การอนุรักษ์ความหลากหลายพืชสมุนไพรพื้นบ้านของชนพื้นเมืองในจังหวัดกาฬสินธุ์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ชุมชนหมู่บ้านไทยในอดีตในภูมิภาคต่างๆของประเทศ มีภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการใช้สมุนไพรรักษาโรค ทำให้สามารถพึ่งพาตัวเองได้ในทางสุขภาพ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาและรวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการรักษาโรคด้วยสมุนไพรและสร้างแนวทางการอนุรักษ์สมุนไพรพื้นบ้านของชนเผ่าพื้นเมือง ในเขตพื้นที่ อำเภอสมเด็จ อำเภอนามนและอำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ ประยุกต์ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยทำการสัมภาษณ์เชิงลึกกับหมอยาและปราชญ์ท้องถิ่น ร่วมกับประยุกต์วิธีทางนิเวศวิทยาป่าไม้ โดยการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่ป่าชุมชน ที่เป็นแหล่งสมุนไพรของชุมชน ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มชนชนเผ่าพื้นเมือง ผู้ไท โส้หรือบรู และไทลาว มีภูมิปัญญาด้านการใช้สมุนไพรรักษาโรค แบ่งลักษณะการรักษาออกเป็น 2 ลักษณะ คือ การใช้สมุนไพรอย่างเดียวและการใช้สมุนไพรร่วมกับเวทย์มนต์คาถา สำหรับวิธีการใช้สมุนไพร พบว่ามี 8 วิธี คือ การฝนใส่น้ำดื่ม ต้มดื่ม ต้มอาบ ดองเหล้า ทาหรือประคบ ย่าง ทำเป็นยาลูกกลอน และสูดดม โดยมีตำรับยาสมุนไพร 64 ตำรับ พืชสมุนไพรในแหล่งชุมชนที่สามารถใช้รักษาโรคได้ที่สำรวจพบทั้งหมดในเขตพื้นที่ชุมชนผู้ไท 102 ชนิด 42 วงศ์ และในเขตพื้นที่ชุมชนโส้หรือบรู 53 ชนิด 30 วงศ์ 46 สกุล แม้ในปัจจุบัน สมุนไพรจะลดความนิยมและเห็นความสำคัญน้อยลงเมื่อเปรียบเทียบกับในอดีตและระบบการแพทย์แผนปัจจุบัน นอกจากนี้คนในสังคมมีความเข้าใจและรับรู้ถึงตำรับยาและวิธีการใช้สมุนไพรเป็นจำนวนน้อย แต่สมุนไพรมีความสำคัญอย่างยิ่งในชุมชน ทั้งในปัจจุบันและอนาคต ที่จะนำไปสู่การพึ่งพาตนเองทางการแพทย์และสาธารณสุขของผู้คนในชุมชนหมู่บ้านไทย ดังนั้นรับบาลควรมีการส่งเสริมให้มีการสนับสนุนระบบการแพทย์พื้นบ้านทั้งระบบ ส่งเสริมให้มีการสร้างสวนป่าหรือสวนสมุนไพรที่มีการรวบรวมพืชพื้นเมือง