โครงการพัฒนาเครือข่ายสถาบันอุดมศึกษาเพื่อการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชนฐานราก

บทคัดย่อ

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) ในฐานะหน่วยงานที่ส่งเสริมและสนับสนุนการผลิตบุคลากรด้านการวิจัยและงานวิจัยที่ตอบโจทย์การพัฒนาประเทศ ได้ดำเนินโครงการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชนฐานราก ผ่านกลไกเครือข่ายบริหารการวิจัยอุดมศึกษาทั่วประเทศจำนวน 9 เครือข่าย ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2547 จนถึงปัจจุบัน เพื่อส่งเสริมให้สถาบันอุดมศึกษานำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ และสร้างความเข้มแข็งให้บุคลากรด้านการวิจัย และสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ในสถาบันอุดมศึกษาให้สามารถผลิตผลงานเพื่อรับใช้ชุมชนท้องถิ่น สามารถยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนให้พึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อภาคเศรษฐกิจและชุมชนท้องถิ่นของประเทศ การจัดตั้งกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มีภารกิจหลักที่สำคัญในการนำองค์ความรู้และนวัตกรรมไปพัฒนาประเทศ โดยสถาบันอุดมศึกษาเป็นกลไกในการขับเคลื่อนหลัก ประกอบกับนโยบายรัฐบาลที่ต้องการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี การวิจัยและพัฒนา และนวัตกรรม โดย สป.อว. มีบทบาทที่สำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐาน และระบบนิเวศด้านการวิจัยและนวัตกรรม เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษาและสถาบันวิจัยทำหน้าที่สร้างคน สร้างความรู้ สร้างนวัตกรรม 4.0 เพื่อมุ่งเน้นการสร้างนวัตกรรมสำหรับเศรษฐกิจฐานราก (Area-based & Local Economy) ตามยุทธศาสตร์ อววน. โดยอาศัยการดำเนินงานของเครือข่ายบริหารการวิจัยทั้ง 9 เครือข่าย ที่ครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศ เพื่อเป็น Platform การบูรณาการความร่วมมือในการทำงานร่วมกับชุมชนที่เข้มแข็ง สร้างและพัฒนานักวิจัยใหม่ที่สามารถทำงานร่วมกับชุมชนได้มากขึ้น และสามารถรวมพลังกันเพื่อทำงานวิจัยและนวัตกรรมในแผนงานตามโจทย์และแก้ปัญหาเร่งด่วนของประเทศที่เกิด Impact สูงต่อชุมชนพื้นที่และประเทศโดยรวม โดยในปีงบประมาณ พ.ศ.2564 บุคลากรวิจัย โดยเฉพาะนักวิจัยใหม่ นิสิต นักศึกษา และนักวิจัยร่วมจากชุมชน ให้ลงพื้นที่ศึกษาสภาพปัญหา ศักยภาพชุมชน ศึกษา และ matching องค์ความรู้และเทคโนโลยี และผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ได้จัดทำข้อเสนอโครงการและแผนปฏิบัติงาน เพื่อเตรียมความพร้อมในการขอรับการสนับสนุนงบประมาณโครงการวิจัยหรือต่อยอดผลงานวิจัยจากหน่วยงานต่างๆ จำนวนทั้งสิ้น 149 เรื่อง นักวิจัย บุคลากร นิสิต/นักศึกษา ชุมชน ได้รับการพัฒนาศักยภาพ โดยการสร้างความตระหนัก สร้างทักษะ และฝึกปฏิบัติการกำหนดโจทย์และแนวทางแก้ไข โดยนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีในสถาบันอุดมศึกษาสู่ชุมชน การอบรมสร้างทักษะให้นักวิจัยพัฒนาข้อเสนอโครงการวิจัยร่วมกับชุมชน จำนวน 2,541 คน และเกิดนักวิจัยใหม่ โดยเฉพาะนักวิจัยจากสถาบันอุดมศึกษาในพื้นที่ สามารถทำงานร่วมกับชุมชนได้ ผ่านระบบ Research Brotherhood ภายใต้ระบบการบริหารจัดการเครือข่าย จำนวน 516 คน ซึ่งนับว่าเป็นกลไกความร่วมมือที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาชุมชนด้วยกระบวนการวิจัยในรูปแบบเครือข่ายระหว่างสถาบันอุดมศึกษา ชุมชน ผู้ประกอบการ หน่วยงานราชการส่วนภูมิภาค และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สร้างความเข้มแข็งให้คณาจารย์ นักวิจัย นิสิต นักศึกษา รวมถึงสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ให้สามารถสร้างผลงานรับใช้สังคม ชุมชน และท้องถิ่น สร้างเครือข่ายประชาสังคม (Civil Society Network) และสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบเครือข่ายอุดมศึกษา ในการดำเนินงานระหว่างบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษา ชุมชนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน อย่างเป็นระบบและเป็นรูปธรรม และเกิดระบบการถ่ายโอนองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของชุมชนฐานราก

คำสำคัญ