การพัฒนาและการประเมินผลิตภัณฑ์เพิ่มความจำ (MP1) จากสมุนไพรไทยสำหรับสตรีวัยหมดประจำเดือน

บทคัดย่อ

ภาวะความจา บกพร่องเป็นหน่ึงในปัญหาที่พบไดบ้ ่อยในสตรีวยัหมดประจา เดือน ภาวะ ความจา บกพร่องจะส่งผลให้ท้งัคุณภาพชีวิต และประสิทธิภาพการทา งานต่า ลงรวมถึงส่งผล กระทบทา ใหค้ ่าใชจ้่ายรายปีดา้นสาธารณสุขของประเทศเพิ่มข้ึนอีกดว้ย เนื่องจากจา นวนประชากร กลุ่มน้ีมีจา นวนเพิ่มมากข้ึนและส่งผลกระทบอย่างมากต่อเศรษฐกิจและสังคมดงัที่กล่าวมาแล้ว ปัญหาความจา บกพร่องในหญิงวยัทองจึงมีทวีความส าคญั มากข้ึน แมก้ ารให้ฮอร์โมนทดแทน สามารถช่วยบรรเทาอาการดงักล่าวได้แต่มีรายงานถึงอาการไม่พึงประสงคท์ ี่ร้ายแรง เช่น การเพิ่ม ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งเตา้นม เป็นตน้ ดงัน้นั นวตักรรมใหม่ที่จะช่วยป้องกนัและบรรเทาภาวะ ดงักล่าวที่มีประสิทธิภาพ ราคาถูก ปลอดภยั และเขา้ไดง้่ายจึงไดร้ับความสนใจอยา่ งมาก มีรายงานวา่ พืชที่มีสารฟีโนลิกสูงโดยเฉพาะสารแอนโธไซยานินสามารถช่วยบรรเทาภาวะ ความจา บกพร่องในสตรีวยัหมดประจา เดือนได้ดงัน้นัการศึกษาน้ีจึงมุ่งที่จะพฒั นาและทดสอบฤทธ์ิ ในการเพิ่มความจา ในสตรีวยัหมดประจา เดือนของอาหารสุขภาพจากพืชผกัพ้ืนบา้น พืชผกัท้งัหมด 5 ชนิด ไดแ้ก่ซงัขา้วโพดสีม่วง ใบเตย ใบหม่อน เมล็ดฟักทองและถวั่ เขียว ไดถู้กนา มาศึกษาศกัยภาพในการเพิ่มกระบวนการพุทธิปัญญา โดยเฉพาะความจ าขณะท างานโดย ประเมินปริมาณสารประกอบฟิโนลิก ปริมาณสารแอนโธไซยานิน และประเมินฤทธ์ิทางชีวภาพที่ เกี่ยวขอ้งกบั กระบวนการพุทธิปัญญาในวยัทอง ได้แก่ฤทธ์ิการตา้นอนุมูลอิสระ ฤทธ์ิยบั ย้งัการ ท างานของเอนไซม์อะซิทิลโคลีนเอสเทอเรส และโมโนเอมีนออกซิเดส ผลการศึกษาพบว่าสาร สกดัของซังขา้วโพดสีม่วงและใบเตยมีศกัยภาพดีที่สุด จึงถูกคดัเลือกเพื่อนา มาเป็นวตัถุดิบในการ พฒั นาอาหารสุขภาพเพื่อเพิ่มสมรรถนะของกระบวนการทางพุทธิปัญญาส าหรับวยัทอง สืบเนื่อง จากหลกัการเสริมฤทธ์ิของสารที่ทา ให้ศกัยภาพของฤทธ์ิของสมุนไพรเพิ่มข้ึนตามหลกัการแพทย์ พ้ืนบา้นจึงนา สารสกดัของซงัขา้วโพดสีม่วงและใบเตยมาผสมกนั ในอตัราต่าง ๆ แลว้นา มาประเมิน ดชันีที่ไดก้ล่าวขา้งผลการศึกษาแสดงให้เห็นวา่ สารสกดัรวมของสารสกดั ซงัขา้วโพดม่วงและสาร สกดัใบเตยในอตัราส่วน 4:1 มีศกัยภาพดีที่สุด จึงนา อตัราส่วนดงักล่าวมาพฒนาเป็ นเครื่องดื่มสุขภาพที่มีสารสกดั