การอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายของแหล่งอาหารและพันธุ์พืชสมุนไพรชุมชนกะเหรี่ยงในเขตอุทยานแห่งชาติคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภูมิปัญญา การใช้ประโยชน์ และความหลากหลายของแหล่งอาหารและสมุนไพร 2 พัฒนาแผ่น ทดลองใช้แผน ประเมินแผนอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายของแหล่งอาหารและสมุนไพร และสรุปบทเรียนการ อนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายของแหล่งอาหารและสมุนไพรชุมชนกะเหรี่ยงในเขตอุทยานแห่งชาติคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ขอบเขตพื้นที่ศึกษา ได้แก่ ชุมชนกะเหรี่ยงทีจะข่อ และ ชุมชนกะเหรี่ยง จังหวัดกำแพงเพชร ได้แก่ ผู้ให้ข้อมูลใน การศึกษาภูมิปัญญา การใช้ประโยชน์ และความหลากหลายของแหล่งอาหารและสมุนไพร ได้แก่ ปราชญ์สมุนไพร หมอยา ผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชนและชาวกะเหรี่ยง จำนวน 30 คน ผู้ให้ข้อมูลในพัฒนาแผน การทดลองใช้ และการประเมินแผน อนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่ง อาหารและพันธุ์พืชสมุนไพร ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ด้านสมุนไพร สตรี ผู้สูงอายุ และเยาวชนชาวกะเหรี่ยง พระภิกษุสงฆ์ เจ้าหน้าที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติคลองลาน จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกข้อมูลตัวอย่างพันธุ์พืช กล้องถ่ายภาพ เครื่องจับพิกัดสัญญาณ GPS แบบประเมินอัตรางอกของพันธุ์พืช การวิเคราะห์ โดยการวิเคราะห์เนื้อหา ด่าความถี่ ค่าร้อยละ ผลการศึกษา พบว่า 1. ชาวกะเหยงมีภูมิปัญญาและการใช้ประโยชน์จากพันธุ์พืชอาหารและสมุนไพรจากป่า ในเขตอุทยานจังหวัดกำแพงเพชร ในชีวิตประจำวันได้แก่ ผักป่า ผลไม้ป้ำา โดยใช้สมุนไพรในการดูแล รักษาสุขภาพควบคู่กับการรักษาด้วยแพทย์ สำหรับความหลากหลายของพันธุ์พืชอาหารและสมุนไพรที่ชาวะเหรี่ยงใช้ในชีวิตประจำวัน ในเส้นทางเดินป่าเส้นทางหลักของ ชุมชน 2 เส้นทาง ประกอบด้วย พันธุ์พืชอาหาร จำนวน 51 ชนิด และพันธุ์พืชสมุนไพร จำนวน 29 ชนิด 2.ผลการทดลอง และประเมินผลการอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งอาหารและสมุนไพรในเขตอุทยานแห่งชาติคลองลาน พบว่า สามารถเก็บตัวอย่างพันธุ์พืชอาหารและสมุนไพรได้เพียงจำนวน 13 ชนิด จำนวน 560 ตัวอย่าง โดยนำมาทดลองเพาะขยายพันธุ์ใน โรงเรือน ประกอบด้วย ผักหวานป่า ผัหนาม ดีปลากั้ง มะไฟป่า ลิ้นจี่ป่า มะม่วงป่า 2 สายพันธุ์ ข้าวเย็นเหนือ ข้าวเย็นใต้ ปลาไหลเผือก สบู่เลือด และกำลังเสือโคร่ง ส่วนผลการประเมินการเติบโตและอัตราการรอดของพันธุ์พืชอาหารพบว่า พืชที่มีอัตรา การรอดสูงสุดร้อยละ 100.0 จำนวน 4 ชนิด ได้แก่ ผักหนาม ผักหวานป่า ผักกูด ดีปลากั้ง รองลงมาได้แก่ ลิ้นจี่ป่า ร้อยละ 96.0 มะม่วงหอม ร้อยละ 88.0 มะไฟป่า ร้อยละ 86.0 มะม่วงป่า ร้อยละ 76.0 ส่วนการเติบโตและอัตราการรอดของพันธุ์พืชประเภท สมุนไพรที่มีอัตราการรอดสูงสุดร้อยละ 100.0 มีจำนวน 3 ชนิด ได้แก่ ข้าวเย็นเหนือ ข้าวเย็นใต้ ปลาไหลเผือก รองลงมาได้แก่ กำลัง เสือโคร่ง ร้อยละ 90.0 และสบู่เลือด ร้อยละ 75.0 3. ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งอาหารและสมุนไพร ได้แก่ 1) กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) วิถีชีวิตของชาวกะเหรี่ยงที่ยังคงผูกพันและพึ่งพาบำา 3) ชาวกะเหรี่ยงยังคงมีการใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพและรักษาอาการ เจ็บปวยอย่างต่อเนื่องนับจากอดีตจนถึงปัจจุบัน 4)ความร่วมมือของและจิตอาสาของอาสาสมัครนักวิจัยชาวกะเหรี่ยง 5) ผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ของของรัฐ ให้ความร่วมมือและการสนับสนุนเป็นอย่างดี