โครงการประเมินผลการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัย

บทคัดย่อ

โครงการประเมินผลการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและรวบรวมสถานภาพการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัยของประเทศ และประเมินประสิทธิภาพ ประสิทธิผลของการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัยของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคของการดำเนินงานและเสนอแนะแนวทางการแก้ไขและพัฒนาการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัย โดยมุ่งเน้นการดำเนินงานใน 3 มาตรฐานการวิจัยที่ วช. เป็นผู้กำกับและให้การรับรอง ได้แก่ มาตรฐานการวิจัยในคน มาตรฐานการเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ และมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยการประเมินผลการดำเนินงานศึกษาในช่วง พ.ศ. 2560-2564 ครอบคลุมการดำเนินงานทั้งก่อนและหลังการปฏิรูปการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในปี พ.ศ. 2562 จำแนกการประเมินเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่1) การประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการดำเนินงาน และ 2) การประเมินผลการดำเนินงานการบริหารจัดการ และความคุ้มค่าของการใช้งบประมาณ/ทรัพยากร รวมถึงการประเมินการรับรู้ ความพึงพอใจและการนำมาตรฐานการวิจัยไปปฏิบัติของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ โครงการฯ มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ดังนี้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาและปรับปรุงการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัยของ วช. จำแนกเป็น 2 ด้าน ประกอบด้วย ข้อเสนอแนะด้านการพัฒนาองค์กร และข้อเสนอแนะด้านการขับเคลื่อนการดำเนินงานมาตรฐานการวิจัย ดังนี้1) ข้อเสนอแนะด้านการพัฒนาองค์กร1.1) การขับเคลื่อนและผลักดันงานด้านมาตรฐานการวิจัยในเชิงรุก ตั้งแต่ระดับนโยบายโดยผู้บริหาร วช. และผู้บริหารกองมาตรฐานการวิจัยเป็นสำคัญ โดยการกำหนดนโยบาย เป้าหมาย และแนวทางการดำเนินงานที่มีความชัดเจน และการแสดงความเป็นผู้นำที่มีความรู้ความสามารถและมีความพร้อมในการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้บรรลุตามเป้าหมายที่กำหนด1.2) การเพิ่มอัตรากำลังเจ้าหน้าที่กองมาตรฐานการวิจัยให้เพียงพอรองรับการปฏิบัติงาน โดยเฉพาะการพิจารณาบรรจุในตำแหน่งข้าราชการและพนักงานราชการให้เพิ่มมากขึ้น พร้อมการพัฒนาความก้าวหน้าในสายงาน (Career path) ที่ชัดเจน1.3) การจัดกิจกรรมอบรมเพื่อพัฒนาศักยภาพของเจ้าหน้าที่ในกองมาตรฐานการวิจัยที่ครอบคลุมทักษะหรือความสามารถที่ใช้ในการปฏิบัติงาน (Hard Skill) และความรู้ความเข้าใจในงานด้านมาตรฐานการวิจัยและทักษะในการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง (Soft skill) ซึ่งรวมถึงการพัฒนาบุคลิกภาพ ทัศนคติ และกรอบความคิด (Mindset) ต่างๆ ที่จำเป็นและเอื้ออำนวยต่อการปฏิบัติงาน1.4) การปรับปรุงและพัฒนาการประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานการวิจัยในเชิงรุกและขยายการประชาสัมพันธ์ไปในวงกว้าง ผ่านช่องทางการสื่อสารที่รวดเร็ว หลากหลาย และทันสมัย รวมถึงการพัฒนาเว็บไซต์ของส่วนงานต่างๆ ให้มีความทันสมัย มีความเสถียร และการจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารต่างๆ ในรูปแบบที่น่าสนใจอย่างต่อเนื่อง1.5) การพัฒนาระบบฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับงานมาตรฐานงานวิจัย ซึ่งครอบคลุมทั้งการจัดเก็บข้อมูลและเอกสารที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการสร้างระบบการถ่ายทอดหรือส่งต่องาน ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงเจ้าหน้าที่1.6) การจัดทำฐานข้อมูลคณะทำงานในงานมาตรฐานการวิจัย และการให้ประโยชน์ตอบแทนที่เหมาะสม ซึ่งฐานข้อมูลครอบคลุมรายชื่อคณะทำงาน/ผู้ทรงคุณวุฒิทุกด้านที่เกี่ยวข้อง เพื่อประโยชน์ในด้านการติดต่อประสานงานเพื่อเชิญเข้าร่วมคณะทำงาน ในขณะที่ผลประโยชน์ตอบแทนหมายรวมถึงการจัดสรรค่าใช้จ่ายในอัตราที่เหมาะสมในการดำเนินงาน รวมถึงการจัดให้มีตำแหน่งประจำในคณะทำงานต่างๆ เพื่อการขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัยเป็นการเฉพาะ นอกจากนั้น บุคลากรที่เกี่ยวข้องในส่วนงานที่ต้องประสานงานกับคณะทำงานภายนอกดังกล่าวของ วช. ต้องได้รับการพัฒนาศักยภาพในการบริหารจัดการและการประสานงานกับผู้ทรงคุณวุฒิ รวมถึงการพัฒนาองค์ความรู้เพื่อการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น1.7) การพัฒนาระบบ e-Submision เพื่อรองรับการดำเนินงานในอนาคต ทั้งการดำเนินงานมาตรฐานการวิจัยในคน มาตรฐานการเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ และมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัย เพื่อรองรับการขอรับรองในด้านต่างๆ โดยการวางแผนการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรม ซึ่งรวมถึงด้านการขอรับการสนับสนุนด้านงบประมาณและองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง2) ข้อเสนอแนะด้านการขับเคลื่อนการดำเนินงานมาตรฐานการวิจัย2.1) การสร้างความตระหนักให้แก่ผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงาน/มหาวิทยาลัยที่เกี่ยวข้องกับงานมาตรฐานการวิจัยมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนงานมาตรฐานการวิจัย ดังนั้น วช. ควรดำเนินการเชิงรุก โดยการประสานขอเข้าพบผู้บริหารหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างความเข้าใจและความตระหนักถึงความสำคัญของมาตรฐานการวิจัย รวมถึงประโยชน์ที่จะได้รับเพื่อขยายความร่วมมือไปสู่การจัดทำข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ในการดำเนินงานร่วม โดยอาจกำหนดให้มีการจัดกิจกรรมลักษณะดังกล่าวอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง2.2) การปรับรูปแบบการดำเนินงานด้านมาตรฐานการวิจัยให้เป็นการดำเนินงานในเชิงรุกมากยิ่งขึ้นโดยการประกาศเป้าหมายในการขับเคลื่อนการดำเนินงาน และจัดทำแผนการดำเนินงานทั้งในระยะสั้นระยะกลาง และระยะยาวที่มีความชัดเจนและเป็นรูปธรรม และมีการสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจถึงทิศทาง การดำเนินงานต่อภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เป็นระบบ และชัดเจน2.3) การผลักดันจากระดับนโยบายสู่การออกกฎหมายเฉพาะ โดยการบูรณาการความร่วมมือกับผู้ทรงคุณวุฒิและหน่วยงานต่างๆ ในหลากหลายสาขาที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งจัดให้มีกลไกในการรับฟังความคิดเห็น ปัญหาอุปสรรค ข้อจำกัด และข้อเสนอแนะจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยมุ่งเน้นการออกกฎหมายเพื่อควบคุมการวิจัยให้มีมาตรฐาน แต่ในขณะเดียวกันต้องมีความยืดหยุ่นและเอื้อต่อการดำเนินงานวิจัยที่สอดคล้องกับบริบทของประเทศ และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง2.4) การผลักดันให้เกิดการบังคับใช้มาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัยอย่างเป็นรูปธรรมโดยกำหนดเป็นหลักเกณฑ์หนึ่งในการขอรับทุนสนับสนุนการวิจัยจาก วช. โดยในระยะเริ่มต้นอาจพิจารณากำหนดเป็นข้อยกเว้น หรือข้อกำหนดที่มีความยืดหยุ่นสำหรับหน่วยงานหรือมหาวิทยาลัยใหม่ที่อยู่ระหว่างดำเนินการ พร้อมทั้งการกำหนดกรอบระยะเวลาการบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน 2.5) การสร้างความร่วมมืออย่างเข้มแข็งและขยายการดำเนินงานเชิงรุกร่วมกับภาคีเครือข่ายและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ทั้งในรูปแบบการให้ความช่วยเหลือและสนับสนุนแก่ภาคีเครือข่ายในการให้คำปรึกษาแนะนำ การจัดกิจกรรมอบรมพัฒนาบุคลากร การสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือ สื่อประชาสัมพันธ์ และการสนับสนุนงบประมาณอย่างต่อเนื่องในระดับที่เหมาะสม2.6) การจัดทำแผนหรือแนวทางในการช่วยเหลือและสนับสนุนหน่วยงานหรือมหาวิทยาลัยที่ต้องการเข้าร่วมการดำเนินงานตามมาตรฐานการวิจัยแต่มีข้อจำกัดในการดำเนินงาน เช่น การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แหล่งทุนงบประมาณสนับสนุน โดยจัดให้มีช่องทางในการขอรับคำปรึกษาแนะนำจาก วช. หรือผู้ทรงคุณวุฒิ และจัดทำแผนการสนับสนุนในระดับต่างๆ เพื่อสนับสนุนให้หน่วยงานสามารถเข้าร่วมการดำเนินงานตามมาตรฐานการวิจัยได้2.7) การกำกับดูแลผู้ผลิตสัตว์ทดลองหรือเป็นตัวกลางในการควบคุมราคา ทั้งราคาสัตว์ทดลองและค่าขนส่ง รวมถึงการสนับสนุนให้มีผู้ผลิตสัตว์ทดลองเพิ่มมากขึ้นเพื่อเป็นตัวเลือกแก่นักวิจัย โดย วช. จำเป็นต้องพิจารณาเรื่องการจัดสรรงบประมาณในการให้ทุนที่สอดคล้องกับการดำเนินงานงานวิจัยในสัตว์เพิ่มมากขึ้นทั้งนี้ จากการดำเนินโครงการฯ พบข้อจำกัดในการจัดเก็บข้อมูลผลการดำเนินงาน/โครงการและรายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2564 ของกองมาตรฐานการวิจัยฯ ที่ไม่เป็นระบบ ข้อมูลที่ได้รับจึงอาจมีความคลาดเคลื่อน และส่งผลให้คะแนนจากการประเมินผลการดำเนินงาน การบริหารจัดการ และความคุ้มค่าของการใช้งบประมาณ/ทรัพยากร ตามแนวทางการประเมิน ผลผลิต (Output Evaluation) อาจต่ำกว่าความเป็นจริง นอกจากนี้ ขอบเขตของโครงการฯ ยังไม่ครอบคลุมการศึกษาเรื่องมาตรฐานการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์จึงไม่มีรายละเอียดในส่วนดังกล่าว ซึ่ง วช. ควรดำเนินการรวบรวมข้อมูลเพื่อประกอบการดำเนินการศึกษาในประเด็นดังกล่าวต่อไป

คำสำคัญ