมชน และประชาชนในตำบลกาบิน 150 คน เครื่องมือในการวิจัยคือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เจาะลึก (in-depth interview) แบบสนทนากลุ่ม (focus group) และแบบสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participant observation) วิเคราะห์ข้อมูลโดยการจัดหมวดหมู่ของเนื้อหา จัดทำข้อสรุปอย่างเป็นระบบ แล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ตอบวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการวิจัยพบว่า ตำบลกาบิน มีจำนวน 14 หมู่บ้าน ประชากร 5,573 คน ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นส่วนใหญ่ ในอดีตนั้น ทรัพยากร คือ ดิน น้ำ ป่า อาหาร สมุนไพร แมลง และสัตว์ทั้งหลายในพื้นที่สาธารณะดอนป่าติ้วและป่าช้าบ้านคึมสร้างหิน มีเป็นจำนวนมาก ป่ามีความอุดมสมบูรณ์ มีของป่า คือ เห็ด หน่อไม้ ผักติ้ว หวาย ไข่มดแดง มะกอก สมุนไพร บอระเพ็ด ต้นโด่ไม่รู้ล้ม ต้นพญาเสือโคร่ง ม้ากระทืบโรง เคลือหมาน้อย ปลาไหลเผือก เป็นต้น จำนวนมาก แต่ปัจจุบันไม่มีของป่าเลย ภูมิปัญญาในอดีตใช้สมุนไพรดูแลตนเอง เช่น น้ำต้มสมุนไพรพญาเสือโคร่ง โด่ไม่รู้ล้ม บอระเพ็ด ชาฟ้าทะลายโจร ยอดและดอกสะเดา เครือเขาแขก ต้นค้อหนาม มีสรรพคุณแก้โรคไต ในส่วนของการการเสริมสร้างความสามารถของประชาชนในตำบลกาบิน ในการจัดการตนเองเพื่อความมั่นคงทางอาหารและสร้างภูมิคุ้มกันให้ตนเองด้วยสมุนไพร เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี และพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืนนั้น ได้สร้างความตระหนักและสร้างการมีส่วนร่วมแก่ประชาชนด้วยการจัดประชุมวางแผนแบบมีส่วนร่วมออกแบบพัฒนาดอนป่าติ้วและป่าช้าเก่าบ้านคึมสร้างหินด้วยเทคนิคการประชุมวางแผนแบบมีส่วนร่วม (AIC) จัดอบรมนักวิจัยท้องถิ่นสร้างการรับรู้และเรียนรู้แก่ชุมชน ร่วมกันปลูกต้นไม้ที่เป็นอาหารของป่า สมุนไพรและได้สร้างการมีส่วนร่วมด้วยการพัฒนาครัวเรือนต้นแบบความมั่นคงทางอาหารและการดูแลสุขภาพตนเองด้วยสมุนไพร ทำให้ชุมชนเกิดความตระหนักถึงความสำคัญของอาหารและสมุนไพร (ยา) ซึ่งจัดเป็น 2 ปัจจัยสำคัญในปัจจัย 4 ที่จำเป็นต่อมนุษย์ทุกคน ส่งผลให้เกิดกลไกขับเคลื่อนการสร้างความมั่นคงทางอาหารและมีสัญญาณที่ดีที่ชุมชนให้ความสำคัญเรื่อการสร้างความมั่นคงทางอาหาร แต่มีข้อจำกัดเรื่องเวลาที่ต้องค่อย ๆ สร้างความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ และเกิดเป็นความมั่นคงทางอาหารของประชาชนตำบกาบิน อำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัดอุบลราชธานี คำสำคัญ : การจัดการตนเองของชุมชน, ความมั่นคงทางอาหาร, การดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพร, กระบวนการมีส่วนร่วม