โครงการศึกษาแนวทางการจัดตั้ง Office of Research Integrityและ International Advisory Board
บทคัดย่อ
ปัจจุบันประเทศที่มีความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและสังคมได้ให้ความสำคัญต่อการวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ประเทศเหล่านั้นจึงได้จัดสรรงบประมาณสนับสนุนการวิจัยเพื่อให้เกิดองค์ความรู้ใหม่ และการประยุกต์ใช้ในภาคปฏิบัติ พร้อมทั้งสร้างกลไก เครื่องมือ เพื่อทำหน้าที่สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาให้มีคุณภาพ มีความน่าเชื่อถือ และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล โดยเฉพาะเรื่องมาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัย ซึ่งถือว่าเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการสร้างระบบการวิจัยที่ดี รวมทั้งเสริมสร้างความเข้มแข็งเพื่อนำไปสู่การผลิตผลงานวิจัยที่มีคุณภาพ มีความน่าเชื่อถือ และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของสังคมโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การกำหนดมาตรฐาน (Standardization) เป็นการจัดทำเอกสารข้อกำหนด หลักเกณฑ์ หรือแนวทางต่าง ๆ เพื่อให้นักวิจัยและผู้เกี่ยวข้องนำไปใช้เป็นกรอบในการดำเนินงานได้ถูกต้อง สำหรับมาตรฐานการวิจัยเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการยกระดับคุณภาพการวิจัย และผลงานวิจัยให้เป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับสากล เป็นการสร้างความน่าเชื่อถือของผลงานต่าง ๆ ที่เผยแพร่สู่สาธารณะ เพิ่มขีดความสามารถในการ แข่งขันระหว่างองค์กร วช. ในฐานะที่เป็นองค์กรกลางมีหน้าที่และอำนาจตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2562 ตามนัยมาตรา 13 บัญญัติให้มีหน้าที่และอำนาจในการจัดทำมาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัย จึงได้จัดทำมาตรฐานและส่งเสริมเพื่อให้กระบวนการนั้นเป็นไปตามมาตรฐาน มีการทำงานให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน และนำมาปฏิบัติได้จริง ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนา ส่งผลให้เกิดการยกระดับคุณภาพการวิจัยของประเทศในวงกว้างอย่างเป็นรูปธรรม วช. ได้มีการดำเนินงานและพัฒนางานด้านมาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัยอย่างเป็นระบบ ทั้งในส่วนของการพัฒนา ส่งเสริมและขับเคลื่อนการนำมาตรฐานการวิจัยในเชิงวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ไปใช้ประโยชน์ในกระบวนการวิจัย ตลอดจนกำกับ ตรวจสอบและรับรองมาตรฐานการวิจัย แต่ในการดำเนินงานด้านจริยธรรมการวิจัยนั้น วช. ได้จัดทำคู่มือจรรยาวิชาชีพและแนวทางปฏิบัติเพื่อเผยแพร่ให้นักวิจัยและผู้ที่เกี่ยวข้อง ได้มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับจริยธรรม อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่อง Research Integrity ซึ่งอาจนับว่าเป็นหัวใจหลักของคุณภาพผลการวิจัย ยังอยู่ในวงแคบ แต่ในต่างประเทศที่มีความเจริญก้าวหน้าด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาตร์และเทคโนโลยี วิจัยและนวัตกรรม เป็นประเทศที่พัฒนาแล้วอยู่ในระดับต้นๆ ของโลก มีการรวมตัวกันของกลุ่มประเทศต่างๆ ในลักษณะ Consortium เพื่อการส่งเสริม และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ในเรื่องนี้ต่อกัน เช่น European Network of Research Integrity Offices (ENRIO) (ศ.ดร.โสรัจจ์ หงศ์ลดารมภ์, 2561) สำหรับประเทศไทยนั้น สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สวทช.) ได้มีการรวมกลุ่มเครือข่ายพันธมิตรด้าน Research Integrity แต่ภายหลังจากการก่อตั้งกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) ขึ้น ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2562 มีผลตั้งแต่วันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ดังนั้นจึงเห็นเป็นการสมควรให้มีการดำเนินการศึกษาแนวทางการจัดตั้ง 0ffice of Research Integrity และ International Advisory Board เพื่อให้ได้ข้อมูลและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการดำเนินงานในด้านดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และ วช. สามารถนำไปใช้ในการจัดทำและพัฒนาการดำเนินงานด้านจริยธรรมการวิจัยที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทยต่อไปในอนาคต อันจะส่งผลต่อการยกระดับคุณภาพการวิจัยของประเทศให้ได้ผลงานวิจัยเป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับสากล และเพื่อเป็นการสนับสนุนและพัฒนาจริยธรรมการวิจัยของประเทศอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนการสร้างเครือข่ายด้าน Research Integrity ให้ขยายไปในวงกว้าง และเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็งยิ่งขึ้น เพื่อยกระดับการพัฒนาประเทศ และส่งเสริมคุณภาพชี้วัดของประชาชนชาวไทยให้สูงยิ่งขึ้น