ซังข้าวโพดสีม่วงและใบเตยเป็นองค์ประกอบ (MP1) เพื่อเพิ่มสมรรถนะ กระบวนการทางพุทธิปัญญาส าหรับสตรีวัยหมดประจ าเดือน เนื่องจาก MP1 เป็น อาหารใหม่จึงจา เป็นตอ้งมีการศึกษาความปลอดภยัในการนา ไปใชเ้พื่อ บริโภค ได้ท าการตรวจ การปนเป้ือนโลหะหนกัและจุลชีพก่อโรคของMP1 พบวา่ ดชั นีท้งัสองที่ กล่าวขา้งตน้อยใู่ นระดบั ที่มีความปลอดภยั เมื่อนา MP1มาศึกษาท้งัพิษเฉียบพลนัและพิษก่ึงเร้ือรัง ผลการศึกษาแสดงให้เห็นวา่ MP1 มีความปลอดภัยจนถึงขนาด 2 กรัมต่อน้า หนกั ตวัเป็นกิโลกรัม และนอกจากน้นัยงัไม่พบการตายและอาการความเป็นพิษในการศึกษาพิษก่ึงเร้ือรัง ในการประเมินฤทธ์ิในการเพิ่มความจา และกลไกการออกฤทธ์ิของผลิตภณั ฑ์MP1 หนูทลอง เพศเมียถูกเหนี่ยวนา ให้เกิดภาวะหมดประจา เดือนดว้ยการตดัรังไข่ท้งั 2 ขา้ง จากน้นั นา มาป้อน ผลิตภัณฑ์ MP1 ขนาด 20, 40 และ 80 มิลลิกรัมต่อน้า หนกั ตวัเป็นกิโลกรัมเป็นเวลา 4 สัปดาห์ ท า การประเมินกระบวนการทางพุทธิปัญญาในมิติความจ าขณะท างานด้วย Morris water maze test และ object recognition test พบวา่ หนูที่ป้อนดว้ยMP1ทุกขนาดสามารถลดค่า escape latency และ เพิ่มค่า retention timeอยา่ งมีนยัส าคญั นอกจากน้ีMP1ยงัสามารถเพิ่มค่า novel object ratio ไดอ้ยา่ ง มีนัยส าคญั อีกด้วย เมื่อสิ้นสุดการทดลองนา สมองหนูทดลองมาประเมินกลไกการออกฤทธ์ิของ ผลิตภณั ฑ์พบวา่ ผลิตภณั ฑ์MP1 สามารถลดระดบัความเครียดออกซิเดชนั่ และเพิ่มการทา งานของ เอนไซม์ซุปเปอร์ร๊อกไซด์ดิสมิวเตสในสมองส่วนพรีฟรอนทอลคอร์เท็กและเพิ่มการทา งานของ เอนไซมค์ สั ตาเลสในสมองส่วนฮิปโปแคมปัส MP1เพิ่มความหนาแน่นของเซลล์ประสาทในสมอง ส่วนพรีฟรอนทอลคอร์เทก็ ซ์และdentate gryus ในฮิปโปแคมปัส นอกจากน้ียงัพบวา่ MP1ทุกขนาด สามารถยบัย้งัการทา งานของเอนไซมอ์ะซิทิลโคลีนเอสเทอเรสในฮิปโปแคมปัสในขณะที่มีเพียง MP1ในขนาดต่า ที่ยบั ย้งัการทา งานของเอนไซม์อะซิทิลโคลีนเอสเทอเรสในพรีฟรอนทอลคอร์ เทกซ์ยิ่งไปกว่าน้นั จะพบวา่ และMP1 ท้งัขนาดต่า และขนาดกลางเพิ่มการแสดงออกของโปรตีน pERK1/2 ในฮิปโปแคมปัสแต่มีเพียงขนาดกลางที่เพิ่มแสดงออกของโปรตีน pERK1/2 ใน พรีฟรอนทอลคอร์เท็กซ์ สืบเนื่องจากผลการเพิ่มสมรรถนะกระบวนการทางพุทธิปัญญาโดยเฉพาะความจา ขณะ ท างานของ MP1 ในแบบจา ลองภาวะวยัทองในส่วนสุดทา้ยของการศึกษาคร้ังน้ีจึงไดศ้ึกษาผลการ บริโภคเครื่องดื่ม MP1 ต่อกระบวนการพุทธิปัญญาโดยเฉพาะความจา