การใช้อาหารหมักด้วยถั่วเน่าเพื่อเพิ่มการเจริญเติบโตและเพิ่มภูมิคุ้มกันในการเลี้ยงไก่แบบปล่อยอิสระ

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. พัฒนาอาหารหมักโดยใช้วัสดุที่มีในท้องถิ่นมาเป็นอาหารหมักที่มีคุณภาพในการเลี้ยงไก่ 2. ศึกษาระดับที่เหมาะสมของอาหารหมักที่ได้จากการศึกษามาใช้เลี้ยงไก่ในรูปแบบการเลี้ยงแบบปล่อยอิสระ โดยแบ่งออกเป็นการศึกษาที่ 1 ศึกษาคุณภาพอาหารหมักในการใช้ถั่วเน่าเป็นสารที่ช่วยในการหมักโดยใช้อาหารผสมต่อน้ำในสัดส่วน 1:1.5 และมีการเสริมถั่วเน่าที่ระดับ 0 0.5 และ 1% และระยะเวลาในการหมักที่ 24 48 และ 72 ชั่วโมง โดยวัดค่า pH ปริมาณของกรดแลคติกและจำนวนของแบคทีเรียที่ผลิตกรดแลคติก (Lactic acid bacteria, LAB) การทดลองที่ 2 ศึกษาการเจริญเติบโตและภูมิคุ้มกันของการใช้อาหารหมักในการเลี้ยงไก่แบบปล่อยอิสระโดยแบ่งเป็น 2 การทดลองย่อยได้แก่ การทดลองที่ 2.1 ศึกษาการใช้อาหารหมักในไก่ประดู่หางดำ โดยใช้ไก่ประดู่หางดำที่อายุ 35 วันจำนวน 60 ตัวแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มทดลองๆละ 4 ซ้ำๆละ 5 ตัว ได้แก่ กลุ่มควบคุม (ไม่ได้รับอาหารหมัก) กลุ่มที่ได้รับอาหารหมักที่ระดับ 25 และ 50% ในสูตรอาหาร ทำการให้อาหารจนไก่อายุได้ 98 วัน และการทดลองที่ 2.2 ศึกษาการใช้อาหารหมักในไก่เนื้อ โดยใช้ไก่เนื้อสายพันธุ์ Cobb500 ที่อายุ 14 วันจำนวน จำนวน 72 ตัว แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มทดลองๆละ 4 ซ้ำๆละ 6 ตัว ได้แก่ กลุ่มควบคุม (ไม่ได้รับอาหารหมัก) กลุ่มที่ได้รับอาหารหมักที่ระดับ 25 และ 50% ในสูตรอาหาร ทำการให้อาหารจนไก่อายุได้ 49 วัน ผลการศึกษาพบว่า ในการทดลองที่ 1 การใช้ถั่วเน่าสดเป็นสารเสริมไม่มีผลต่อค่า pH แต่ระยะเวลาในการหมักมีผลต่อค่า pH อย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (P<0.001) ค่า pH มีค่าลดลงอยู่ที่ 4.58 4.48 และ 4.6 ตามลำดับ ในส่วนของกรดแลคติกนั้นพบว่า ทั้งระยะเวลาในการหมักและระดับการใช้ถั่วเน่าสดมีอิทธิพลต่อกรดแลคติกในอาหารหมักอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) โดยเฉพาะกลุ่มที่มีการเติมถั่วเน่าในระดับ 1% และทำการหมักเป็นเวลา 72 ชั่วโมง ขณะที่การใช้ถั่วเน่าเป็นสารเสริมในการหมักและระยะเวลาในการหมักไม่มีผลต่อจำนวน LAB (P>0.05) และในการทดลองที่ 2.1 ใช้อาหารหมักที่ได้จากผลการทดลองที่ 1 โดยใช้อาหารหมักที่เติมถั่วเน่า 1% และทำการหมักเป็นเวลา 24 ชั่วโมง ในการใช้เลี้ยงไก่ประดู่หางดำตั้งแต่ 35-98 วันนั้นมีแนวโน้มของน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นสูงกว่ากลุ่มควบคุม (P=0.084) อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นน้ำหนักตัวของไก่ในกลุ่มที่ได้รับอาหารหมักที่ 25 และ 50% มีค่าดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ค่าความสมบูรณ์ของเลือดนั้นพบว่าค่า PCV และ Hemoglobin ของไก่ที่ได้รับอาหารหมัก 50% มีแนวโน้มสูงกว่ากลุ่มอื่น (P=0.069 และ P = 0.062) นอกจากนี้ Lymphocytes ของไก่ที่ได้รับอาหารหมักที่ 25% มีจำนวนมากกว่ากลุ่มอื่นๆอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ส่วนค่า AST ในซีรั่มของไก่ที่ได้รับอาหารหมักมีค่าต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) การใช้อาหารหมักที่ระดับ 50% มีผลทำให้ค่า IgY ในเซรั่มสูงกว่ากลุ่มอื่นๆอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) แต่ไม่พบความแตกต่างกันของ IgM ระหว่างกลุ่มทดลอง การให้อาหารหมักที่สูงขึ้นมีผลต่อเปอร์เซ็นต์ซากที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ขณะที่น้ำหนักตับมีแนวโน้มลดลงตามระดับอาหารหมักที่เพิ่มขึ้น (P=0.061) และยังพบว่าน้ำหนักกระเพาะแท้ น้ำหนักลำไส้เล็กส่วนต้นและส่วนกลางมีน้ำหนักที่ลดลงตามระดับของอาหารหมักที่เพิ่มสูงขึ้น ในการทดลองที่ 2.2 ศึกษาการใช้อาหารหมักในไก่เนื้อ ซึ่งพบว่าน้ำหนักสุดท้ายและน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นของไก่เนื้อที่ได้รับอาหารหมักมีค่าน้อยกว่ากลุ่มควบคุมที่ไม่ได้รับอาหารหมักอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) นอกจากนี้การให้อาหารหมักที่ระดับ 50% มีผลทำให้ปริมาณการกินได้น้อยกว่ากลุ่มอื่นและส่งผลให้อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นน้ำหนักตัวสูงกว่ากลุ่มอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ในส่วนคุณภาพซากนั้นพบว่าน้ำหนักอกของไก่ที่ได้รับอาหารหมัก 25% มีค่าต่ำกว่ากลุ่มควบคุมและที่ได้รับอาหารหมัก 50% อย่างไรก็ดีการใช้อาหารหมักในไก่เนื้อสามารถเพิ่มระดับภูมิคุ้มกันคือ IgM ในซีรั่มของไก่เนื้อได้ ดังนั้น จากการศึกษาการใช้อาหารหมักที่ใช้ถั่วเน่าป็นสารเสริมช่วยหมักที่ระดับ 1% และใช้ในสัดส่วนที่ระดับ 25- 50% ในการเลี้ยงไก่ประดู่ที่เลี้ยงแบบปล่อยอิสระนั้น ให้ผลดีทั้งการเจริญเติบโตและเพิ่มภูมิคุ้มกัน แต่การใช้อาหารหมักในไก่เนื้อจะส่งผลต่อสมรรถภาพการเจริญเติบโตลดลง แต่ช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันและลดการตายได้

คำสำคัญ