การประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ในอาหารเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการย่อยประสิทธิภาพการใช้สารอาหารและอัตราการเจริญเติบโตของปลานิลแปลงเพศ

บทคัดย่อ

การทดลองที่ 1 ศึกษาการใช้จุลินทรีย์ต่างๆ ได้แก่ Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus plantarum, Bacillus subtilis, Bacillus licheniformis, จุลินทรีย์ ปม. 1 จุลินทรีย์ พด.1 และผลิตภัณฑ์โยเกิร์ต ผสมในอาหารปลานิลให้มีปริมาณจุลินทรีย์ 106 CFU/g อาหาร เท่ากันทุกสูตร เทียบกับชุดควบคุมที่ไม่ผสมจุลินทรีย์ ทำการทดลองชุดการทดลองละ 3 ซ้ำ โดยเลี้ยงปลานิลแปลงเพศ ขนาด 2-3 เซนติเมตร จำนวน 30 ตัว ในถังทดลองพลาสติกปริมาตรน้ำ 250 ลิตร ด้วยอาหารแต่ละชุดการทดลอง ในปริมาณ 3-5% ของน้ำหนักตัวต่อวัน เป็นเวลา 10 สัปดาห์ เมื่อสิ้นสุดการทดลองพบว่าปลามีน้ำหนักที่เพิ่มอยู่ในช่วง 7,100.77-6,785.11 % โดยไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) อาหารทุกสูตรไม่มีผลต่อน้ำหนักเฉลี่ย อัตราการเจริญเติบจำเพาะ (SGR) ค่าอัตราแลกเนื้อ (FCR) และการรอดตายของปลา (P>0.05) ปลานิลที่ได้รับอาหารทุกสูตรมีค่าความชื้นไม่แตกต่างกัน (P>0.05) แต่โปรตีนในตัวปลาที่ได้รับอาหารทดลองเสริม Lactobacillus plantarum มีค่าสูงกว่าปลาที่ได้รับอาหารทดลองสูตรอื่นๆ ปริมาณไขมันในตัวปลาที่ได้รับอาหารทุกสูตรมีค่าไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ปลาที่ได้รับอาหารชุดควบคุม มีปริมาณเถ้าสูงกว่าปลาที่ได้รับอาหารเสริมจุลินทรีย์ พด. 1 อย่างไรก็ตามปลาที่ได้รับอาหารทดลองเสริมจุลินทรีย์สูตรอื่นๆ มีปริมาณเถ้าไม่แตกต่างทางสถิติกับทั้งปลาชุดควบคุม และปลาที่ได้รับอาหารเสริมจุลินทรีย์ พด. 1 (P>0.05) ค่าประสิทธิภาพการใช้โปรตีน (PER) ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติในแต่ละชุดการทดลอง (P>0.05) ปลาที่ได้รับอาหารทดลองเสริม Lactobacillus plantarum มีค่าประสิทธิภาพการสะสมโปรตีน (protein retention) 39.73 ? 0.30 % ซึ่งเป็นค่าที่สูงกว่าปลาที่ได้รับอาหารทดลองสูตรอื่นๆ นอกจากนี้ยังพบว่าประสิทธิภาพการสะสมไขมัน (lipid retention) ของปลานิลที่ได้รับอาหารทดลองเสริม Lactobacillus plantarum มีค่าสูงกว่าและแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) เมื่อเทียบกับปลาที่ได้รับอาหารชุดควบคุม การเสริม Lactobacillus plantarum ในอาหารยังมีผลให้ปลานิลมีค่าประสิทธิภาพการย่อยโปรตีนเพิ่มขึ้น และแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับปลาที่ได้รับอาหารชุดควบคุม และปลาที่ได้รับอาหารเสริม Bacillus licheniformis (P<0.05) การทดลองนี้แสดงให้เห็นว่าการเสริมจุลินทรีย์ Lactobacillus plantarum ในอาหารมีผลให้ปลานิลมีปริมาณโปรตีนในตัวเพิ่มมากขึ้น รวมทั้งมีค่าการสะสมโปรตีน และไขมันในตัวปลาสูงกว่าปลาที่ได้รับอาหารทดลองสูตรอื่นๆ อีกทั้งยังพบว่า Lactobacillus plantarum ทำให้ปลานิลมีค่าประสิทธิภาพการย่อยโปรตีนเพิ่มมากขึ้น การทดลองที่ 2 ดำเนินการใช้ Lactobacillus plantarum ผสมในอาหารในระดับที่มีปริมาณจุลินทรีย์ในอาหาร 1 x 104, 1 x 105, 1 x 106 และ 1 x 107 CFU/g เทียบกับชุดควบคุมซึ่งได้รับอาหารสูตรเดียวกันแต่ไม่ผสมจุลินทรีย์ ทำการทดลองในสภาวะเช่นเดียวกับการทดลองที่ 1 พบว่า ปลาในการทดลองนี้มีน้ำหนักที่เพิ่มสูงกว่า และมีค่าอยู่ในช่วง 10,510.70-10,312.31 % โดยไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ผลการทดลองพบว่าระดับของ Lactobacillus plantarum ไม่มีผลต่อน้ำหนักเฉลี่ย อัตราการเจริญเติบจำเพาะ อัตราแลกเนื้อ และการรอดตาย (P>0.05) ตลอดจนองค์ประกอบทางเคมีของตัวปลา รวมทั้งประสิทธิภาพการใช้สารอาหารของปลาที่ได้รับอาหารทดลองทุกสูตรไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติเมื่อเทียบกับชุดควบคุม (P>0.05) ผลการศึกษาแสดงว่า Lactobacillus plantarum ส่งผลดีต่อปลาเมื่อประยุกต์ใช้สภาวะการเลี้ยง หรือในสภาพแวดล้อมที่มีปัจจัยจำกัดและปลามีการเจริญเติบโตต่ำ แต่การใช้ Lactobacillus plantarum จะไม่แสดงผลที่แตกต่างจากชุดควบคุม เมื่อประยุกต์ใช้ในระบบการเลี้ยงที่ดี และปลามีการเจริญเติบโตได้ดี

คำสำคัญ