ผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากส้มสีทองน่าน สู่ผลิตภัณฑ์สุขภาพเชิงพาณิชย์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ส้มถือเป็นผลไม้ที่นิยมบริโภคกันทั่วโลก เนื่องจากเป็นแหล่งที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง แต่ส่วนประกอบของส้มเกือบร้อยละ 50 มักถูกทิ้งไปโดยไม่ถูกนำไปใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ ดังนั้นโครงการวิจัยนี้ จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะนำส่วนประกอบต่าง ๆ จากผลส้มสีทองที่ยังคงเก็บสารสำคัญที่มีคุณสมบัติทั้งในเชิงป้องกันหรือรักษาโรคมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยนำผลส้มสีทองมาแยกออกเป็นแต่ละส่วน คือ เปลือกส้ม กากเยื่อหุ้มเนื้อส้ม น้ำจากเนื้อส้ม และเมล็ดส้ม แล้วนำไปวิเคราะห์หาสารสำคัญที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพ พบว่า ในน้ำมันจากเปลือกมีสารกลุ่มน้ำมันหอมระเหย ชนิด D-Limonene เป็นองค์ประกอบหลักเฉลี่ยร้อยละ 88-90 ในขณะที่น้ำมันจากเมล็ดพบสาร (Z)-9-Octadecenamide เป็นองค์ประกอบมากถึงร้อยละ 93.10 และยังตรวจพบสารสำคัญชนิดอื่นในน้ำมันจากเปลือกและเมล็ดรวมกันมากเกือบ 10 ชนิด นอกจากนั้นแล้วยังตรวจพบสารต้านอนุมูลอิสระ (phenolic และ flavonoid) ที่มีความสัมพันธ์กับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในปริมาณที่สูงในเปลือก เมล็ด กากเยื่อหุ้มเนื้อ และน้ำจากเนื้อ ที่ลดลงตามลำดับ และยิ่งไปกว่านั้น ในการวิจัยครั้งนี้ยังตรวจพบสารกลุ่มใยอาหารในเมล็ดปริมาณที่สูง รองลงมาคือเปลือก กากเยื่อหุ้มเนื้อ และน้ำจากเนื้อส้ม ลดลงตามลำดับ ถึงแม้ว่าน้ำจากเนื้อมีปริมาณวิตามินซีที่สูงกว่าส่วนประกอบอื่น แต่พบมีน้ำตาลโมเลกลุเดี่ยวและคู่ในปริมาณที่สูงเช่นกัน ในขณะที่เปลือกส้มถูกประเมินว่าเป็นแหล่งของสารกลุ่มพรีไบโอติกส์ที่สูงกว่าส่วนประกอบอื่น ๆ ในผลส้ม ดังนั้นจากหลักฐานในการทดลองทั้งหมดจึงเลือกใช้เปลือกส้มไปเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์แยมมามาร์เลตที่มีน้ำตาลต่ำและถูกสกัดเอาน้ำมันไปเป็นส่วนผสมในการพัฒนาสูตรตำรับน้ำมันนวดตัว เช่นเดียวกันกับน้ำมันจากเมล็ด นอกจากนั้นเปลือกยังถูกนำไปเป็นวัตถุดิบในการทำลูกประคบสมุนไพรที่ให้กลิ่นเฉพาะตัว ส่วนเนื้อผลส้มที่มีทั้งกากเยื่อหุ้มเนื้อและน้ำจากเนื้อส้ม ถูกพัฒนาต่อไปเป็นผลิตภัณฑ์ส้มอบแห้งน้ำตาลต่ำ โดยผลิตภัณฑ์ต้นแบบทั้ง 4 ชนิด มีอัตรากำไรขั้นต้นและอัตรากำไรสุทธิดีจากมากไปน้อย ได้แก่ ส้มสีทองอบแห้ง น้ำมันนวดตัวส้มสีทอง แยมมามาร์เลตส้มสีทอง และลูกประคบสมุนไพรส้มสีทอง ตามลำดับ โดยราคาขายต่อหน่วย คือ 50 บาท (ขนาด 50 g) 220 (ขนาด 100 ml) 60 บาท (ขนาด 120 g) และ 120 บาท (ขนาด 1ลูกต่อกระปุก) ตามลำดับ ทั้งนี้ผู้วิจัยได้ทำการคัดเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ โดยพิจารณาจากความพร้อมและศักยภาพในการนำไปถ่ายทอดกลับคืนสู่กลุ่มผู้ใช้ประโยชน์ ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ส้มสีทองอบแห้ง และผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรส้มสีทอง พบว่า ผู้บริโภคจะตัดสินใจเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ทั้งสองชนิดเป็นของฝากเนื่องจากความชอบในสรรพคุณของผลิตภัณฑ์ที่เป็นเอกลักษณ์ โดยต้องมีช่องทางการจำหน่ายที่หาซื้อได้ง่ายและสะดวกทั้งออนไลน์และออฟไลน์ รวมถึงผลิตภัณฑ์ต้องมีมาตรฐานในการรับรอง และมีราคาที่เหมาะสม โดยราคาของผลิตภัณฑ์ส้มสีทองอบแห้งที่ผู้บริโภครับได้ คือ 30-40 บาท ในขณะที่ราคาของผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรส้มสีทองที่ผู้บริโภครับได้ คือ 100-120 บาทคำสำคัญ: ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ส้มสีทองน่าน