ขณะทา งานและกลไกในการ ออกฤทธ์ิในอาสาสตรีวยัหมดประจา เดือน การศึกษาคร้ังน้ีเป็นแบบ randomized, double blind, placebo controlled, cross over designอาสาสมคัรสตรีวยัหมด ประจา เดือนที่ผา่ นเกณฑ์คดัเขา้และ ยนิยอมเขา้ร่วมโครงการวิจัยจ านวน 32 คน อาสาสมคัรจะถูกสุ่มแบ่งออกเป็น กลุ่มที่ไดร้ับยาหลอก และกลุ่มที่ไดร้ับ MP1 ขนาด 400 มิลลิกรัมต่อวนั (กลุ่มละ 16คน)อาสาสมคัรท้งัสองกลุ่มจะไดร้ับการขอให้บริโภคสารทดสอบวนัละคร้ังหลงัอาหารเช้าเป็นเวลา 2 เดือน แล้วหยุดพัก 2 เดือน จากน้นั อาสาสมคัรกลุ่มที่เคยไดร้ับผลิตภณั ฑ์เครื่องดื่ม MP1 จะได้รับผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มหลอก ส่วนกลุ่มที่ไดร้ับผลิตภณั ฑ์เครื่องดื่มหลอกจะไดร้ับผลิตภณั ฑ์เครื่องดื่ม MP1 เป็ นเวลา 2 เดือน จากน้ันอาสาสมคัรจะถูกประเมินการเปลี่ยนแปลงกระบวนการพุทธิปัญญาด้วยการประเมิน คลื่นไฟฟ้ าสมองชนิด P300 และ N100 ประเมินความจ าขณะท างาน การเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์ และสุขภาพจิตด้วยแบบทดสอบ Bond-Lader visual analogue scale และ symptom checklist 90 นอกจากน้นัยงัประเมินกลไกการออกฤทธ์ิของ MP1 โดยประเมินระดับความเครียดออกซิเดชัน และการท างานของเอนไซม์อะซิทิลโคลีนเอสเทอเรส เอนไซม์โมโนเอมีออกซิเดส ยิ่งกว่าน้นั ยงัมี การประเมินระดับสารฟี โนลิกในเลือด และความปลอดภัยในการบริโภคด้วย ผลการศึกษาพบว่า อาสาสมัครที่รับประทานผลิตภัณฑ์ MP1 มีค่า latency ของ N100 และ P300 ลดลงอยา่ งมีนยัส าคญั หลังจากรับประทานไป 1 และ 2 เดือน นอกจากน้ียงัพบความจา ขณะทา งานดีข้ึนร่วมกบัการมี ระดบัความเครียดออกซิเดชนัลดลง ยิ่งกวา่ น้นัการทา งานของเอนไซมซ์ ุปเปอร์ออกไซด์ดิสมิวเตส และระดบั ฟีโนลิกในเลือดเพิ่มสูงข้ึน ขอ้ มูลจากการประเมินความปลอดภยัในการบริโภคพบวา่ ไม่ พบอาการไม่พึงประสงคร์ุนแรง นอกจากน้นั ยงัไม่พบการเปลี่ยนแปลงดชั นีทางเคมีคลินิกและการ เปลี่ยนแปลงทางโลหิตวิทยา ความดันโลหิต คลื่นไฟฟ้ าหัวใจที่แสดงถึงความเป็ นพิษ การศึกษาคร้ังน้ีแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า MP1เป็นเครื่องดื่มสุขภาพที่สามารถเพิ่ม ประสิทธิภาพการท างานของกระบวนการพุทธิปัญญา และความจ าขณะทา งานได้ดีโดยไม่มี อนั ตราย โดยกลไกส่วนหน่ึงของ MP1น่าจะผ่านการการเพิ่มปริมาณสารฟีโนลิกทา ให้ลด ความเครียดออกซิเดชัน

คำสำคัญ